فهرست

۱- دوره کار قلب 

۲- چند تعریف مهم در مورد قلب 

۳- عوامل تاثیر گذار در ضربان قلب 

۴- الکتروکاردیوگرافی

۵- الکتروکاردیوگرام

دوره کار قلب

دوره کار قلب

دوره قلب

 

۶

برای بررسی کار قلب از زمانی شروع می‌کنیم که قلب در حالت استراحته یعنی مرحله‌ی دیاستول ! این مرحله ۰/۴ ثانیه طول می‌کشه و طی اون تقریباً ۸۰ درصد خونی که از طریق سیاهرگ های ششی و بزرگ سیاهرگ زیرین که به ترتیب وارد دهلیز چپ و راست شدن به بطن‌ها میریزن! (مرحله‌ی ۶ در تصویر)

۱

۲

یک پتانسیل عمل در گره سینوسی دهلیزی زده میشه و موج P تولید میشه و به دنبالش دهلیز‌ها منقبض میشن، طی این انقباض ۲۰ درصد خون باقی‌مانده در دهلیز‌ها هم به بطن ها میریزه... (مرحله‌ی ۱ و ۲ در تصویر)

۳

پتانسیل عمل از طریق رشته‌هایی به گره دهلیزی بطنی منتقل میشه و طی اون موج QRS تولید میشه! (مرحله‌ی ۳ در تصویر)

۴

به دنبال این موج و انتشار به سایر قسمت‌های بافت گرهی مربوط به بطن‌ها، میوکارد بطن‌ها منقبض شده و دهلیز‌ها از حالت انقباض درمیان... (مرحله‌ی ۴ در تصویر)

پس دقیقاً بعد از کمپلکس QRS تنها میوکارد بطن‌ها منقبض می‌شوند و میوکارد دهلیزها در حال استراحت هستند.

۵

در هنگام انقباض میوکارد بطن‌ها، خون بطن تمایل داره به هر طرفی پس زده بشه اما دریچه‌های دلیزی بطنی از بازگشت خون از بطن‌ها به دهلیز‌ها جلوگیری می‌کنه و تنها راهی که برای خون باقی میمونه که باید از بطن چپ و راست به ترتیب وارد آئورت و سرخرگ ششی بشه...

زمانی که انقباض بطن‌ها رو به پایان است موج T ایجاد میشه... (مرحله‌ی ۵ در تصویر) در حالت استراحت خونی که وارد آئورت و سرخرگ شده دوست دارن که به بطن‌ها برگردن اما دریچه‌های سینی مانع میشن تا خون به کل بدن و شش‌ها انتقال پیدا کنه... این چرخه به این ترتیب در طول عمر ما تکرار میشه تا... ان شاءا... بعد از ۱۰۰ سال دیگه... انا لله و انا الیه راجعون!

 

چند تعریف مهم در مورد قلب:
 حجم ضربه‌ای:
به مقدار خونی که در هر ضربان از هر بطن خارج می‌شود می‌گویند.
برون ده قلب: حجم ضربه‌ای × تعداد زنش‌های قلب در دقیقه
(حدود ۵ لیتر) میلی لیتر۴۹۰۰= (حجم ضربه‌ای)۷۰×۷۰ (تعداد زنش نرمال) 
 در پایان دیاستول در حدود ۱۲۰ میلی‌بیتر خون در هر بطن جمع می‌شود (کلاً ۲۴۰ میلی لیتر) که تقریباً ۷۰ میلی‌لیتر آن در سیستول بعدی دارد سرخرگ‌ها می‌شود.

 مسیر انتقال پتانسیل عمل در قلب: گره پیش آهنگ  انقباض دهلیز‌ها  > گره دهلیزی بطنی  > الیاف گرهی دیواره بین بطنی   > نوک بطن و شاخه‌های چپ و راست > انقباض بطن‌ها
 
 سرعت انتشار تحریک در میوکارد قلب و بافت گرهی آن زیاد است بطوری که تحریک به سرعت و به صورت همزمان ماهیچه هر دو بطن را فرا می‌گیرد.

 اعصاب قلب می‌توانند انقباضات را تند یا کند کنند.(نمی تونن اون رو متوقف کنند.)

 سرعت انتشار تحریک در میوکارد قلب و بافت گرهی آن زیاد است به طوری که تحریک به سرعت و به صورت همزمان ماهیچه هر دو بطن را فرا می‌گیرد.

 اعصاب قلب می‌توانند انقباضات را تند یا کند کنند.
  از جمله بالا متوجه میشین که اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک (سال سوم باهاشون آشنا میشین) روی سرعت ضربان‌های قلب اثر دارن.
       اعصاب پاراسمپاتیک >  ترشح استیل کولین > باز شدن کانال‌های پتاسیمی و خروج پتاسیم از سلول >  کند شدن ضربان قلب 
       اعصاب سمپاتیک >  ترشح نور اپی نفرین > بازشدن کانال‌های کلسیمی و ورود کلسیم به سلول > تند شدن ضربان قلب

  زمانی که ضربان قلب تند می‌شود مدت زمان سیستول و دیاستول هر دو کوتاه می‌شود.  نمی توان گفت زمان سیستول و دیاستول همیشه مقدار ثابتی است.

  هورمون‌هایی که باعث افزایش ضربان قلب می‌شوند:
   اپی نفرین ونور اپی نفرین(آدرنالین و نور آدرنالین) که از بخش مرکزی غدد فوق کلیه ترشح می‌شود.
        تیروکسین که از غده تیروئید ترشح می‌شود. در افرادی که پرکاری تیروئید دارند افزایش تعداد ضربان قلب دارند.(سال سوم)

 می‌دونین که گره دهلیزی-بطنی، گره سینوسی و الیافی که در دیواره‌ی بین بطنی و حتی درون بطن‌هاست از بافت گرهی انتشار پیدا کردن و همگی خاصیت انقباض ذاتی دارن اما چرا محل شروع ضربان قلب گره سینوسی دهلیزیه و مثلاً گره دهلیزی- بطنی نیست ؟!
چون سرعت تخلیه گره‌ی پیشاهنگ از سایر قسمت‌های بافت گرهی بیشتره و قبل از اینکه اونا تحریک بشن گره سینوسی دهلیزی تحریک میشه و پتانسیل الکتریکی بعدی رو میفرسته... جالبه... نه؟!

الکتروکاردیوگرافی

 قلب در هر انقباض یک پدیده‌ی الکتریکی کلی تولید می‌کند. این پدیده با توجه به هادی بودن بافت‌های بدن تا سطح پوست منتشر می‌شود و ثبت آن الکتروکاردیوگرافی نام دارد و منحنی ثبت شده الکتروکاردیوگرام است که به نوار قلب نیز شهرت دارد.

الکتروکاردیوگرام

موج p

وقوع:کمی قبل از انقباض دهلیز‌ها

کمپلکس QRS

وقوع: کمی قبل از انقباض بطن‌ها

افزایش ارتفاع بزرگ شدن قلب(تنگی دریچه‌ها و فشار خون مزمن)

کاهش ارتفاع انفراکتوس قلب (سکته‌ی قلبی)

موج T

وقوع: کمی قبل از پایان یافتن انقباض بطن

صدای‌های اصلی قلب

صدای اول: هنگام بسته شده دریچه‌های دهلیزی- بطنی، طولانی تر و بم تر از صدای دوم است و نشانه شروع انقباض بطن‌ها

صدای دوم: هنگام بسته شدن دریچه‌های سینی شکل، تیز تر از صدای اول، نشانه شروع دیاستو

 


الکتروکاردیوگرام

 تقریباً هر ساله از این بخش در آزمون سراسری سوال مطرح میشه ! شکل پایین نمودار یک دوره از الکتروکاردیوگرام را نشون میده ! باید جزء به جزء این نمودار رو تجزیه و تحلیل کنید و بدونین که چه اتفاقی در حال افتادنه ! ما قبلاً زحمتشو کشیدیم! شما فقط خوب بررسی کنید و به خاطر بسپارید!ضمناً یک سری نکته ام هست که دونستنش خالی از لطف نیست!
  هر موجی که بالای خط حرکت کند موج مثبت است و هر موجی پایین خط حرکت کند موجی منفی است بنابراین امواج P , R و T مثبت هستند و امواج S و Q منفی هستند.

 در کمپلکس QRS اولین موجی که منفی می‌شود Q نام دارد و اولین موج مثبت R است.
 موج S  نسبت به موج Q منفی‌تر است.
      مثبت‌ترین موج منحنی، موج R است.

  در منحنی ECG (الکتروکاردیوگرام) سیستول دهلیز‌ها و بطن‌ها به صورت امواج مثبت می‌شود اما سیستول دهلیز‌ها موجش ثبت نمی‌شود چون توسط کمپلکس QRS این موج پوشانده می‌شود.

  اگر تحریک ایجاد شده در گره سینوسی کندتر ازحالت عادی به سوی بطن‌ها هدایت شود فاصله‌ی زمانی P تا Q از حد طبیعی خود بیشتر می‌شود.

آکادمي کنکور - الکتروکارديوگرام

 

برای یادگیری عمیق تر لطفا فیلم زیر را ببینید:

 

تالیف:  علیرضا سیاحی

 

 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 9 | امتیاز: 5 از 5
سلام، بابت جزوه خوبتون مممونم.. من درباره این مبحث سوالی داشتم، در سایر جزوه و کتابکار گفته شده که s در نمودار شروع انقباض بطن است و صدای اول ایجاد میشود..، الان با توجه به اموخته های شما سوال پیش اومد.. بعد انتقال انقباض در دهلیز ها به کمک رشته گرهی هست یا تار های ماهیچه ای خود دهلیز..؟
سلام خیلی ممنونم لطف دارید. انقباض دهلیز ها توسط تارهای ماهیچه ای میوکارده دهلیز هاست از یک تار به تاره دیگه. دهلیز ها شبکه گرهی انچنانی ندارند. حتی شکل کتاب درسی هم اینو به وضوح نشون داده. و مراجع معتبر مثل زیست کمپبل و درس بافت شناسی در سال اول پزشکی اینو خواهید دید.
در نكات الكتروكارديوم نوشته: مثبت ترين موج منحنى P مى باشد، در صورتى كه از لحاظ ارتفاع، مقدار طبيعى موج R بيشتر از P است، من اين قسمت متوجه نشدم.
با سلام. مثبت ترین موج، موجِ R هست. اشتباهه تایپیه متاسفانه. اصلاح میشه.
۱. طبق کتاب درسی و جزوه تون qrs کمی قبل از انقباض بطن هاست و صدای اول قلب باید در s ایجاد شود، پس چرا در بخشی از توضیحات تون r اغاز سیستول بطن و ایجاد صدای اول قلب است..؟ ۲. انفار کتوس چه ارتباطی میتونه با ارتفاع qrs داشته باشه..؟؟ ۳.سرعت انتشار تحریک در گره سینوسی _دهلیزی و الیاف دیواره بین بطن ها نسبتا کم و در شبکه گرهی دیواره میوکارد زیاد است، چرا ..؟؟؟ خیلی ممنون
ببینید انقباض بطن‌ها کمی بعد از شروع موج QRS اتفاق می افته به کلمه شروع دقت کنید یعنی تقریبا از روی موج R . این مطلب چیزی که نیست که بنده از خودم دراورده باشم اولا که کنکور‌های سال های گذشته طراح انقباض بطن رو از R در نظر گرفته همینطور مراجع بین المللی زیست مثل زیست سیلور، کمپبل، Mader و Savada برای نوشتن این جزوه بررسی شده.خب صدای قلب چیه؟ بسته شدن دریچه‌های ۲ لختی و ۳ لختی دریچه ها که الکی بسته نمیشن وقتی در موج R ناگهانی انقباض انجام میشه فشار خون دریچه هارو به سمت بالا میبره و بسته میشن.(دریچه ها در حالت عادی به سمت بطن باز میشن)موقع انقباض بطن قبل ازینکه دریچه های سینی باز بشن دریچه های دهلیزی بطنی بسته میشن بخاطر همین در یک لحظه یعنی R هر ۴ دریچه بسته هستن.در انفراکتوس هم موج ارتفاع کم ميشه چون تو انفاركت عروق كرونري معمولا درگيره وقتي بگيره خونرساني به قلب سخت ميشه پس زمان انقباضش زياد ميشه.شبکه گرهی دیواره میوکارد که بهش میگن Purkinje fibers دارای میوفیبریل کمتر و تعداد میتوکندری بیشتری هستند به همین خاطره که سرعت انتقال سیگنال در اینا ۴ متر بر ثانیست (بیش تر از همه سلول های قلبی دیگه)و شبکه گرهی الیاف بین دو بطن ۲ متر بر ثانیه هست. سوالاتون کاملا خارج از کتاب درسیه. هیچوقت در کنکور از شما جواب سوالای شمارو نمیخوان. پیروز باشید