ساختار وعملکرد لولۀ گوارش


دستگاه گوارش

آکادمی کنکور-زیست دهم-فصل دوم- ساختار وعملکرد لولۀ گوارش


سلام حضورتون رو به گفتار دوم از فصل دوم تبریک میگم. در واقع موضوعات اصلی این فصل از گفتار دوم شروع میشه. در گفتار اول یاد گرفتیم که یاخته‌ها که خودشون از مولکول‌ها تشکیل شده اند کوچکترین واحدهای تشکیل دهنده‌ی و عملکردی بدن جانداران هستند. بعد دیدیم که مجموعه ای از این یاخته‌ها که متمایز شدن و  ویژگی های مشترکی دارن و کنار هم قرار گرفته اند بافت‌های بدن رو تشکیل میدن مثل بافت پوششی، بافت ماهیچه‌ای، بافت پیوندی و عصبی. خب از اینجا به بعد یاد میگیریم که مجموعی از بافت های مختلف هم کنار هم میان و در بدن تشکیل اندام‌ها رو میدن مثل معده،کبد، قلب و ... مجموع این اندام ها هم تشکیل دستگاه‌ها رو میدن. در کتاب زیست شناسی دهم ما با ۴ نوع دستگاه در بدن انسان آشنا میشیم : دستگاه گوارش، دستگاه گردش خون، دستگاه تنفس، دستگاه دفع ادرار(باقی دستگاه ها را در زیست یازدهم خواهید دید). این فصل به چگونگی دستگاه گوارش می‌پردازه.
خب اولین پرسش دستگاه گوارش چیست و از چه اجزایی تشکیل شده ؟ دستگاه گوارشي از لوله گوارشي و تعدادي غده ي گوارشي تشکیل شده است در واقع بخش هاي مختلف لوله ي گوارشي هر کدام يک اندام هستند مثل معده و روده و .... . لوله‌ی گوارشی لوله‌ای است از دهان شروع شده و تا مخرج ادامه پیدا می‌کند. در واقعا دو طرف لوله با دنیای خارج در ارتباط است. چرا؟ چون قراره که غذا از دهان وارد این لوله بشه و به کمک اندام های دستگاه گوارش تجزیه و جذب بشه و مواد دفعی و به درد نخور هم از مخرج خارج بشه.به همین سادگی. البته اصل ماجرا به همین سادگی ها هم نیست. 
نصیحت : قبل از هر چیز توجه داشته باشید شکل و موقعیت اندام های دستگاه گوارش را به خوبی بلد باشید چون طراحان کنکور در سال های اخیر علاقه ی خاصی نسبت به شکل و موقیت آناتوميک اندام های دستگاه گوارش در حفره شکمی دارند. مثلا باید بدانید کبد و کولون بالارو و کیسه صفرا در سمت راست بدن قرار دارد. کولون پایین رو و معده بیشتر در سمت چپ حفره ی شکمی قرار دارد. پانکراس(لوزالمعده) در زیر معده و کبد جلوی معده قرار گرفته است.
اما بریم با ساختار لوله گوارش بیشتر آشنا بشیم: 

لوله‌ی گوارش : 


لولۀ گوارش، لولۀ پیوسته ای است که از دهان تا مخرج ادامه دارد. بخش های مختلف این لوله را ماهیچه‌های حلقوی به نام اسفنکتر (بنداره) از هم جدا می‌کنند. این ماهیچه‌ها با انقباض خود از برگشت محتویات لوله به بخش قبلی، جلوگیری می‌کنند. اگه جلوگیری نکنن چه اتفاقاتی می افته ؟ قطعا برای ما مشکل به وجود میاد برای مثال اگر بنداره کاردیا یا انتهای مری منقبض نمونه محتویات معده که بهش کیموس میگن و اسیدیه و وارد مری میشه  که با سوزش درد هم همراهه و ممکنه به مری آسیب برسونه.به این مورد ريفلاکس معده میگن.
 این بنداره ها فقط هنگام عبور مواد باز می‌شوند. اما ما کجاها بنداره داریم ؟ 

بندارههای لوله گوارش

  در ابتدای مری

جلوگیری از برگشت غذا به حلق و دهان

 انتهای مری

جلوگیری از برگشت محتویات معده(کیموس) به مری

  بین معده و رودۀ باریک(بنداره پیلور)

جلوگیری از بازگشت غذا از روده باریک به معده

  انتهای لوله گوارش

(که هنگام دفع مواد باز میشن)

 

بنداره داخلی :( ماهیچه غیر ارادی صاف) : در حالت عادی منقبض است و توسط اعصاب سمپاتیک و پارا سمپاتیک کنترل میشود. یعنی باز و بسته بودنش دست ما نیست با دستگاه عصبی در فصل اول زیست یازدهم آشنا میشید.در همین حد بهتون بگم دستگاه عصبی کنترل بسیاری از اعمال بدن انسان رو در دست داره که برخیشون بدون اراده ما انجام میشه و در برخیشون اراده ما دخیله!

بنداره خارجی : ماهیچهی ارادی مخطط : تحت کنترل قشر مخه یعنی ما با اراده خودمون ماهیچههای حلقوی این قسمت رو منقبض یا منبسط میکنیم.

 
نکته:  دقت داشته باشید بنداره‌های در بعضی مواقع جلوی برگشت مواد را نمی‌گیرد برای مثال در هنگام ریفلاکس معده(برگشت اسید معده به درون مری) و استفراغ بنداره ها منقبض نبوده و مواد در خلاف جهت همیشگی غذا در لوله ‌ی گوارش حرکت می‌کنند.
 
 
زیست دهم- فصل دوم- اسفنکتر
پیش تر گفتیم که دستگاه گوارش از لوله و تعدادی غدد گوارشی تشکیل شده اند. در واقع بخش های مختلف لوله ی گوارشی هر کدام يک اندام هستند:  مانند معده و روده باریک و روده بزرگ و دیگر اندام ها(که غدد گوارشی هستند) خارج از این لوله هستند ولی از طریق مجراهایی ترشحات خودشان را به این لوله می ریزند مثلا غده های بزاقی، پانکراس (لوزالمعده)، کبد و کیسۀ صفرا با لولۀ گوارش مرتبط اند و ترشحات خود را به درون آن می ریزند. این ترشحات در گوارش غذا نقش دارند.

 

ساختار لوله‌ی گوارش

آکادمی کنور- زیست دهم- ساختار و لوله گوارش- حفره های بدن

قبل از بررسی کامل ساختار گوارش میخواهم نگاهی کلی به شکل زیر بیندازید! همانطور که در این شکل می بینید بدن انسان دارای تعدادی حفره است. درون این حفره‌ها اندام‌های ما جا گرفته اند. مانند حفره جمجمه که مغز درون آن است. حفره‌ی مهره‌ای که نخاع درون آن است. همچنین حفره‌های شش‌ها، حفره  قلب ، حفره‌ی لگنی و بزرگ ترین حفره که حفره‌ی شکمی است. بخش اعظم دستگاه گوارش ما درون این حفره شکمی قرار گرفته. مثلا کبد ، معده، کیسه صفرا، روده کوچک و بزرگ درون این حفره قرار دارد. کل این حفره رو پرده‌ی صفاق پوشانده.صفاق پرده ای است که اندام های درون شکم را از خارج به هم وصل می‌کند و باعث میشه که این اندام‌ها سر جاشون محکم قرار بگیرن و پایین نریزن.

 

 

 

آکادمی کنکور- زیست دهم- پرده صفاق

دیوارۀ بخش های مختلف لولۀ گوارش، ساختار تقریباً مشابهی دارند.اینکه میگیم مشابه علت داره چون هر بخش از لوله‌ی گوارش بر حسب فعالیتی که انجام میده ممکنه ویژگی خاصی داشته باشه. این لوله از خارج به داخل، چهار لایه دارد: 
1- لایۀ بیرونی،  2-ماهیچه ای،  3-زیر مخاطی و  4-مخاطی. هر لایه، از انواع بافت ها تشکیل شده است. در جدول زیر لایه‌های لوله گوارش رو به ترتیب از بیرون به داخل مشاهده می‌کنید.

 

 

 

 

 

ساختار لوله گوارش از بیرون به درون

  لایهی بیرونی

لایۀ بیرونی، که جنس بافت پیوندی سست است. بخشی از صفاق است. صفاق یا رودهبند پردهای است که اندام های درون حفره شکمی را از خارج به هم وصل میکند.

نکته: این بخش شامل رگهای خونی و اعصاب نیز میشود.

 

 لایۀ ماهیچه ای

 لایۀ ماهیچهای طولی

در دهان، حلق و ابتدای مری و بندارۀ خارجی مخرج از نوع مخطط است. این لایه در بخش های دیگر لولۀ گوارش شامل یاختههای ماهیچه ای صاف است که به شکل حلقوی و طولی سازمان یافته اند. دیوارۀ معده یک لایه ماهیچه ای موّرب نیز دارد. وظیفهی این لایه خرد و نرم کردن، حرکت غذا به جلو ترکیب آن با شیرهی گوارشی است.

 لایۀ ماهیچه حلقوی

زیر مخاط

(لایۀ زیر مخاطی)

زیر مخاط (لایۀ زیر مخاطی)موجب میشود مخاط، روی لایۀ ماهیچهای بچسبد و به راحتی روی آن بلغزد یا چین بخورد. در لایۀ ماهیچه ای و زیر مخاط شبکه ای از یاختههای عصبی وجود دارد.

نکته : طبق شکل پایین جدول، غدهها در بافت زیر مخاط قرار دارند و ترشحات خود را به درون مجرای خود می ریزند. این مجرا با گذر از لایهی مخاطی به داخل لولهگواشی راه دارد و ترشحات به درون لولهی گوارشی ریخته میشود.

نکته : طبق شکل کتاب علاوه بر مجراهایی که مربوط به غدد زیر مخاطی و تنها از مخاط روده عبور میکنند مجراهایی وجود دارند که از تمامی لایهها میگذرند مانند مجرای مشترک صفراوی و لوزالمعده(پانکراس).

 مخاط(لایهی مخاطی)

مخاط یاختههای بافت پوششی دارد که در بخش های مختلف لولۀ گوارش، کارهای متفاوتی مثل جذب و ترشح انجام می دهند. مخاط خود از ۳ لایه تشکیل شده است :

  بافت پوششی(نازکترین)   بافت پیوندی سست(ضخیمترین)   بافت ماهیچه مخاطی

 
آکادمی کنکور- زیست دهم- سیاختار لوله گوارش
 
ساختار لوله‌ی گوارش بخاطر اهمیتی که در کنکور دارد ارزش دوباره بررسی شدن را دارد به همین خاطر در شکل زیر دستگاه گوارش را از نمای برش عرضی لایه‌ی های لوله‌ی گوارش نشان داده بررسی می‌کنیم :
نکته: طبق شکل زیر در لایه‌های ماهیچه‌ای و  لایه‌ی زیر مخاط شبکه‌ی عصبی داریم. البته اعصاب از لایه‌ی بیرونی نیز عبور می‌کنند ولی این لایه‌ تشکیل شبکه‌ی عصبی نمیده. تنها لایه‌ی مخاطی هست که فاقد عصبه.
نکته: طبق شکل و توضیحات ترشحاتی که به حفره داخل لوله‌ی گوارش وارد می‌شود می‌تواند یکی از این موارد باشه :
  غده‌های که در لایه‌ی زیرمخاط هستند.  ترشحات سلول‌هایی که در لایه‌ی مخاطی هستند. و ترشحاتی که خارج از لایه‌ی لوله‌های گوارشی منشا میگیره و به درون لوله‌ی گوارش میریزه مثل ترشحات لوزالمعده، صفرا و کبد
نکته: تمامی لایه‌‌های لوله‌ي گوارشی دارای رگ‌های خونی هست و به لایه خودشان خون رسانی می‌کنند.
نکته: هم لایه‌ی مخاطی و هم لایه‌ماهیچه‌ای دارای یاخته‌های ماهیچه‌ایه.
 
آکادمی کنکور- زیست دهم- لایه های لوله گوارش

حرکات لولۀ گوارش:


 انقباض ماهیچه‌های دیوارۀ لولۀ گوارش، حرکات منظمی را در آن به وجود می آورد. لولۀ گوارش، دو حرکت کرمی و قطعه قطعه کننده دارد.


حرکات کرمی :

آکادمی کنکور - زیست دهم- حرکات کرمی شکل

در حرکات کرمی، ورود غذا لولۀ گوارش را گشاد و یاخته‌های عصبی دیوارۀ لوله را تحریک می‌کند. یاخته‌های عصبی، ماهیچه‌های دیواره را به انقباض وادار می‌کنند. در نتیجه، یک حلقۀ انقباضی در لوله ظاهر می‌شود که به جلو (از دهان به سمت مخرج)حرکت می‌کند. حرکات کرمی، غذا را در طول لوله با سرعتی مناسب به جلو می رانند.
نکته: طبق شکل کتاب درسی با تحریک شدن یاخته‌های عصبی بخشی از لوله گوارش که قبل از توده‌ی غذا وجود دارد منقبض می‌شود.

 

حرکات کرمی نقش مخلوط کنندگی نیز دارند ؛ به ویژه وقتی که حرکت رو به جلوی محتویات لوله با برخورد به یک بنداره، متوقف شود؛ مثل وقتی که محتویات معده به پیلور برخورد می‌کنند. در این حالت، حرکات کرمی فقط می توانند محتویات لوله را مخلوط کنند.
هنگام استفراغ، جهت حرکات کرمی، وارونه می‌شود و محتویات لوله حتی از بخش ابتدای رودۀ باریک به سرعت رو به دهان حرکت می‌کند.
نکته: طبق توضیحات بالا باید متوجه شده باشید اگر بگیم حرکات کرمی شکل همواره یک طرفه است جمله‌ای نادرست گفته‌ایم بلکه در استفراغ این حرکات در جهت معکوس انجام میشه.
نکته : طبق توضیحات بالا حرکات کرمی در نزدیکی بنداره‌ها مانند بنداره‌ی پیلور بیشتر نقش مخلوط کنندگی دارند تا نقش پیش برنده‌ی غذا.



حرکات قطعه قطعه کننده : 


در حرکات قطعه قطعه کننده بخش هایی از لوله به صورت یک در میان منقبض و شل می‌شوند. سپس قطعه های شل، منقبض می‌شوند و بخش های منقبض از حالت انقباض خارج می‌شوند. تداوم این حرکات در لولۀ گوارش موجب می‌شود محتویات لوله، ریزتر و بیشتر با شیره های گوارشی مخلوط شوند.

آکادمی کنکور-زیست دهم - حرکات قطعه قطعه کننده


نکته : در حرکات قطعه قطعه کنند‌ی بخشی که توده‌ی غذا است منقبض می‌شوند تا به این ترتیب غذا ریز تر شود در حالیکه در حرکات کرمی شکل فقط بخش عقب‌تر توده غذا منقبض می‌شود.

حرکات لوله گوارش

کرمی

وظایف :

 حرکت دادن غذا رو به جلو از دهان به مخرج

 مخلوط کردن محتویات لولهی گوارش در نزدیکی بندارهها

 

قطعه قطعه کننده

وظایف :

ریز تر کردن و مخلوط بیشتر محتویات لوله گوارش

 

 

 

 

گوارش


دستگاه گوارش طی فرایند گوارش مکانیکی، غذا را آسیاب می‌کند و با فرایند گوارش شیمیایی، مولکول های بزرگ را به مولکول های کوچک تبدیل می‌کند. مولکول‌های بزرگ تا به مولکول‌های کوچک (مونومر) تبدیل نشوند نمی‌توانند جذب یاخته‌های روده و سپس خون شوند.  گوارش در دهان آغاز می‌شود و هرچه در طول لوله‌ی گوارش پیش می‌رود تکمیل تر می‌شود. البته دقت کنید برخی از مواد مانند آب، ویتامین‌ها و مواد معدنی بدون گوارش شیمیایی جذب خون می‌شوند.
گوارش در دهان:
 آکادمی کنکور- زیست دهم- دهان
با ورود غذا به دهان، جویدن غذا و گوارش مکانیکی آن آغاز می‌شود. آسیاب شدن غذا به ذره های بسیار کوچک برای فعّالیت بهتر آنزیم های گوارشی، لازم است.
نکته : پس گوارش فیزیکی در گوارش شیمیایی و درنتیجه جذب بهتر مواد مغذی مواد موثر است.
ریز شدن غذا از خراشیده شدن لولۀ گوارش بر اثر تماس با غذا جلوگیری، و عبور ذره های غذا را از لوله نیز آسان  می‌کند؛ زیرا ضمن گوارش، غذا با بزاق مخلوط، و به توده ای قابل بلع، تبدیل می‌شود. سه جفت غدۀ بزاقی بزرگ و غده های بزاقی کوچک، (یعنی در مجموع بیش از ۶ غده)بزاق ترشح می‌کنند بزاق ترکیبی از  آب،  یون هایی مانند بیکربنات و  انواعی از آنزیم ها (مانند لیزوزیم  آمیلاز) و  موسین است.
آمیلاز : آنزیم آمیلاز بزاق به گوارش نشاسته کمک می‌کند. درواقع آمیلاز نشاسته رو میشکنه و به دی ساکارید  مالتوز تبدیل میکنه !
 لیزوزیم: آنزیمی است که در از بین بردن باکتری های درون دهان نقش دارد. 
موسین: گلیکوپروتئینی است که آب فراوانی جذب و مادۀ مخاطی ایجاد می‌کند. مادۀ مخاطی دیوارۀ لولۀ گوارش را از خراشیدگی حاصل از تماس غذا یا آسیب شیمیایی (بر اثر اسید یا آنزیم) حفظ می‌کند و ذره های غذایی را به هم می‌چسباند و آنها را به تودۀ لغزنده ای تبدیل می‌کند.
نکته: طبق شکل دهان و غدد بزاقی مجرای غدد بزاقی بناگوشی به سمت سقف دهان رفته و ترشحات این غدد از انجا وارد دهان می‌شود.
نکته: ترشحات غدد زیر زبانی از طریق مجراهای متعددی که در زیر زبان دارید وارد دهان می‌شوند.
نکته : غده‌ی بناگوشی بزرگ‌ترین و عقبی ترین غده‌ی بزاقی است و ترشحات آن از طریق مجرایی به جلوتر آمده و از سقف دهان وارد دهان می‌شود.
نکته : دقت داشته باشید که موسین آنزیم نیست.
نکته : لیزوزوم را با لیزوزیم اشتباه نگیرید لیزوزوم اندامکی درون سلول است ولی لیزوزیم یک آنزیم است که در عرق، اشک و بزاق وحود دارد و نقش دفاعی در برابر میکروب‌ها دارد.


بلع غذا

آکادمی کنکور- زیست دهم- بلع غذا

به انتقال غذا از دهان به معده بلع می‌گویند.غذا هنگام بلع با فشار زبان، تودۀ غذا به عقب دهان و داخل حلق رانده می‌شود. با رسیدن غذا به حلق، بلع به شکل غیرارادی، ادامه پیدا می‌کند. حلق مانند چهارراه است. از کنار با گلو از بالا با حفره بینی و از پایین با مری و نای در ارتباط است.

هنگام بلع، دیوارۀ ماهیچه ای حلق منقبض می‌شود و حرکت کرمی آن، غذا را به مری میرساند. بندارۀ ابتدای مری، شل شده و غذا به مری وارد می‌شود. حرکت کرمی در مری ادامه پیدا می‌کند و با شل شدن بندارۀ انتهای مری، غذا وارد معده می‌شود. این بنداره برای خروج گاز های بلعیده شده با غذا (بادگلو) نیز شل می‌شود.

 

 

 

 

بنداره ابتدای معده

بندارۀ ابتدای مری در فاصلۀ زمانی بین بلع ها، بسته است و از ورود هوا به مری جلوگیری می‌کند. جاذبۀ زمین به حرکت غذا در مری کمک می‌کند. غده های مخاط مری، مادۀ مخاطی ترشح می‌کنند تا حرکت غذا آسان تر شود. برای درک بهتر بهتره  مراحل بلع رو به ترتیب زیر یادبگیرید 

خلاصه بلع : انتقال غذا از دهان به معده
 

بلع(انتقال غذا از دهان به معده)

ارادی

انتقال غذا به انتهای دهان

در هنگام انتقال غذا به انتهای دهان میتوانیم نفس بکشیم. پس راه های تنفسی نای و حفره بینی باز است.به همین خاطر وضعیت های زیر را در حلق داریم:

  بر چاکنای بالا : راه نای باز است.  زبان بزرگ به سقف دهان یا نرم کام نچسبیده  زبان کوچک پایین : راه بینی باز است.  بندارهی مری منقبض و بسته است.

 

غیر ارادی

گذر غذا از حلق

غذا در حال گذر از حلق است به همین خاطر راه های تنفسی باید بسته شود تا غذا وارد ان نشود.به همین منظور وضعیت های زیر را در حلق مشاهده می کنیم :

 بر چاکنای پایین : راه نای بسته است  زبان بزرگ به سقف دهان یا نرم کام چسبیده

 زبان کوچک پایین : راه بینی بسته است. بندارهی ابتدای مری منقبض و بسته است.

نکته:  در این حالت مرکز بلع در بصل النخاع با اثر بر روی مرکز تنفس در بصل النخاع راه تنفس را میبندد. در این حالت امکان تنفس وجود ندارد و اگر خدای  نکرده غذای در حلق گیر کند امکان خفگی وجود دارد.

نکته: مراکز بلع، تنفس و کنترل دستگاه گردش خون همگی در بصل النخاع است.

ورود غذا به مری

غذا وارد مری میشود.بعد از عبور غذا از حلق عبور میکند راه تنفسی باز میشود به همین خاطر:

 بر چاکنای بالا : راه نای باز است  زبان کوچک پایین : راه بینی باز است.  بعد از عبور غذا از بنداره ابتدای آن و وارد شدن غذا به مری بندارهی ابتدای مری دوباره منقبض میشود تا راه مری را ببندد.

به این ترتیب راه تنفسی باز میشود و دوباره میتونیم نفس بکشیم.

حرکت غذا در مری و ورود آن به معده

حرکت کرمی در مری ادامه پیدا میکند و با شل شدن بندارۀ انتهای مری، غذا کم کم وارد معده میشود. همراه با غذا مقداری هوا وارد معده میشود برای خروج این گاز ها (بادگلو) این بنداره شل میشود.

 

گوارش در معده

گوارش در معده:


 معده، بخش کیسه ای شکل لولۀ گوارش است. دیوارۀ معده، چین خوردگی هایی دارد(همانند روده باریک) که با پرشدن معده باز می‌شود تا غذای بلع شده درآن انبار شود. گوارش غذا در معده در اثر شیرۀ معده و حرکات آن انجام می‌شود. پس از اینکه غذا به طور کامل با شیرۀ معده آمیخته شد، مخلوط به دست آمده که کیموس نام دارد، وارد رودۀ باریک می‌شود.

شیرۀ معده:

آکادمی کنکور- زیست دهم- معده
 در ابتدای فصل گفتیم که ساختار لوله‌ی گوارش تقریبا در تمام طول اون مشابهه . اینجا میخوام علت اینکه نگفتیم کلش مشابه هست رو بهتون بگم. بچه ها به شکل معده دقت کنید. لایه‌های معده رو با هم بررسی می کنیم. اگر بیرونی‌ترین  لایه‌ی معده بیایم داخل به ترتیب این لایه‌ها رو داریم: 
 لایه‌ ی بیرونی که بخشی از پرده‌ی صفاقه.
 لایه ‌های ماهیچه‌ای که خودش به ترتیب از ۳ لایه‌ی ماهیچه‌ای تشکیل شده : الف - ماهیچه‌ی طولی)ماهیچه‌ی حلقوی ج)ماهیچه‌ی مورب. دقت کردین؟ معده برخلاف بخش های دیگه‌ی لوله‌ی گوارش که دارای ۲ لایه ماهیچه‌ای بودند لایه‌ی دیگه ای به نام ماهیچه مورب هم داره. اما علت چیست؟علت اینه که معده بخشی است که قراره با حسابی با غذا دست و پنجه نرم کنه غذا رو له کنه مخلوط کنه پس به ماهیچه‌های قوی تر و بیشتری نیاز داره.
 بعد از لایه‌های ماهیچه‌ای به سومین لایه یعنی لایه زیر مخاط می‌رسیم. 
 در آخر به لایه‌ی چهارم یا مخاطی که داخلی ترین لایه معده است می‌رسیم. بافت مخاطی معده دارای ۳ زیر لایه‌است.ابتدا لایه بیرونی که بهش میگن لایه ماهیچه‌ای مخاطی، بعد لایه میانی که پیوندی سسته و بیشترین ضخامت رو داره و سپس لایه پوششی سطحی که نازک تر از دو لایه دیگر است.
 اینجا هم یه تفاوتی با دیگر لایه‌های مخاطی لوله گوارش داریم.لایه مخاطی لوله‌ی گوارش دارای حفره‌های متعددی هست( که در بخشای دیگه لوله گوارش نداریم) تمامی این حفره رو بافت پوششی سطحی( یا به عبارتی نازک‌ترین و داخلی‌ترین لایه‌ی مخاطی) پوشانده. 
یاخته‌های پوششی مخاط معده در بافت پیوندی سست(که همون لایه‌ی میانی لایه‌ی مخاطی معده هست) فرو رفته اند و حفره های معده را به وجود می آورند. 
پس دو لایه‌های بیرونی لایه‌ی مخاطی یعنی( بافت پوششی سطحی و لایه‌ی پیوندی سست) به دو قسمت تقسیم میشن:
 بخش حفره که دارای غدد ترشح کننده ماده‌ی مخاطی و بیکربنات است.
 بخش غدد که دارای غدد ترشح کننده‌ و مجاری آنهاست. مجاری غده های معده، به این حفره ها راه داره و ترشحات غدد برون ریز به درون این مجاری ریخته میشه .
نکته : طبق شکل کتاب درسی تمامی غده‌های معده در لایه‌ی پوششی مخاط معده قرار دارند. 
نکته : طبق شکل زیر یاخته‌های کناری(یاخته‌های تولید کننده‌ی HCl ) بزرگتر از یاخته‌های اصلی و ترشح کننده‌ی هورمون هاست.
نکته : در بخش حفره‌ معده یاخته ترشح کننده می‌بینیم یا نمی‌بینیم؟ می‌بینیم طبق گفته‌ی کتاب درسی یاخته‌های پوششی سطحی مخاط معده و برخی از یاخته‌های غده های آن، ماده مخاطی زیادی ترشح می‌کنند ولی دقت کنید یاخته‌های پوششی سطحی حفره‌ها آنزیم، اسید و هورمون ترشح نمی‌کنند.
نکته : غده‌های معده در بخش مخاط آن است نه زیر مخاط.

آکادمی کنکور -زیست دهم-غدد معده

 

خلاصه یاختههای ترشح کنندهی معده

یاختههای ترشح کنندهی معده

بخش حفره

برون ریز

  یاختههای پوششی سطحی مخاط معده

ماده مخاطی زیادی ترشح میکنند که بسیار چسبنده است و به شکل لایۀ ژله ای چسبناکی، مخاط معده را می پوشاند.

یاختههای پوششی سطحی، بیکربنات نیز ترشح میکنند که لایه ژله ای حفاظتی را قلیایی میکند. به این ترتیب سد حفاظتی محکمی در مقابل اسید و آنزیم به وجود می آید.

نکته :  بخش حفرهی معده فاقد غدد درون ریز بوده و تنها دارای غددی است که بیکربنات و مادهی مخاطی ترشح میکند.

بخش غده

 یاختهی ترشح کنندهی مادهی مخاطی

ماده مخاطی زیادی ترشح میکنند.

 یاختههای اصلی

یاختههای اصلی غده ها، آنزیم های معده(پروتئازها و لیپاز) را ترشح میکنند. پیش ساز پروتئاز های معده را به طور کلی پپسینوژن مینامند. پپسینوژن بر اثر کلریدریک اسید به پپسین تبدیل میشود. پپسین خود با اثر بر پپسینوژن، تبدیل آن را سریع تر میکند. آنزیم پپسین، پروتئین ها را به مولکول های کوچک تر تجزیه میکند.

نکته : پپسین پروتئینها را به آمینو اسید(مونومر) تجزیه نمیکند.تجزیه  کامل پروتئین ها به آمینو اسید در روده باریک اتفاق میافتد.

 یاخته کناری

یاختههای کناری غده های معده، کلریدریک اسید و عامل (فاکتور) داخلی ترشح میکنند. عامل داخلی، برای جذب ویتامین B12 در رودۀ باریک ضروری است. اگر این یاختهها تخریب شوند یا معده برداشته شود، علاوه بر ساخته نشدن کلریدریک اسید، فرد به کم خونی خطرناکی دچار میشود؛ زیرا ویتامین B12 که برای ساختن گویچه های قرمز در مغز استخوان لازم است، جذب نمیشود و زندگی فرد به خطر می افتد.

نکته : پس تخریب یاختههای کناری معده هم در تجزیه پروتئینها مشکل ایجاد میکند و هم میتواند باعث بروز کم خونی میشود.

 

درون ریز

 یاخته ترشح کنندهی هورمون گاسترین

هورمون گاسترین ترشح میکنند.هورمون گاسترین برتاثیر سلولهای اصلی بعده باعث ترشح بیشتر HCl میشه.

 
 
نکته: HCl آنزیم نیست ولی می‌تواند پیوند‌های بین پروتئین پپسینوژن را بشکند. پس در معده علاوه بر شکستن پروتئین ها به پروتئین ها و پلی پپتیدهای کوچکتر توسط آنزیم پپسین ، برخی پروتئین‌ها(پپسینوژن) توسط ماده‌ای غیر آنزیمی شکسته می‌شود.
 


حرکات معده: 


پس از بلع غذا، معده اندکی انبساط می یابد و انقباض های کرمی معده، به صورت موجی آغاز می‌شود. این امواج از بخش های بالاتر معده به سمت پیلور حرکت می‌کنند و غذا را با شیرۀ معده می آمیزند.  
بچه ها به ترشحات برون ریز معده شیره‌ی معده می‌گویند و هورمون‌ها که مایع بین سلولی و سپس خون می‌ریزند جزء شیره‌ی معده به حساب نمی آیند.
 با راندن غذا به سمت پیلور، که به طور معمول بسته است، کمی کیموس از پیلور عبور می‌کند و به رودۀ باریک وارد می‌شود.کیموس همیشه کم کم وارد دوازدهه می‌شود نه یکباره! انقباض پیلور از عبور ذره های درشت غذا جلوگیری می‌کند؛ این ذرات به عقب بر می گردند تا باز هم آسیاب شوند و تقریباً به شکل مایع درآیند. با شدت پیدا کردن حرکات کرمی، حلقۀ انقباضی محکمی به سمت پیلور حرکت می‌کند و با کاهش انقباض پیلور، کیموس بیشتری به رودۀ باریک، وارد می‌شود.

برگشت اسید معده (ریفلاکس): 

آکادمی کنکور - زیست دهم- ریفلاکس معده

اگر انقباض بندارۀ انتهای مری کافی نباشد، فرد دچار برگشت اسید می‌شود. در این حالت در اثر برگشت شیرۀ معده به مری، به تدریج، مخاط مری آسیب می بیند؛ زیرا حفاظت دیوارۀ آن به اندازۀ معده و رودۀ باریک، نیست. سیگار کشیدن، مصرف نوشابه های الکلی، رژیم غذایی نامناسب و استفاده بیش از اندازه از غذاهای آماده و تنش و اضطراب، از علت های برگشت اسید اند.


گوارش در رودۀ باریک: 


کیموس به تدریج وارد رودۀ باریک می‌شود تا مراحل پایانی گوارش در آن و به ویژه در ابتدای آن، که دوازدهه نام دارد، انجام شود. مواد شیرۀ روده، لوزالمعده و صفرا که به دوازدهه می ریزند به کمک حرکات روده، در گوارش نهایی کیموس، نقش دارند.

حرکت های رودۀ باریک: 

حرکت های رودۀ باریک، علاوه بر گوارش مکانیکی و پیش بردن کیموس در طول روده، آن را در سراسر مخاط روده می‌گستراند تا تماس آن با شیره های گوارشی و نیز یاخته‌های پوششی مخاط، افزایش یابد.

شیرۀ روده: 


یاخته‌های پوششی مخاط رودۀ باریک علاوه بر ماده مخاطی، آب و یون های مختلف از جمله بیکربنات، ترشح می‌کنند. گروهی از این یاخته‌ها آنزیم های گوارشی دارند. 


صفرا: 

آکادمی کنکور- زیست دهم-کیسه صفرا
یاخته‌های کبد (جگر)، صفرا را می سازند. صفرا آنزیم ندارد و ترکیبی از نمک های صفراوی، بیکربنات، کلسترول و فسفولیپیدِ لسیتین است. صفرا با فاصلۀ کمی بعد از ورود کیموس، به دوازدهه می ریزد و در گوارش و ورود چربی ها به محیط داخلی، نقش دارد. صفرا در دفع برخی مواد، مانند بیلی روبین (ماده ای که از تخریب هموگلوبین گویچه های قرمز در کبد به وجود می آید) و کلسترول اضافی نیز نقش دارد.

 

 

 

 

 

پراکندگی ذرات چربی

نکته: نمک های صفراوی، بیکربنات، کلسترول و فسفولیپیدِ لسیتین باعث پخش کردن ذرات چربی در محتویات لوله باریک و ایجاد یک امولسیون پایدار می‌شود و خودش باعث گوارش شیمیایی نمی‌شود ولی با این پخش کردن ذرات چربی اثر آنزیم لیپاز لوزالمعده را بر این ذرات موثرتر می‌کند پس بر گوارش شیمیایی ذرات چربی موثر است.

 

 

سنگ کیسه صفرا: 


گاهی ترکیبات صفرا مانند کلسترول، در کیسه صفرا رسوب می‌کنند و سنگ کیسه صفرا ایجاد می‌شود. میزان کلسترول در صفرا به میزان چربی غذا، بستگی دارد. افرادی که چند سال رژیم پرچربی داشته باشند، بیشتر در معرض تولید سنگ صفرا قرار دارند. 
گاهی یک سنگ صفراوی (که از صدها قطعه کلسترول تشکیل شده است) مجرای صفرا را می‌گیرد درد ایجاد کرده  و باعث رانده شدن صفرا به داخل مویرگ های کیسه صفرا و سپس جریان خون می‌گردد. رنگ تیرهٔ صفرا خود را در پوست و چشم نشان می‌دهند. یعنی رنگی که باید روده را طی می کرد و مدفوع را قهوه ای کند، وارد گردش خون می‌شود و پوست و چشم و ادرار را رنگی می‌کند.
به این ترتیب بیلی روبین در خون افزایش می یابد و در بافت ها، زردی (یرقان) پدید می آید.


آکادمی کنکور- مجرای مشترک کبد و کیسه صفرا

 


شیرۀ لوزالمعده: 


غدۀ لوزالمعده در زیر معده و موازی با آن قرار گرفته است. آنزیم ها و بیکربنات لوزالمعده به دوازدهه می ریزند. لوزالمعده، آنزیم های لازم برای گوارش شیمیایی انواع مواد را تولید می‌کند. پروتئاز های لوزالمعده درون رودۀ باریک فعّال می‌شوند ولی آنزیم های دیگه ی اون مثل لیپاز، کربوهیدراز و... به صوت فعال وارد روده باریک میشن . لوز المعده مقدار زیادی بیکربنات سدیم ترشح می‌کند. بیکربنات اثر اسید معده را خنثی و درون دوازدهه را قلیایی می‌کند. به این ترتیب دیوارۀ دوازدهه از اثر اسید حفظ و محیط مناسب برای فعالیت آنزیم های لوز المعده فراهم می‌شود.

 

 

 

 

 

تحلیل تصویر کبد، صفرا و لوزالمعده : (تصویر پایین)


اگر به شکل کبد دقت کرده باشید مجراهای مختلف کبد در نهایت به دو مجرای کبدی چپ و مجرای کبدی راست ختم می‌شوند. مجرای کبدی چپ و راست یکی میشن و مجرای کبدی مشترک رو تشکیل میدن.  از طرف دیگه در زیر لب بزرگ کبد(لب راست) کیسه صفرا رو داریم. که مواد ذخیره شده در کیسه صفرا از طریق این مجرا از صفرا خارج شده. در نهایت این مجرا با مجرای مشترک کبدی یکی میشن که بهش میگن مجرای صفراوی مشترک که این مجرا وارد پانکراس(لوزالمعده) میشن. اینو تا ایجا داشته باشین بریم سراغ لوزالمعده!
درون لوزالمعده هم یک مجرایی داریم که ترشحات برون ریز لوزالمعده به این مجرا وارد میشن. مجرای لوزالمعده که به سمت سر لوزالمعده یا بخش ضخیمتر اون به دو شاخه تقسیم میشه یکی ازین شاخه ها با مجرای صفراوی مشترک یکی میشه و در نهایت ترشحات این مجرا(مجرای مشترک صفرا و لوزالمعده) به دوازدهه میریزن.

آکادمی کنکور- زیست دهم - ساختار کبد و مجرای صفراوی مشترک

گفتیم لوزالمعده دو مجرا داره مجرای فرعی دیگه بالاتر از مجرای مشترک صفرا و لوزالمعده بوده . مجرای بالایی با مجرای صفرا یکی نمیشه و به این ترتیب از این مجرا تنها ترشحات لوزالمعده به درون دوازدهه میریزه!
نکته: طبق توضیحات بالا اگر بگوییم تمامی ترشحات لوزالمعده قبل از ورود به دوازدهه با ترشحات صفرا و کبد ترکیب میشه حرف نادرستی زده ایم.
نکته :  بخش ضخیم تر لوزالمعده دارای مجرا و بنداره بوده و به دوازدهه نزدیک تر است.
نکته: حفره ی شکمی دقیقا در زیر پرده دیافراگم قرار داره.
نکته:  کبد دارای دو لب هست. که هر دو لب دارای مجرا است. ولی لب راست بزرگ تر بوده و مجراهای اصلی درون این لب قرار داره.
نکته :  طبق حرکات مواد درون مجرای صفرا دوطرفه است چون خود کیسه صفرا که ترشحاتی نداره بلکه ترشحات کبد وارد کیسه صفرا میشه.
آبکافت
بسیاری از مولکول های زیستی نسبت به مولکول های غیر زیستی بسیار بزرگ اند و بنابراین درشت مولکول نامیده می‌شوند. مولکول های زیستی عبارتند از کربوهیدرات ها نوکلییک اسید ها ، لیپید ها و پروتئین ها که همگی این موارد به غیر از لیپیدها  درشت موکول هستند .
این درشت مولکول‌ها خودشان از مولکول‌های کوچکی به نام مونومر تشکیل شده‌اند. این مونومر‌ها هستند که با هم واکنش می‌دهند و پلی مر ها رو تشکیل می‌دهند و بلعکسش پلی مر‌ها با واکنش آبکافت به مونومر‌های سازنده‌شان شکسته میشن.پس واکنش‌های مهم زیستی به دو دسته کلی تقسیم می‌شوند:
 

واکنشهای مهم زیستی

سنتز آبدهی: فرایند تشکیل یک مولکول پلیمر از مونومرها که همراه با تشکیل مولکول آب از گروههای H و OH مونومر است.(مانند تشکیل پلی پپتید در فرایند ترجمه)

آبکافت(هیدرولیز): فرآیند تجزیه یک مولکول پلی مر به مونومر های سازنده اش را که همراه با مصرف

مولکول های آب است که به گروه های H و OH تبدیل شده و به مونومر ها متصل میشود.

 
آکادمی کنکور- زیست دهم- سنتز آبدهی و هیدرولیز
 
چون در این فصل 4 نوع مسئله مربوط به هیدرولیز و سنتز آبدهی مطرح میشه !!
تیپ  برای ساخته شدن یک رشته پلی مر با 52 مونومر چند مولکول آب آزاد می‌شود؟
چون گفته یک رشته پلی مر ، پس از تعداد کل مونومر های یکی کم می کنیم:51=1-52 
تیپ  اگر مولکول‌حلقوی بود تعداد مونومر ها با تعداد پیوندها برابر می‌شود به همین دلیل دیگه نیازی نیست تعداد مونومر رو برابر یک کنیم یعنی اگر  در مثال بالا  رشته پلیمر ما  حلقوی باشد و دارای ۵۲ مونومر با آبکافت ۵۲ پیوند شکسته شده و ۵۲ مولکول آب مصرف می‌شود.
تعداد مولکول آب آزاد شده = تعداد پیوند بین مونومر ها
تیپ  برای ساخته شدن دو رشته پلی مری با 48 مونومر چند مولکول آب آزاد می‌شود؟
چون تعداد رشته از یکی بیشتر است باید از تعداد کل مونومر ها، تعداد رشته ها را کم می کنیم:         46=2-48
تیپ  اگر رشته ها حلقوی باشند تعداد مونومر‌ها با تعداد پیوند ها برابر است پس تعداد مولکول‌های آب مصرف شده برای آبکافت یا شکسته شده برابر تعداد کل مونومر ها همه‌ی زنجیره‌هاست.یعنی در مثال بالا اگر دو رشته‌ی پلی نوکلئوتیدی حلقوی بودند  تعداد پیوند ها برابر تعداد مونومر ها بوده و ۴۸ عدد بود. به این ترتیب با سنتز آبدهی  ۴۸ مولکول آب آزاد می‌شود.
بنابراین هر وقت تعداد پیوند بین مونومرها، مولکول آب آزاد شده یا تشکیل شده یا مصرف شده رو خواستن با توجه به صورت سوال یکی از راه حل‌های گفته شده رو انتخاب وجواب درست رو بدست میارین.


گوارش کربوهیدرات ها: 


رژیم غذایی ما شامل انواع گوناگون کربوهیدرات هاست.ساکارز (قند نیشکر) و لاکتوز (قند شیر)، دی ساکاریدند یعنی از پیوند دو مولکول مونوساکارید به وجود آمده اند؛ در حالی که نشاسته و گلیکوژن، پلی ساکاریدند؛ یعنی از تعداد زیادی مونوساکارید (گلوکز) تشکیل شده اند.
تذکر : کربوهیدرات ها از اتم‌های کربن، هیدروژن و اکسیژن تشکیل شدن. کربوهیدرات‌ها میتونن از یک مولکول تشکیل بشن. گلوکوز، فروکتوز و گالاکتوز انواعی از مولکول‌های کربوهیدرات هستند. به این کربوهیدرات‌ها که از یه مولکول تشکیل شدن میگن مونوساکارید.
اگر دو مونوساکارید به هم پیوند بخوره دی ساکارید تشکیل میشه. پلی ساکارید ها هم از تعداد زیادی مولکول گلوکوز که با هم پیوند دارند تشکیل شده اند.
ساکارز یا قند شکر = فروکتوز + گلوکوز
لاکتوز = گالاکتوز + گلوکوز
مالتوز = گلوکوز+ گلوکوز
نشاسته و گلیکوژن = ...+ گلوکوز+گلوکوز+گلوکوز+ ... (پلی ساکارید ذخیره‌ای)
نکته: نمونه هایی دیگر از پلی ساکارید ‌ها : 
 کیتین: در نایدیس و اسکلت خارجي حشرات و دیگر بندپایان وجود دارد.(پلی ساکارید ساختاری)
پکتین :  در تیغه‌ی میانی دیواره‌ی سلول‌های گیاهی وجود دارد. (پلی ساکارید ساختاری)
سلولز : در دیواره‌ی سلولی گیاهان وجود دارد (پلی ساکارید ساختاری)
آمیلاز بزاق و لوزالمعده، نشاسته را به دی ساکاریدی به نام مالتوز و مولکول‌های درشت تر تبدیل می‌کند. یاخته‌های رودۀ باریک آنزیم هایی دارند که این مولکول ها را به مونوساکارید تبدیل می‌کنند، زیرا مونوساکاریدها می‌توانند به یاخته‌های رودۀ باریک وارد شوند. آنزیم‌های گوارشی با واکنش آب کافت (هیدرولیز)، کربوهیدرات های درشت تر را به مونوساکارید، تبدیل می‌کنند. در آبکافت با مصرف آب، پیوند بین مولکول ها می شکند.


گوارش پروتئین ها: 


پپسین در محیط اسیدی معده، گوارش پروتئین ها را آغاز و آنها را به مولکول های کوچک تر تبدیل می‌کند. در رودۀ باریک در نتیجۀ فعّالیت پروتئازهای لوز المعده و آنزیم های یاخته‌های رودۀ باریک، پروتئین ها به واحد های سازندۀ خود یعنی آمینواسیدها، آب کافت می‌شوند.



گوارش چربی ها:

 فراوان ترین لیپید های رژیم غذایی، تر یگلیسریدها هستند،که معمولاً آنها را چربی می نامند. چربی غذا در دمای بدن ذوب، و در سطح محتویات لولۀ گوارش شناور می‌شود؛ در حالی که لیپاز در آب محلول است. بنابراین، نخستین گام در گوارش چربی ها، تبدیل آنها به قطره های ریز است تا آنزیم لیپاز بتواند بر آنها اثر کند. صفرا و حرکات مخلوط کنندۀ رودۀ باریک موجب ریز شدن چربی ها می‌شوند. گوارش چربی ها، بیشتر در اثر فعّالیت لیپاز لوزالمعده در دوازدهه انجام می‌شود. لیپاز و دیگر آنزیم های تجزیه کنندۀ لیپیدها در دوازدهه، تر یگلیسریدها و لیپیدهای دیگر را آب کافت می‌کنند.



جمع بندی گوارش و هضم مواد مختلف در لوله‌ی گوارش


عصاره‌ی جان این بخش میشه جدول زیر. لطفا به نکات زیر که در رابطه با جدول زیر هست دقت کنید!

آکادمی کنکور- زیست دهم- فصل دوم- خلاصه گوارش و جذب مواد
 طبق جدول بالا گوارش پلی ساکارید ها از دهان آغاز میشه ولی در تجزیه کامل کامل پلی ساکارید ها به مونوساکارید ها در روده‌ی باریک و توسط آنزیم های یاخته‌های درون روده باریک انجام میشه.
 دهان و لوز المعده هر دو دارای آنزیم آمیلاز هستند ولی توجه داشته باشید که آمیلاز نشاسته که یه پلی ساکاریده رو به یه دی ساکارید (یعنی یه دو مولکول مونوسکارید به هم چسبیده) تجزیه میکنه.نه به یه مونوسکارید که مونومره. این مونوساکاریده که در نهایت جذب خون میشه. آنزیم‌های یاخته‌های پوششی روده باریک دی ساکارید رو به مونوساکارید تجزیه می‌کنند.
 در دهان و حلق و مری گوارش پروتئين نوکلئیک اسید و چربی نداریم.(یعنی در مناطق بالای حفره شکمی)
  گوارش پروتئين‌ها از معده شروع میشه ولی در معده مونومر پروتئین یعنی آمینواسید نخواهید دید. چون پپسین تنها باعث شکستن پروتئین‌ها به پلی پپتید‌های کوچیک میشه. و تجزیه یا آبکاف پلی پپتید‌ها به آمینو اسید توسط آنزیم‌های شیره‌ی لوزالمعده و آنزیم‌های یاخته‌های روده باریک انجام میشه.
  کتاب در مورد گوارش و تجزیه مولکول دنا DNA و RNA حرفی نزده ولی بدانید که این مولکول‌ها توسط آنزیم های لوزالمعده به مونومرشان(نوکلئوتید) و توسط آنزیم های یاخته‌های ترشح کننده ی روده باریک به مولکول های سازنده هر نوکلئوتید سازنده شان یعنی بازهای آلی، قند و فسفات تبدیل می‌شوند.
 آغاز گوارش لیپید‌ها که مهترین اون‌ها (تری گلیسیریده یا چربی‌هاست) در روده باریک انجام میشه. دقت داشته باشید نمک‌های صفراوی، لسیتین و حرکات مخلوط کننده‌ی روده باریک باعث تجزیه چربی ها و گوارش شیمیایی اونها نمیشه بلکه تنها باعث کوچک شده و پخش شدن ذرات چربی در آب میشه تا اثر آنزیم لیپاز پانکراس (که تجزیه کننده چربی هاست) بهتر بر روی آن ها انجام بشه. تجزیه چربی ها توسط آنزیم‌های پانکراسه نه آنزیم‌های تجزیه کننده‌ی یاخته‌های پوششی روده‌ی باریک.تجزیه کامل چربی‌ها بیشتر در روده باریکه اونم فقط توسط آنزیم‌های لوزالمعده. البته دقت کنید که معده نیز دارای آنزیم لیپاز بوده و تا حدودی  چربی ها را تجزیه می‌کند.
 به جز چربی‌ها سایر مولکول‌های زیستی(پروتئین، پلی ساکارید‌ها نوکلئيک اسید‌ه‌ها) در نهایت درون روده باریک و توسط آنزیم‌های یاخته‌های روده باریک به مونومر‌های سازنده‌شان تجزیه میشن.


مشاهدۀ درون دستگاه گوارش


درون بینی (آندوسکوپی)

آکادمی کنکور- زیست دهم- آندوسکوپی
در ابتدای فصل شکل زیر به چشم میخوره !‌ این شکل مربوط به بررسی بخش فوقانی لوله‌ی گوارش به روش اندوسکوپی است. اندوسکوپی از دو واژه‌‌ی endo به معنای درون و escope به معنای دیدن تشکیل شده پس اندوسکوپی به معنای درون بینی است. اندوسکوپی انواع مختلفی داره و یکی از انواع آن در علم پزشکی همین تصویریه که شما می‌بینید در این روش دوربین(اسکوپ) از طریق دهان وارد شده و مری و معده و بخش ابتدای روده باریک(دوازدهه) رو طی میکنه و تصاویر، روی مانیتور، حین عبور نشان داده میشه. پس اولین نکته‌ی این فصل اینه : 

نکته : در اندوسکوپی فوقانی دستگاه گوارش، دوربین از طریق دهان وارد مری، معده و دوازدهه می‌شود. 
پزشکان به علت های مختلف مانند کاهش وزن غیر قابل توجیه، خونریزی از دستگاه گوارش، تهوع و استفراغ مکرر، سو هاضمه و ... از این نوع اندوسکوپی استفاده می‌کنند.
کاربرد درون بینی: برای تشخیص زخم ها، سرطان و عفونت در اثر هلیکوباکترپیلوری به کار می رود همچنین برای بررسی سلامت بافت ها، با درون بین از آنها نمونه برداری می‌کنند.

 

 

 

کولون بینی (کولونوسکوپی) :

آکادمی کنکور - زیست دهم- فصل دوم- کولون اسکوپی
کولون بینی (کولونوسکوپی) روشی برای بررسی کولون یا رودۀ بزرگ است که به کمک آن رودۀ بزرگ را تا محل اتصال به رودۀ کوچک بررسی می‌کنند تا اختلال های احتمالی دیوارۀ آن را مشاهده کنند.
نکته ترکیبی : آندوسکوپی و کولون اسکوپی نمونه هایی از فناوری‌های مشاهده‌ی سامانه‌های زیستی زنده می‌باشند.(فصل۱)

 

 

 

 


 

مولف : علیرضاسیاحی


 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 1 | امتیاز: 5 از 5
ببخشید من یه اشکال دارم صفرا چطور از مجرای کیسه ی صفرا منتقل میشه به خود کیسه صفرا و چطوری از اون مسیر و حالت سربالایی مجرا بالا میره میشه بگید
ببخشید من یه اشکال دارم صفرا چطور از مجرای کیسه ی صفرا منتقل میشه به خود کیسه صفرا و چطوری از اون مسیر و حالت سربالایی مجرا بالا میره میشه بگید