ر‌گ‌های بدن انسان

رگ‌های بدن انسان شامل سرخرگ‌های بزرگ، سرخرگ‌های کوچک، مویرگ‌ها، سیاهرگ‌های بزرگ و سیاهرگ‌های کوچک است.
با توجه به شکل زیبای 10-6 که مملؤ از نکته هم هست، ویژگی هر کدوم از رگ‌های بدن رو توضیح می‌دهیم:

رگهای بدن انسان

 

سیاهرگها

آکادمی کنکور - سرخرگ و سیاهرگ

آکادمی کنکور - نکته کنکوری بافت از خارج به داخل : باف پیوندی - بافت ماهیچهای صاف - بافت پوششی

آکادمی کنکور - نکته کنکوریحفرهی سیاهرگها قطر بیشتری از سرخرگها دارند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری دریچههای لانه کبوتری در همهی سیاهرگهای بدن وجود ندارد. فقط در آنهایی وجود دارد که قرار است خون را در خلاف جهت نیروی جاذبهی زمین به سمت قلب در حرکت دهند پس بزرگ سیاهرگ زبرین که خود را از بالا بدن به سمت پایین(قلب) میآورد فاقد دریچهی لانه کبوتری است.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری بیشترین میزان خون بدن در سیاهرگها جریان دارد چون قطر زیاد و مقاومت کم دارند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری سیاهرگهای ششی و یک سیاهرگ بند ناف تنها سیاهرگهای با خون روشن هستند.

عواملی که باعث جریان خون در سیاهرگها میشوند:

1. باقیمانده فشار سرخرگی

2. فشار منفی قفسه سینه

3. فشار ناشی از پایین آمدن دیافراگم هنگام دمآکادمی کنکور - دریچه لانه کبوتری

4. حرکات موزون ماهیچهها

5. بافت پیوندی

6. دریچههای لانه کبوتری یک طرفه (در اغلب سیاهرگها)

سرخرگها

 

 بافت از خارج به داخل : باف پیوندی - بافت ماهیچهای صاف - بافت پوششی(همانند سیاهرگها)

آکادمی کنکور - نکته کنکوری ضخامت بافت ماهیچهای و پیوندی سرخرگها بیشتر از سیاهرگهاست پس مقاومت بیشتری دارند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری سرخرگهای کوچک در دیواره خود ماهیچهصاف حلقوی زیادی دارند که بیشترین نقش را در میزان خون بافتها بر عهده  دارد. این ماهیچه بر اثر تحریک عصبی یا شیمیایی به سرعت منقبض و منبسط میشود و قطر رگ را کم و زیاد میکند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری تنها سرخرگهای بدن که خون تیره دارند سرخرگهای ششی و 2 سرخرگ بند ناف است.

مویرگها

 

آکادمی کنکور - نکته کنکوری فقط از یک ردیف بافت پوششی سنگفرشی(به نام آندوتلیوم) با نفوذپذیری زیاد ساخته شدهاند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری در ابتدای هر مویرگ یک ماهیچه صاف حلقوی وجود دارد که منقبض و منبسط میشود و با این کار دهانه مویرگ را باز یا بسته میکند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری اغلب مویرگها در دیواره ی خود منافذ زیادی دارند که باعث افزایش نفوذپذیری زیاد آنها میشود.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری در هر لحظه و در اغلب بافتها فقط تعدادی از مویرگها باز هستند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری از منافذ مویرگها گلبولهای قرمز و پروتئینهای درشت نمیتوانند عبور کنند.

آکادمی کنکور - نکته کنکوری تبادلات بین خون مایع بین سلولی فقط از مویرگها انجام میشود چون دیواره نازکی دارند در نتیجه تمامی هورمونها،  گلبولهای سفید(مونونوسیتها،ائوزینوفیل، نوتروفیلها، لنفوسیتهای B و T، پادتنها) از مویرگها وارد مایع بین سلولی میشوند.

 وظیفه مویرگ : تبادل مواد بین خون و مایع میان بافتی از طریق برقراری فشار تراوشی و فشار اسمزی.

و بالاخره رسیدیم به فشار تراوشی و اسمزی ! با توجه به شکل کتا ب درسی اون رو در بخش بعد به طور کامل توضیح میدهیم!

 


فشار تراوشی و اسمزی

 
اون بخشی از مویرگ که به سرخرگ‌ها وصل میشه انتهای سرخرگی و اون بخشی از مویرگ که به سیاهرگ وصل میشه ابتدای سیاهرگی نامگذاری شده است... در شکل دو خط وجود داره که  خط قرمز مربوط به فشار تراوش یا همون فشار خونه! خط آبی رنگ مربوط به فشار اسمزی است ... همونطور که می‌بینید از ابتدای مویرگ تا انتهای مویرگ(از سمت سر سرخرگی به سمت سیاهرگی ) فشار خون کاهش پیدا می‌کنه! اما میزان فشار اسمزی ثابته . چرا؟!؟! چون فشار تراوشی در نتیجه فشار خون ایجاد میشه و فشار خون هم از سرخرگ‌ها که به سمت سیاهرگ‌ها حرکت می‌کنه به دلایل مختلف که قبلاً گفتیم کاهش پیدا می‌کنه پس فقشار تراوشی هم کم میشه! ... فشار اسمزی مربوط به پروتئین‌هایی است که نمی‌توانند از رگ خارج بشن پس چون میزان پروتئین های پلاسما ثابته فشار اسمزی هم از ابتدا تا انتهای مویرگ ثابت باقی میمونه ! خب حالا باید ببینیم با توجه به فشار اسمزی و تراوشی چجوری تبادل مواد انجام میشه ؟! با توجه به شکل و آنچه گفتیم در بخش سرخرگی مویرگ فشار تراوشی بیش‌تر از فشار اسمزی است در نتیجه مقدار زیادی ار ترکیبات پلاسما(مواد غذایی و اکسیژن) در ابتدای مویرگ از آن خارج شده و به فضای بین سلولی می‌رود  و در بخش سیاهرگی مویرگ فشار اسمزی از فشار تراوشی بیشتر می‌شود و باعث می‌شود حدود 90 درصد موادی که از رگ‌ها خارج شده‌اند دوباره به پلاسما بازگردند و وارد گردش خون سیاهرگی شوند.
  بخش سرخرگی مویرگ :  فشار تراوشی > فشار اسمزی
 
آکادمی کنکور - فشار تراوشی و اسمزی
  بخش سیاهرگی مویرگ :  فشار تراوشی < فشار اسمزی
  میزان فشار اسمزی در تمام طول طول مویرگ ثابت است اما میزان فشار تراوشی از سمت سرخرگی به سیاهرگی کم می‌شود.
  کم‌ترین نفوذپذیری مویرگ = مویرگ‌های مغز
 

 

دستگاه لنفی
 
آکادمی کنکور - دستگاه لنفاوی
شامل رگ‌های لنفاوی و گره‌های لنفی است و در همه‌ جای بدن حضور دارند. حدود 10 درصد مایع میان بافتی که در انتهای سیاهرگی مویرگ به خون باز نمی‌گردد توسط مویرگ‌های لنفی جمع آوری می‌شود و درون دستگاه لنفی تحت عنوان لنف جریان پیدا می‌کند. در مسیر رگ‌های لنفی برآمدگی‌هایی به نام گره لنفی وجود دارد که اسفنجی هستند و حاوی ماکروفاژ می‌باشند و زمانی که لنف از این بخش عبور می‌کند میکروب‌ها و ذرات درشت را در آن جا می‌گذارد و نهایتاً وارد یکی از سیاهرگ‌های بدن می‌شوند.
 آکادمی کنکور - نکته جریان لنف یک طرفه بوده و از بافت‌ها به سوی قلب بوده.
 آکادمی کنکور - نکته  درون رگ‌های لنفی دریچه‌های یک طرفه‌ای وجود دارد که مانع بازگشت لنف از سیاهرگ به رگ لنفی می‌شود.
 آکادمی کنکور - نکته سیستم لنفاوی نهایتاً به سیستم سیاهرگی متصل می‌شود.
 آکادمی کنکور - نکته ماکروفاژ‌ها درون گره‌های لنفی قرار دارند و نمی‌توانند وارد خون شوند. 
 آکادمی کنکور - نکته لنفوسیت‌ها (BوT) بین خون و گره‌های لنفی در گردش هستند.
 آکادمی کنکور - نکته لنف مایع بی رنگی است که منشأ اولیه‌ی آن پلاسماست اما نسبت به پلاسما پروتئین‌های خیلی کم‌تری دارد.کمی هم گلبول سفید دارد ولی گلبول‌های قرمز و پلاکت ندارد.(پلاسما  مایع میان‌بافتی  لنف)

وظایف دستگاه لنفی

 

جمع آوری و بازگرداندن مایع میان بافتی به خون

جذب چربیهای لولهی گوارش به تبع آن ویتامینها محلول در چربی (DEKA) (فصل 4 که یادتونه؟)

محافظت و ایمنی بدن

 
آکادمی کنکور - نکته تیموس، طحال و لوزه‌ها بخشی از سیستم لنفی بدن هستند.آکادمی کنکور - گره لنفاوی
آکادمی کنکور - نکته گره‌های لنفی غده نیستند چون ماده‌ای از خود به بیرون ترشح نمی‌کنند.(هر گردی گردو نیست!)
آکادمی کنکور - نکته در اطراف گردن، زیر بغل و کشاله‌ی ران تعداد زیادی گره لنفی وجود دارد.
آکادمی کنکور - نکته اگر جایی از دهان دچار عفونت شده باشد گره‌های لنفی گردن زیر چانه به علت به دام انداختن میکروب‌ها متورم می‌شود.

 

خیز(اِدِم)

 

تعریف

افزایش غیر طبیعی مایع میان بافتی

علل

 

کمبود پروتئین  مثلا به علت افزایش هورمون کورتیزول که در صورت کمبود قند مورد نیاز در بدن کورتیزول پروتئینهای بدن را به منظور به دست آوردن انرژی مورد نیاز بدن تجزیه میکند.

افزایش فشار درون سیاهرگها

بزرگ شدن قلب (تنگی دریچهها و فشار خون مزمن)

بسته شدن رگهای لنفی (مایه میان بافتی تراوش شده دیگه نمیتونه وارد رگهای لنفی بشه!) 

آسیب دیوارهی مویرگها (پلاسما زیادی از مویرگها خارج شده و وارد فضای میان بافتی میشه!)

افزایش سدیم  مثلاً به علت افزایش هورمون آلدستورن که بازجذب سدیم را از لولههای هنله افزایش میدهد.

 
 

 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 5 از 5
سلام و خسته نباشيد، آيا عمل ماكروفاژها در گره هاى لنفى، همچون عمل فاگيستوز، جزء دفاع غيراختصاصى است؟
سلام و سلامت باشید. عمل ماکروفاژها هر جا که باشه همیشه جزء دفاع غیر اختصاصی محسوب میشه. هر جا که دیدید آنتی‌ژنی تشخیص داده شد و پاسخ دفاعی بر اساس اون آنتی‌ژن خاص انجام شد دفاع اختصاصی داریم. علیرضا سیاحی