سوال اول! زیست شناسی چیست؟

متن کامل کتاب برای پاسخ به این سوال: زیست  شناسی، شاخه ای از علوم تجربی است که به بررسی علمی جانداران و فرایندهای زیستی پرداخته است . تعریف ساده بود، نه؟ می توانید بفرمایید علوم تجربی یعنی چی؟
پیش از پاسخگویی به این سوال ابتدا اجازه دهید که نگاهی به علوم مختلف داشته باشید:
وجود دارد که در زمینه های مختلف وجود دارد که هر کدام به یک موضوع خاص پرداخت:

علوم

علوم انسانی

این شاخه از علوم به چگونگی روابط بین انسان ها پرداخته است. جغرافی، سیاسی، روانشناسی و ... شامل این شاخه از علوم می شود.

علوم طبیعی (تجربی)

علم تجربی علمی است که با پدیده های طبیعی کار می کند و بر اساس تحقیقات تجربی به دست می آید، و معمولا نتایج آزمایشی که در شرایط آزمایشگاهی کنترل می شود، حاصل می شود. (نه فقط فریاد و تفکر و نتیجه خشک و خالی! (روشی که فیلسوفان باستان از آن استفاده میکردند))
 علوم طبیعی دارای دو شاخه اصلی: علوم فیزیکی و معدنی علوم

علوم فیزیکی

این شاخه از علوم به بررسی و جمع آوری اطلاعات در مورد اشیا غیر زنده اطراف ما پرداخت می شود. مانند: فیزیک، شیمی، زمین شناسی، ستاره شناسی و هواشناسی و ....

علوم زیستی

با جانداران زنده کار می کند مانند زورشناسی و گیاه شناسی

علوم ریاضی

علم کامپیوتر، علم محاسبات، تحقیق در عملیات، ریمزیناسی، فیزیک نظری و علم آمار دیگر شاخه هایی است که می توان آنها را به عنوان ریاضی دانست.

 

علم تجربی علمی است که بر اساس تحقیق تجربی به دست می آید، و معمولا نتایج آزمایش که در شرایط آزمایشگاهی کنترل می شود. پیشتر گفتیم که زیست شناسی، شاخه ای از علوم تجربی است که به بررسی علمی جانداران و فرایندی های زیستی پرداخته است.
اما فرآیندهای زیستی چه هستند؟ 
فرایند های زیستی فرآیند هستند که حیاتی برای زنده نگه داشتن موجود موجود زنده هستند. به عبارتی دیگه فرایندیای زیستی بسیاری از واکنش های شیمیایی یا سایر فرایندهایی است که در تداوم حیات، تغییر و تحول در زندگی یک حیوان دخیل است. برای مثال متابولیسم، گوارش (فصل 2)، گردش مواد (فصل 3) و هوموستازی (فصل 5) نمونه هایی از فرآیند های زیستی هستند که ما برای ادامۀ زندگی به آنها وابستهایم.
زیستشناسان تلاش می کنند که پاسخ های پرسش های قابل مشاهده را بیابند؛ تا علاوه بر پیگیری به ایجاد راز، به حل مسائل و مشکلات زندگی انسان نیز کمک کند.


محدودۀ علم زيست شناسی

زندگی ما با علم زیست شناسی گره خورده است. در جدول زیر تعدادی از کاربرد علم زیست شناسی را در زندگی ما می بینیم: 

کاربرد

توضیح

اصلاح ژنتیکی جنداران

مقدار قابل توجهی از غذاهایی که می خوریم از گیاهان و اصلاح شده های حیوانی به دست می آید؛ امروزه گوشت، ماهی، گاو و گوسفند، انواع میوه ها و حتی گندم، برنج و زردی که می خورند، اصلاح شده و محصولات تولید می کنند .

مهار بسیاری از بیماری ها

 امروزه بسیاری از بیماری ها مانند بیماری های قند و افزایش فشار خون که حدود یک صد سال پیش باعث مرگ می شوند، درمان شده اند و به دلیل روش های جدید درمان و دارو، دیگر نمی توانند موثر باشند. 

تشخیص هویت

امروزه با استفاده از دینا (DNA) افراد هویت انسان ها را به آسانی شناسایی می کنند. همچنین با خواندن اطلاعات مولکولهای دنیای افراد، از بیماریهای ارثی اطلاع می شود که ممکن است در آینده به مراسم رسمی انسان. 

تولید دستگاه ها و تجهیزات

دستگاه ها و تجهیزات پزشکی، آزمایشگاهی و ... نتیجه همکاری متخصصان زیستشناسی و متخصصین دیگر علمی و فنی هستند.

بهبود کشاورزی، طبیعت و زیستگاه ها

علم زیست شناسی علاوه بر آنچه گفته شد، می تواند در مبارزه با آفت های گیاهان کشاورزی نیز در حفظ تنوع زیستی و بهبود طبیعت و زیستگاه ها کمک کند.

 

اما به طور کلی علم تجربی محدودیت دارد و قادر به پاسخگویی به همه ما نیست و از حل برخی مسائل بشری ناتوان است .

دانشمندان و پژوهشگران علوم تجربی تنها در جستجو برای علت پدیده های طبیعی و قابل مشاهده هستند. مشاهده علم علم تجربی؛ به نظر شما چرا؟

هدف از علوم تجربی این است که به توضیح پدیده های طبیعی پرداخته و با جمع آوری و طبقه بندی اطلاعات و تجدید آنها قادر به پیش بینی ارتباط بین پدیده های طبیعی است. برای رسیدن به این هدف به روش ها و روش های علمی نیاز است.

 

روش و متد علمی :

 شامل چند مرحله و مرحله اول مشاهده است.

 بنابراین، در زیستشناسی، فقط ساختارها یا فرایندهایی را بررسی می کنیم که برای ما به طور مستقیم یا غیرمستقیم قابل اندازه گیری و اندازه گیری است. DNA منجر به کشف ساختار DNA شد. اگر برای پدیده های غیر قابل مشاهده ما می خواهیم مثال مغناطیس یا گرانش یکی از برجسته ترین نمونه است. نیروی جاذبه چه مستقیم و چه غیر مستقیم قابل مشاهده نیست و تنها از طریق اثر آن قابل تشخیص است. پس این مورد در علم زیست شناسی بررسی نمی شود.
 زیستشناسان نمی توانند ثابت کنند که شیر چای سرد است. چنگ خوشبخت بودن یا نبودن شیر، جزء پدیده قابل مشاهده و اندازه گیری نیست و در امتحان علوم تجربی بررسی نمی شود.  پژوهشگران علوم تجربی قادر به بیان احساسات و زیبایی، خوب و بد، ارزشهای هنری و ادبی نیستند.
  پژوهشگران علوم تجربی نمی‌توانند دربارۀ زشتی و زیبایی، خوبی و بدی، ارزش‌های هنری و ادبی نظر بدهند.
  در علوم تجربی، فقط پدیده های طبیعی مورد بررسی قرار می گیرند.



مرزهای حیات

خب قبلا گفتیم که زیستشناسی تجربی است و براساس تحقیقات تجربی است که به بررسی حیات می پردازد؛ اما چه حییت؟  
در ابتدا به نظر می رسد که پیدۀ حیات، تعریف ساده و کوتاه باشد؛ اما در واقع، تعریف حیات بسیار سخت است و شاید حتی غیر ممکن باشد. بنابراین، معمولا به جای تعریف حیات، ویژگیهای جانداران (که دارای حیت هستند) معرفی می شوند.
هر جاندار یا ساختار زنده زنده سالم و طبیعی، 7 ویژگی زیر را با هم دارد: 

 نظم و ترتیب

همه جاندارها سطوح سازمانی و نظم دارند؛ این نظم و سازماندهی از اتم ها آغاز می شود. هسته اصلی تشکیل مواد تشکیل دهنده. اتم های یک عنصر با اتم های عنصر مشابه یا غیر مشابه ترکیب می شوند و مولکول ها را تشکیل می دهند. سلول، که از تجمع مولکول های مختلف تشکیل شده، اصل اصلی ساختار و عملکرد جانداران است؛ مثلا سلول های حیوانی از مولکول های لیپید، پروتئین، کربوهیدرات و nucleic acids تشکیل شده است.
برخی از سلول ها مانند سلول پارامسی به صورت مستقل زندگی می کنند که به آنها یک سلول می گویند. برخی دیگر از جانداران مانند جلبک ولوکس از تجمع گروهی از سلول های کم و بیش مشابه تشکیل شده است که کلنی ها را تشکیل می دهند. کلنی ها از جندارانی ساده هستند. اکثر جانداران، جنس و پیچیده تری هستند. مقالاتی از بیش از یک سلول تشکیل شده اند. در جاندار چند سلولی، سلول های مشابه (و حتی غیر مشابه) گرد هم می آیند و ساختارهای ساختاری مانند نای، نای و تیروئید و ...
از ایجاد چندین بافت، اندام تشکیل می شوند. دستگاه های می گویند مانند دستگاه گردش خون، گوارش و ... به مجموعه ای از اندام هایی که با همکاری یکدیگر کار می کنند انجام می شود. در نهایت دستگاه های مختلفی در جندار به یکدیگر متصل می شوند تا یک جاندار کامل مانند انسان تشکیل دهند.
در جهان دیگر، زمان گذشت، اجسام خود را از دست می دهند و تجزیه می شوند و به ساختارهای بانزم بسیار کمتر تبدیل می شوند.
اما در جانداران زنده تا زمانی که جندار زنده است و جان دارد، نظم ساختاری و عملکردی خود را حفظ می کند (نظم در سلول، بافت، اندام دستگاه و کل پیکیر جندیار) اما تا زمانی که جاندار مرد شروع به تجزیه می شود لاله زدن

 هم ایستایی (هوموستازی = حفظ حالت پایدار)

محيط جنداران همیشه در حال تغییر است؛ اما جانوران می توانند درونی خود را در حد ثابت و متعادل حفظ كنند؛ زیرا همانطور كه ​​در قسمت قبل گفتیم، اولین ویژگی هر حیوانی، حفظ نظم در هر اندازه (سلول، بافت، اندام، دستگاه و ...) است. ..)، به این ترتیب این نظم باید به طریقی با دقت بالا حفظ شود. مثلا وقتی سدیم خون افزایش می یابد، دفع آن از طریق ادرار افزایش می یابد؛ زیرا جمع شدن سدیم در بدن موجب بیماری در انسان می شود.
برای زنده ماندن یک جاندار، ضروری است که جندار در وضعیت متعادلی باشد. برای ادامه حیات یک جاندار، دما، سطح رطوبت، میزان اسیدی بودن (PH) و دیگر فیزیولوژیکی (عملکردی) باید در حد قابل ملاحظه ای برای پیکر جندار تا سلول یا سلول های جاندار قادر به فعالایت حییت خود ادامه دهند. به فعالیت های لازم برای نگهداری بدن در وضعیتی ثابت، هوموستازی می گویند. این سیستم کنترل داخلی داخلی را کنترل می کند و به طور منظم و روتین اقدامات لازم برای ثابت نگه داشتن شرایط مختلف (دما، اسیدی، خروج مواد زائد و ...) انجام می شود .

هوموستازی مکانیسم بازخورد و کنترل پیچیده ای دارد که هیچ فعالیت آگاهانه ای ندارد. این مکانیسم ها ممکن است توسط یک یا چند بافت (مثلا در کلیه ها، در مویرگها و ...) یا توسط دستگاه عصبی کنترل شود. زمانی که یک دانش آموز غرق در مطالعه کتاب زیست شناسی آکادمی کنکور است و فراموش کرد ناهار بوشد، بدون اینکه دانش آموز متوجه می شود که کبد با آزادسازی قند ذخیره شده در خود حفظ قند خون را به حد نرمال حفظ می کند تا قند خون دانش آموز کاهش نمی یابد . بسیاری از جانداران بسته به عوامل و شرایط محیطی تنظیم شرایط داخلی بدن. 
این رفتارها توسط دستگاه عصبی کنترل می شود که معمولا به طور آگاهانه کنترل نمی شود. برای مثال در همین مثال قبل، دانش آموز می تواند متوجه شود که گرسنه است و تصمیم می گیرد که برای رفع گرسنگی غذا می خورد. مارمولک می تواند دمای بدن خود را هنگامی که پایین است با رفتن به زیر سد افزایش می دهد و یا وقتی که دمای بدنش زیاد است با حرکت به سوی سایه کاهش می یابد. 

فصل 5 این کتاب به طور کامل به بحث در مورد هوموستازی پرداخته است. 

 همۀ جانداران چه تک سلولی و چه پرسلولی، دارای هوموستازی هستند.
 اختلال در هوموستازی باعث بیماری می شود؛ مثلا اگر مقدار قند خون بیش از حد طبیعی طبیعی می شود و بدن نتواند آن را اصلاح کند، بیماری دیابت ایجاد می شود. 
 هم ایستایی (هوموستازی)، برای عملکرد صحیح سلول های بدن، مانند نورون ها ضروری است؛ بنابراین، فعالیت های نورون هایی که در جهت گیری پروانه ها در هنگام مهاجرت نقش دارند، تحت تأثیر هماهنگی قرار می گیرند.

 رشد و نمو

گیاهان، رشد و نمو و اطلاعات ذخیره شده در جهان، تنظیم کننده الگوهای رشد و نمو همه ی جانوران است. رشد به معنای بزرگ شدن و شامل افزایش غیر قابل برگشت ابعاد یا تعداد سلولها. نمو به معنى تشکیل بخش های جدید است که قبلا وجود نداشت؛ برای مثال، تشکیل گل اول در گیاهانی که گل نزده اند، نمونه از نمو است.

 فرآیند جذب و استفاده از انرژی

انرژی چیست؟

انرژی قادر به انجام کار است. برای انجام هر کاری ما به انرژی نیاز داریم. منظور کدام کار است؟ کار برای حفظ شکل و ساختار سلول های پیکر جانداران یا تولید یک محصول مورد نیاز بدن جاندار.
جانداران زنده نمی توانند سازمانبندی و فعالیت های زیستی خود را بدون یک منبع انرژی خارج از بدن خود تامین کنند. گیاهان و بسیاری دیگر از جانداران می توانند انرژی نور خورشید را جذب و آن را در فرآیند تبدیل به نام فتوسنتز به انرژی شیمیایی تبدیل کنند. سایر جانداران که توانایی فتوسنتز ندارند از مواد ساخته شده توسط جانوران فتوسنتزایی یا دیگر حیوانات استفاده می کنند تا انرژی مورد نیاز خود را به دست آورند. انرژی مورد نیاز سلول از مواد غذایی که می شود تامین می شود.

چرا جاندار به مواد غذایی نیاز دارد؟
1)
تشکیل پیکر جاندار : غذای جاندار می شود که گوارش یافته و به مولکول های زیستی (پروتئین، قند، نوکلئوتید و چربی) تحریک شود. سلول های جاندار از این مولکول ساخته شده اند. پس مواد حاصل از تجزیه مواد مغذی به عنوان بلوک های ساختاری پیکر جاندار استفاده می شود.
2) تامین انرژی مورد نیاز سلول ها : گیاهان و بعضی از جاندارها انرژی نور خورشید را به دام می اندازند. از این انرژی در فرایندی به نام فتوسنتز استفاده می شود. فتوسنتز فرایندی است که انرژی نورانی خورشید را به انرژی انرژی تبدیل می کند در مولکول های زیستی (مانند قند).

متابولیسم
زمانیکه سلول ها از ظهر مولکول های مواد مغذی برای ساخت پیکر خود یا تولید محصولی م، سلول استفاده می کنند، آن ها زنجیره ای از واکنش های شیمیایی. به کل کل واکنش های شیمیایی زنجیرای که در سلول اتفاق می افتد، گفته می شود. سه اصلی اصلی متابولیسم عبارتند از:

1) تبدیل  غذا به انرژی برای اجرای سلولی

2) تبدیل  غذا به بلوک های ساختمانی برای تولید پروتئین ها، چربی ها، اسیدهای نوکلئیک و برخی از کربوهیدرات ها

3)  حذف مواد مواد معدنی (نیتروژن های دفعی) از واکنش ها.

 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 4 از 5
سلام ببخشید میشه فصل های دیگه سال دهم مثل گوارش و گردش مواد رو هم بزارید؟اخه فقط فصل یک هست جزوه سایتتون خیلی خوبه و به دردم میخوره اخه
واقعا ممنونم بی صبرانه منتظرم مطالب جدید رو قراربدید سایتتون واقعا فوق العادس
جزوات ما دانلودی نیستن روی سایت قرار دارن. داریم روی جزوات دهم کار میکنیم تموم بشه روی سایت قرار میگیرن . موفق باشید