آکادمی کنکور-به نام خدا - علوم اجتماعی دهم - درس پنجم علوم اجتماعی دهم


هویت

(من کیستم؟)


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

پیش نیاز

 متن درس

 خلاصۀ درس

تکمیل کنید

تحلیل و ارتباط

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

مباحث اصلی درس

مبحث اصلی : در این درس ابتدا با هویت افراد آشنا می‌شویم، و یاد می‌گیریم که منظور از هویت، مجموعه ویژگی‌هایی است که فرد با آن از دیگران متمایز می‌شود.

سپس مباحث روی مجموعه ویژگی‌ها می‌رود و یاد می‌گیریم که ویژگی‌ها را ابتدا می‌توانیم از لحاظ اکتسابی و انتسابی بودن سپس از لحاظ فردی و اجتماعی از یکدیگر متمایز سازیم.

سپس از ارتباط و تعامل ویژگی‌ها و ابعاد مختلف هویت و تاثیر هر کدام از ابعاد هویت بر دیگر ابعاد مباحثی را فرا می‌گیرید.

یاد می‌گیریم که جهان اجتماعی نیز دارای هویتی است که هویت افراد که به دو بعد اجتماعی و فردی تقسیم می‌شود باید با هویت جهان اجتماعی سازگار باشد.

و درآخر می‌دانیم که بخش‌هایی از هویت قابل شناسایی و بخش‌های دیگر پنهان و برای ما ناشناس است.

وجود نظریات مختلفی که در شناخت هویت وجود دارد گواهی بر اشتباه در شناخت هویت است.

مباحثی را نیز تحت عنوان فراتر به درس اضافه کرده‌ایم که برای یادگیری مطلوب و مناسب درس خواندن آن‌ها اختیاری نیست، بلکه اجباری است.

مقدمه : در این درس با 5 جدول روبه‌رو می‌شوید که به ترتیب مباحث اصلی جدول‌ها در ذیل ذکر شده است :

1 . در این جدول ابتدا شما را با هویت آشنا می‌کنیم تا شما کاملا بدانید وقتی از هویت صحبت می‌شود، منظور چیست؟

2 . در این جدول ویژگی‌هایی را که با آن هویت شناخته می‌شود بیان می‌کنیم و معیار و ملاک اکتسابی و انتسابی بودن هر یک را بیان می‌کنیم.

3 . در این جدول یاد می‌گیریم که هویت به دو بخش فردی و اجتماعی تقسیم می‌شود که خود هویت فردی نیز به دو بخش جسمانی و نفسانی تقسیم می‌شود، البته در هر هر بخش جدول به صورت مجزا ارتباط و تعامل هریک از بخش‌ها را با همدیگر بیان کرده‌ایم.

4 . در این جدول مباحثی داریم در جهت چگونگی سازگاری هویت جامعه با هویت فردی و اجتماعی افراد و اینکه چگونه هویت اجتماعی جامعه با هویت اجتماعی و فردی جهان‌های اجتماعی دیگر سر ناسازگاری دارد. یعنی اخلاق اسلامی با هویت جهان متجدد (جهان غرب در 400 سال اخیر) ناسازگار است.

5 . اگر موفق شدید که به این جدول برسید به شما تبریک می‌گویم چون این جدول آخرین جدول است، و در آن باید یاد بگیرید که بخشی از هویت قابل شناسایی و برخی دیگر غیر قابل شناسایی است.

6 . دیگر جدولی به این نام وجود ندارد. گفتم که فقط 5 جدول داریم.


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

  هنگامی که تلفنی با شخصی تماس می‌گیریم، اگر با صدای ما آشنا نباشد و از مطالبی که می‌گوییم نیز ما را نشناسد، ما به معرفی خود می‌پردازیم، اگر هم ما خود را معرفی نکنیم او خواهد پرسید شما؟ در این جمله شما چگونه به معرفی هویت خود می‌پردازید؟ و می‌توانید هویت خود را به دیگری بشناسانید؟

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

هویت

در هنگام ثبت نام در مدرسه، شما : نام و نام خانوادگی، نام پدر و تاریخ تولد، محل تولد و اطلاعاتی از این قبیل را می‌نویسید.

شما در بالا ویژگی‌هایی را بیان کردید که مختصرا مربوط به خود شماست. شما با این ویژگی‌ها از دانش‌آموزان دیگر متمایز می‌شوید؛ و حتی در مدرسه نیز کدی اختصاصی به عنوان کد دانش‌آموزی به شما داده می‌شود که این کد نیز فقط مختص به شماست.

هویت : آنچه در پاسخ به پرسش کیستی؟ گفته می‌شود و فرد با آن از اشیا و افراد دیگر متمایز می‌شود، هویت فرد را تشکیل می‌دهد.

توضیح : اگر بخواهیم خیلی ساده هویت را شرح دهیم، هویت مجموعه‌ای از ویژگی‌هاست که فرد دارای آن ویژگی‌ها که همۀ آن‌ها سازندۀ هویت اوست، از دیگران و یا اشیایی که فاقد آن ویژگی‌ها هستند متمایز می‌شوند.

یعنی ما با مجموعه‌ای از ویژگی‌هایی که نام همۀ آن‌ها هویت است، شناخته می‌شویم.

افراد در پاسخ به پرسش کیستی خودشان را معرفی می‌کنند؛ ودر معرفی خود ویژگی‌هایی از قبیل : جوان، متولد دوم اسفند 79، باهوش، مؤمن، گندمگون، وقت‌شناس، خجالتی، صبور، راستگو، ایرانی، کشاورز، روستایی و . . .  .

هویت با نوعی احساس مثبت یا منفی همراه است. یعنی در میان ویژگی‌هایی که هویت یک فرد را می‌سازد، ممکن است برخی ویژگی‌ها مثبت مانند : صبوری و راستگویی و برخی ویژگی‌ها منفی مانند : تنبلی و دروغگویی وجود داشته باشد.

پاسخ : در این جمله فرد هنوز از هویت ما بی اطلاع است، زیرا ویژگی‌های خود را برای او بیان نکرده‌ایم تا او به هویت ما پی ببرد و به اصطلاح ما را بشناسد. بنابراین لازم است که ویژگی‌هایی از هویت خود را بیان کنید که از این طریق از دیگران متمایز شوید. و به هویت شما پی ببرد و شما را بشناسد.


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت « فردی در خانواده‌ای ثروتمند به دنیا آمده است، او مانند پدرش و بر اساس علاقۀ خود شغل تجارت را برای خود برمی‌گزیند، او یک فرد شهرنشین است، و محل تولد او شهر تهران است. » در این جمله ویژگی‌های انتسابی و اکتسابی فرد را مشخص سازید؟

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور انسانی - هویت

هویت انتسابی و اکتسابی

انتسابی : مجموعه‌‌ای از ویژگی‌هایی که سازندۀ بخشی از هویت هستند؛ و انسان در پیدایش و تداوم آن‌ها هیچ نقش و تاثیری نداشته باشد. مثال : زمان و مکان تولد

اکتسابی : یعنی مجموعه‌ای از ویژگی‌هایی که سازندۀ بخشی از هویت هستند؛ و انسان در پیدایش و تداوم آن تاثیر و نقش داشته باشد؛ یعنی انسان آن را کسب می‌کند از طریق انجام کنش‌هایش. مثال : خصوصیات اخلاقی و شغلی

انسان در پیدایش برخی از ویژگی‌های هویتی نقش ندارد، اما می‌تواند با تلاش و کوشش خود آن‌ها را تغییر دهد؛ مانند : منزلت اجتماعی

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت  آیا هویتمان را خودمان می‌سازیم؟

برخی از ویژگی‌های هویت، انتسابی (انسان بدون نقش) و برخی از ویژگی‌های دیگر هویت اکتسابی انسان در به وجود آمدن آن نقش دارد.

پس آن بخش از ویژگی‌های هویتی که ما در پیدایش و تداوم آن تاثیر و نقش داریم (اکتسابییعنی ما سازندۀ آن هستیم. مثال : بسیاری از خصوصیات اخلاقی و شغلی – منزلت اجتماعی

و  آن بخش از ویژگی‌های هویتی که ما در پیدایش و آن تاثیر و نقش نداشته و نخواهیم داشت (انتسابی)، یعنی ما سازندۀ آن نیستیم. مثال : زمان و مکان تولد

نتیجه : ما سازندۀ برخی از ویژگی‌های هویتی خود هستیم، و در ساختن برخی دیگر هیچ نقشی نداشته و نداریم. 

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت   آیا هویتمان تغییر پیدا می‌کند یا ثابت است؟

این سؤال مکمل سؤال بالاست. برخی از ویژگی‌های هویتی تغییر می‌کند؛ مانند جایگاه فرد در جهان اجتماعی که تابع دانایی، توانایی، دارایی و . . . اوست. هر فردی در طول زندگی خود، تغییرات هویتی بسیاری را پشت‌سر می‌گذارد؛ مثلا از نوزادی، کودکی، نوجوانی و جوانی یا از بی‌سوادی، کم‌سوادی، دانشمندی و فرهیختگی می‌گذرد؛ ولی خود می‌داند همان شخصی است که همۀ آن تغییرات را سپری کرده است.

توضیح فراتر : منظور از جواب سؤال بالا این است که اگر تمام ابعاد هویتی انسان تغییر پیدا کند، هویت فرد استمرار نخواهد داشت. هر فرد با آنکه در طول زندگی خود تحولات و تغییرات بسیاری را پشت سر می‌گذارد، می‌داند همان شخصی است که همۀ آن تغییرات را پذیرفته است، پس هویت همواره دارای بعدی ثابت (توضیح : یعنی برخی ویژگی‌ها انتسابی است، و انسان نمی‌تواند آن را بسازد و تغییر دهد.) هست؛ مثال : شما نمی‌توانید زمان و مکان تولد خود را تغییر دهید.

پاسخ : انتسابی : ویژگی از هویت که فرد در به وجود آمدن آن هیچ نقشی نداشته است. به دنیا آمدن در یک خانوادۀ ثروتمند – محل تولد (فرد نمی‌توانسته و نمی‌تواند مکان تولد خود را تغییر دهد.)

اکتسابی : ویژگی که فرد در به وجود آمدن آن تاثیر و نقش داشته است. انتخاب کردن شغل تجارت (یعنی فرد می‌توانسته شغل دیگری را برگزیند.) – شهرنشین بودن ( چون می‌تواند در روستا نیز زندگی کند.)


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت  آیا هویت صرفا اجتماعی است؟

علوم اجتماعی دهم - درس هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت                        علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

هویت فردی و اجتماعی - تعامل هویت فردی و اجتماعی

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت منظور از هویت فردی و اجتماعی چیست؟ ارتباط ابعاد مختلف هویتی را بیان کنید؟

 

 

هویت

فردی

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت بعد جسمانی : بدن

بدن انسان مجرای ارتباط با جهان طبیعی و بخشی از آن محسوب می‌شود.

توضیح فراتر : به درس اول برگردید، ویژگی‌های کنش انسانی (آگاهانه، ارادی، هدفدار و معنادار) بود؛ وقتی می‌گوییم بدن یعنی یک پدیدۀ طبیعی که دارای ویژگی‌های کنش انسانی نیست. اشاره کردیم که فعالیت‌هایی که در بدن انجام می‌شود، مانند : گردش خون و تنفس جزو کنش انسانی نیست، چون با آگاهی و اردۀ انسان انجام نمی‌شد.

تعامل و تاثیر بعد جسمانی بر دیگر ابعاد :

 ترشح بیش از اندازۀ غدۀ تیروئید موجب عصبانی شدن انسان می‌شود. توضیح : در این ارتباط غدۀ تیروئید از ویژگی‌های، بعد جسمانی (بخشی از بدن انسان) است. و عصبانی شدن مربوط به بعد دیگر هویت فردی یعنی بعد نفسانی است.

نتیجه : در این رابطه بعد جسمانی بر بعد نفسانی اثر گذاشته است.

در شرایط اقلیمی متفاوت، شیوۀ زندگی اجتماعی مردم متفاوت است. توضیح : در این ارتباط، شرایط اقلیمی از (آب و هوایی) از ویژگی‌های بعد جسمانی و شیوۀ زندگی اجتماعی از ویژگی‌های بعد اجتماعی است.

نتیجه : در این رابطه بعد جسمانی بر بعد اجتماعی تاثیر گذاشته است.

نکته کنکوری : این را به خاطر داشته باشید، که بدن بخشی از طبیعت است؛ یعنی در تمام سؤالات طبیعت و بدن را به عنوان بعد جسمانی در نظر بگیرید.

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت بعد نفسانی : نفس و ویژگی‌های روانی و اخلاقی

توضیح فراتر : منظور از نفس، یعنی کنش‌هایی که با اراده، آگاهی، هدف و معنا است؛ یعنی انسان با ارده و آگاهی آن عمل را انجام می‌دهد. و تفاوت آن با بعد جسمانی در آگاهانه و ارادی بودن است.

ترکیبی : در درس اول بیان کردیم که کنش با آگاهی و اراده انجام می‌شود، و این را نیز بیان کردیم که بسیاری از فعالیت‌هایی که در بدن انجام می‌شود جزو کنش نیستند؛ چون کنش با اراده و آگاهی انجام می‌شود.

تعامل و تاثیر بعد نفسانی بر دیگر ابعاد :

برخی از بیماری‌های جسمانی با کمک قوای روانی درمان می‌شوند. توضیح : بیماری‌های جسمانی مربوط به بعد جسمانی و قوای روانی مربوط به بعد نفسانی است.

نتیجه : در این رابطه بعد نفسانی بر بعد جسمانی تاثیر گذاشته است.

یک انسان با تقوا، جهانی را تغییر می‌دهد. توضیح : تقوا مربوط به بعد نفسانی است، و منظور از جهان، جهان اجتماعی است؛ یک انسان با تقوا (بعد نفسانی) بر جهان اجتماعی (بعد اجتماعی) تاثیر گذاشته است.

نتیجه : در این رابطه بعد نفسانی بر بعد اجتماعی اثر گذاشته است.

هویت

اجتماعی

بعد اجتماعی : نقش و عضویت فرد در جهان اجتماعی

نقش و عضویت اجتماعی ما نیز مجرای ارتباط ما با جهان اجتماعی و بخشی از آن به حساب می‌آید.

تعامل و تاثیر بعد اجتماعی بر دیگر ابعاد :

جهان اجتماعی مانع شکوفایی برخی از اخلاقیات می‌شود. توضیح : جهان اجتماعی که مربوط به بعد اجتماعی است و اخلاقیات مربوط به بعد نفسانی است.

نتیجه : در این رابطه بعد اجتماعی بر بعد نفسانی اثر گذاشته است.

زندگی اجتماعی انسان‌ها طبیعت را تهدید می‌کند. توضیح : زندگی اجتماعی که مربوط به بعد اجتماعی است و طبیعت نیز مربوط به بعد جسمانی است.

نتیجه : در این رابطه بعد اجتماعی بر بعد جسمانی (در اینجا طبیعت) تاثیر گذاشته است.

  در جدول 2 ابتدا هویت را بر اساس انتسابی و اکتسابی و ثبات و متغیر بودن ویژگی‌های آن از یکدیگر متمایز کردیم. و در این جدول نیز از تعامل و تاثیر بعدهای مختلف هویت بر یکدیگر و از تعامل آن‌ها با یکدیگر سخن گفتیم.

نتیجه‌گیری کلی : برخی از ویژگی‌های هویتی مربوط به هویت فردی (بعد جسمانی و نفسانی) و برخی دیگر از ویژگی‌های هویتی مربوط به هویت اجتماعی است؛ و این ابعاد مختلف هویتی در پیدایش و یا از بین رفتن ابعاد دیگر نیز نقش دارند.

پاسخ : سؤال بسیار سخت و مستحکم بود؛ هویت صرفا اجتماعی نیست، درست است که فرد بدون ارتباط با دیگران یا عضویت در گروه‌های اجتماعی نمی‌تواند برخی از ویژگی‌های هویتی را داشته باشد؛ مثال : ما با عضو بودن در جامعۀ ایران، ایرانی محسوب می‌شویم؛ اما برخی دیگر از ویژگی‌های هویتی مانند زرنگی یا تنبلی، صبوری یا زودرنجی و . . . ویژگی‌های فردی ما هستند.

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت  با استفاده از یافته‌هایی که در دروس قبلی کسب کرده‌اید بیان کنید که منظور از هویت جهان اجتماعی چیست؟ و این هویت آیا با هرنوع هویت اجتماعی و فردی افراد سازگار است؟

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

سازگار شدن هویت فردی با هویت اجتماعی

هویت هر جهان اجتماعی بر اساس عقاید و آرمان‌ها و ارزش‌های کلان آن جهان اجتماعی شکل می‌گیرد و قواعد و هنجارها و نمادهای آن متناسب با عقاید، آرمان‌ها و ارزش‌ها سامان می‌یابند.

ترکیبی : عقاید، آرمان و ارزش‌ها جزو لایه‌های عمیق و از تفاوت میان جهان‌های اجتماعی بودند؛ یعنی لایه‌های عمیق = تفاوت میان جهان‌های اجتماعی = هویت جهان اجتماعی که از هویت جهان‌های اجتماعی دیگر متمایز می‌شود.

اشاره کردیم که با آمدن اسلام، سنگرهای اصلی جهان اجتماعی شبه جزیرۀ عربستان فرو ریخت (توضیح : سنگر اصلی همان لایه‌های عمیق که از تفاوت‌های میان جهان‌های اجتماعی بودند و هویت آن جهان اجتماعی را تشکیل می‌دادند.) و لایه‌های سطحی، یعنی هنجار و نماد، که در مواقعی قابل تغییر بودند، و اسلام لایه‌های سطحی (در اینجا زبان عربی) را به خدمت گرفت.

هویت اجتماعی (نقش و عضویت فرد در جهان اجتماعی) هر فرد، درون جهان اجتماعی و بر اساس عقاید و ارزش‌های کلان (لایه‌های عمیق که همان هویت جهان اجتماعی) شکل می‌گیرد.

مثال : در جامعۀ قبیله‌ای هویت اجتماعی افراد بر اساس جایگاه قبیله‌ای آن‌ها مشخص می‌شود.

در جامعۀ سرمایه‌داری هویت افراد بیشتر به ثروت و توان اقتصادی آن‌ها وابسته است.

در جامعۀ دینی هویت افراد بر اساس عقاید و ارزش‌هایی که آن دین محترم می‌شمارد، مشخص می‌شود؛ مثل اسلام که هویت افراد را با تقوا، عدالت و علم ارزیابی می‌کند.

هر جهان اجتماعی بر اساس هویت (عقاید و ارزش‌های کلان خود) خود، با طبیعت و بدن (بعد جسمانی) آدمی تعامل می‌کند.

مثال : نگاه دنیوی جهان متجدد به گونه‌ای است که هر گونه دخل و تصرفی را در طبیعت مجاز می‌داند.

توضیح : در این مثال هویت اجتماعی (عقاید و ارزش‌های کلان) جهان متجدد بر طبیعت (بعد جسمانی) تاثیر گذاشته و در این جهان هر نوع تصرفی برای بهره‌برداری بیشتر از طبیعت را انجام می‌دهد.

مثال : در جهان معنوی اسلام، طبیعت به عنوان موجودی زنده، آیت و نشانۀ خداوند محسوب می‌شود؛ انسان در طبیعت خلیفۀ خداوند است، و خلیفۀ خداوند بر اساس خواست الهی وظیفۀ عمران و آبادانی آن را بر عهده دارد.

توضیح : در این مثال هویت اجتماعی (عقاید و ارزش‌های کلان) جهان اسلام بر هر دو بعد هویت فردی، یعنی جسمانی و نفسانی اثر گذاشته و یعنی انسان حق ندارد تصرفاتی را که مخالف ارادۀ حکیمانۀ الهی است، در جهان طبیعت و بدن خود انجام دهد.

حق ندارد = بعد نفسانی هویت فردی مخالف ارادۀ حکیمانه خداوند : هویت (عقاید و ارزش‌های کلان) جهان اسلام طبیعت و بدن = بعد جسمانی هویت فردی

ناسازگاری هویت جهان اجتماعی با هویتی که مطابق آن نیست؟

هر جهان اجتماعی بنا به هویت خود، با نوع خاصی از هویت اخلاقی و روانی افراد (بعد نفسانی هویت فردی) سازگار است، و زمینۀ پیدایش و رشد همان هویت را فراهم می‌آورد. و امکان پیدایش و رشد انواع دیگر را تضعیف می‌کند.

مثال : جهان متجدد به تناسب رویکرد این جهانی خود، با آن دسته از ویژگی‌های روانی و اخلاقی سازگار است که در ارتباط با آرمان‌ها و ارزش‌های دنیوی آن شکل گیرند. مانند فردگرایی، دم غنیمت شماری، انظباط، تبرج، تجمل‌گرایی، رفاه‌طلبی، مال‌اندوزی و . . . با بسیاری از ویژگی‌های با بسیاری از ویژگی‌های اخلاقی (بعد نفسانی) که بر اساس ارزشهای معنوی و الهی وجود انسان شکل گرفته باشند؛ مانند : قناعت، حیا، بندگی خدا، تقوا، خوف و رجای الهی، شکر و رضای الهی، توکل و . . . سازگار نیست.

ترکیبی : اشاره کردیم که در درس‌های قبلی که هر جهان اجتماعی به تناسب عقاید و ارزش‌های خود افق‌های جدیدی را بر روی انسان می‌گشاید و برخی دیگر را از یاد می‌برد.

نتیجه : هما‌نگونه که هویت فرهنگی جهان متجدد با هویت روانی و اخلاقیِ معنوی ناسازگار است، هویت اخلاقی و الهی انسان نیز نمی‌تواند با هویت دنیوی جهان متجدد سازگاری داشته باشد.

پاسخ : هویت هر جامعه همان عقاید و ارزش‌های کلان (لایه‌های عمیق) است. و این ملاک تمایز و تفاوت جهان‌های اجتماعی از یکدیگر بود چون جهان‌های اجتماعی با تفاوت در لایه‌های عنیق از یکدیگر متمایز می‌شدند.

هر جهان اجتماعی بر اساس هویت خود با هویت افراد چه فردی و چه اجتماعی برخورد می‌کند و هویت اجتماعی افراد همواره در پرتو هویت اجتماعی جهان اجتماعی پدید می‌آید و جهان اجتماعی بر اساس هویت خود فقط با برخی از ویژگی‌های هویت فردی سازگار و با برخی دیگر سر ناسازگاری دارد و مانع رشد برخی دیگر می‌شود. مثال : جهان متجدد : به ارزش‌هایی مانند : دم غنیمت شماری، انضباط و تبرج بیشتر از تقوا، خوف و رجای الهی و توکل که از ارزش‌های جهان اسلام است اهمیت می‌دهد و مانع از ظهور این ارزش‌ها در جهان متجدد می‌شود و از آن جلوگیری می‌کند.


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت تحقیقات نشان می‌دهد کودکان بیش از بزرگسالان رفتارهای اشتباه خود را موجه‌تر می‌دانند، زیرا تحقیقات نشان می‌دهد کودکان بیش از بزرگسالان در مورد عوامل مؤثر بر  رفتار خود، نسبت به دیگران اطلاع دارند، کودکان زمانی هم که شناخت بیشتری در بارۀ دیگران به دست می‌آورند خطاهای آن‌ها را نیز بیشتر ناشی از سوء برداشت یا بی‌احتیاتی می‌دانند؟ این نشان‌دهندۀ این است که هر چه شناخت کودکان از موقعیت خود و دیگران بیشتر می‌شود قضاوتشان نیز تغییر می‌کند، آیا افراد تمامی هویت و موقعیت خود را می‌شناسند یا بخشی از هویت ناشناخته می‌ماند؟ و آیا امکان خطا و اشتباه در شناخت هویت وجود دارد؟

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

خودآگاهی یا ناخودآگاهی

اگر تیتر جدول را بار دیگر بخوانید، منظور از هویت، تمام آن نیست، بلکه بخشی از آن است.

بخش از هویت آگاهانه است یعنی ما آن را می‌شناسیم یا دیگران به آن پی می‌برند و برای ما بازگو می‌کنند. بخش دیگر برای ما پنهان است و آن را نمی‌شناسیم.

گاهی ما دربارۀ ویژگی‌هایی از خود که به آن واقف نیستیم، تامل می‌کنیم و دربارۀ آن‌ها می‌اندیشیم. گاهی برای شناخت خود، از دیگران کمک می‌گیریم و از والدین و دوستان خود دربارۀ نقاط قوت و ضعف خویش سؤال می‌کنیم.

نزد مشاوران، روان‌شناسان و روان‌کاوان می‌رویم و از آن‌ها مشاوره می‌گیریم. جامعه شناسان و انسان شناسان نیز دربارۀ ابعاد اجتماعی هویت انسان‌ها بحث می‌کنند و در این باره نظراتی ارائه می‌دهند. فیلسوفان نیز مباحث گسترده‌ای دربارۀ هویت دارند.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت  آیا ما در شناخت ویژگی‌های هویتی خود و دیگران دچار اشتباه می‌شویم؟

ما تردیدی نداریم که گاه، در شناخت ویژگی‌های هویتی خود و دیگران دچار خطا و اشتباه می‌شویم. وجود نظریات متفاوت دربارۀ هویت، نشانۀ این است که امکان خطا و اشتباه در شناخت هویت وجود دارد.

پیامبران و اولیای الهی نیز از دیرباز دربارۀ ابعاد الهی و فطری هویت فردی و اجتماعی انسان و همچنین دربارۀ غفلت و فراموشی انسان ها از خویشتن، سخن گفته‌اند.

پاسخ : بخشی از هویت آگاهانه است یعنی ما آن را می‌شناسیم یا دیگران آن را می‌شناسند و برای ما شرح می‌دهند، جامعه شناسان و انسان‌شناسان نیز دربارۀ ابعاد اجتماعی اسنان‌ها بحث می‌کنند و در این باره نظریاتی را ارائه می‌دهند.

وجود نظریات مختلف نشان دهندۀ این است که امکان خطا و اشتباه در شناخت هویت وجود دارد.

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

هویت : کیستی – مجموعه ویژگی‌ها که از افراد و اشیا متمایز می‌شویم.

انتسابی : ویژگی از هویت که آن را کسب یا در تداوم آن نقش داریم. این بخش از هویت توسط خود ما ساخته می‌شود.

اکتسابی : ویژگی از هویت که در پدید آمدن آن نقشی نداریم. این بخش از هویت توسط ما به وجود نیامده و تا روز مرگ و جزا نیز عین کنه به ما چسبیده است.

نتیجه : هویت همواره دارای بعدی ثابت نیز است.

انواع هویت :

الف) فردی : 1 . بعد جسمانی : بدن انسان و طبیعت – 2 . بعد نفسانی : ویژگی اخلاقی و روانی

ب) اجتماعی : بعد اجتماعی : نقش و عضویت فرد در جهان اجتماعی

تمام ابعاد مختلف هویتی با یکدیگر در تعامل و ارتباط هستند.

سازگاری هویت فردی و اجتماعی :

جامعه دارای هویتی است که بر اساس عقاید و ارزش‌های کلان آن شکل گرفته است. هویت اجتماعی افراد بر اساس هویت اجتماعی جامعه شکل می‌گیرد. مثال : قبیله‌ای

هر جامعه بر اساس هویت خود به برخی از ویژگی‌های هویتی بیشتر اهمیت می‌دهد و برخی دیگر را از یاد می‌برند. اسلام : تقوا – متجدد : دم غنیمت‌شماری

خودآگاهی یا ناخودآگاهی :

هویت آشکار : آگاهانه یعنی می‌شناسیم.

هویت نهان : ناآگاهانه یعنی نمی‌شناسیم.

وجود نظریات مختلف گواهی بر این است که امکان خطا و اشتباه در شناخت هویت وجود دارد.

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت - خلاصه علوم اجتماعی


علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت - خلاصه علوم اجتماعی

علوم اجتماعی دهم - هشتم علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور - کنکور علوم اجتماعی - هویت

 

1 . آنچه در پاسخ به کیستی؟ گفته می‌شود و شخص با آن از افراد و اشیا متمایز می‌شود، « . . . » را تشکیل می‌دهد؟

2 . ویژگی‌هایی را که کسب می‌کنیم، « . . . » و ویژگی‌هایی را که در پدید آمدن آن بی نقش هستیم، « . . . » می‌نامیم؟

3 . اگر بگوییم برخی از ویژگی‌های هویتی فرد تغییر می‌کند و برخی دیگر بدون تغییر هستند، گواهی بر این است، که « . . . » است؟

4 . هویت هر فرد به دو قسمت « . . . » و « . . . » تقسیم می‌شود؟

5 . ترشح بیش از اندازه غدۀ تیروئید مربوط به « . . . » و عصبانی شدن مربوط به « . . . » است؟ و در این رابطه « . . . » بر « . . . » تاثیر گذاشته است؟

6 . هویت هر فرد درون جهان اجتماعی بر اساس « . . . » آن شکل می‌گیرد؟

7 . ویژگی‌های دم غنیمت‌شماری، رفاه طلبی و مال‌اندوزی از عقاید و ارزش‌های « . . . » است؟

پاسخنامه :

1 . هویت   /    2 . اکتسابی – انتسابی    /   3 . همواره دارای بعد ثابتی   /    4 . فردی – اجتماعی    /    5 . بعد جسمانی – بعد نفسانی    /    6 . عقاید و ارزش‌های آن جهان اجتماعی     /    7 . جهان متجدد

مرور و تکمیل درس قبل

1 . « . . . » راهنمای کنش هستند؟

2 . مجموعه اهداف و ارزش‌های مشترکی که اعضای یک جهان اجتماعی خواهان رسیدن به آن هستند، « . . . » می‌گویند؟

3 . مرز قلمرو آرمانی و واقعی با « . . . » تغییر می‌کند؟

4 . واقعیات بر اساس « . . . » ارزیابی می‌شوند؟

5 . آرمان‌ها را به دو دستۀ « . . . » و « . . . » تقسیم می‌کنند؟

6 . حق و باطل بودن هر لایه با « . . . » ارزیابی می‌شود؟

7 . برای ارزیابی حق و باطل باید از علوم مبتنی بر « . . . » و « . . . » استفاده کرد؟

پاسخنامه :

1 . ارزش‌ها     /    2 . آرمان اجتماعی   /    3 . عمل   /    4 . آرمان‌ها   /   5 . حق – باطل    /    6 . علم متناسب با آن لایه   /    7 . عقل - وحی

 

آکادمی کنکور - علوم اجتماعی دهم - تحلیل و ارتباط درس - درس سوم علوم اجتماعی 

تحلیل و ارتباط

ویژگی‌های « جوان، متولد دوم اسفند، گندمگون، وقت‌شناس، خجالتی، صبور، راستگو،ایرانی » را در جدول زیر قرار دهید؟

ویژگی

اکتسابی

انتسابی

فردی

اجتماعی

ثابت

متغیر

جوان

 

*

*

 

 

*

متولد دوم اسفند

 

*

*

 

*

 

گندمگون

 

*

*

 

*

 

وقت‌شناس

*

 

*

 

 

*

خجالتی

*

 

*

 

 

*

صبور

*

 

*

 

 

*

کشاورز

*

 

 

*

 

*

توضیح :

سه ردیف اول جدول مربوط به ویژگی‌های انتسابی است، و گفتیم که ویژگی‌های انتسابی، ویژگی‌هایی هستند که فرد در کسب آن‌ها هیچ نقش و تاثیری ندارد. و دو مورد از آن یعنی متولد دوم اسفند و گندمگون بودن ثابت یعنی تغییر نمی‌کند ولی ویژگی دیگر یعنی جوانی تغییر می‌کند. خیلی بارها شنیده‌اید که افراد سالخورده می‌گویند که جوانی کجایی؟

سه ردیف دوم جدول مربوط به هویت فردی، بعد نفسانی است و این دسته از ویژگی‌های هویتی اکتسابی هستند و زمانی که ویژگی را اکتساب کنیم می‌توانیم آن را نیز از دست بدهیم.

ردیف آخر جدول مربوط به شغل است، و انسان‌ها شغل را انتختب و اکتساب می‌کنند و شغل مربوط به هویت اجتماعی است، شغل را چون اکتسابی است، متغیر می‌دانیم.

« طبیعت آیت و نشانۀ خداست و نباید به آن آسیب برسانیم. » این جمله را تحلیل کنید و ارتباط آن را با درس بیان کنید؟

طبیعت : منظور بعد جسمانی است، که بدن انسان و طبیعت در داخل این بعد که قسمتی از هویت فردی است قرار می‌گیرد.

آیت و نشانۀ خدا : از عقاید و ارزش‌های جهان اسلام است که هویت جهان اسلام را تشکیل می‌دهد.

نباید آسیب برسانیم، منظور رفتار اجتماعی انسان‌هاست که به بعد اجتماعی اشاره دارد.

ارتباط : در جهان اجتماعی اسلام عقاید و ارزش‌هایی در مورد طبیعت وجود دارد، که نباید طبیعت را آلوده کنیم، زیرا طبیعت آیت و نشانۀ خداوند است، در این ارتباط هویت جهان اسلام بر هویت اجتماعی افراد اثر گذاشته و هویت اجتماعی افراد در پرتو هویت جهان اسلام تشکیل شده است.

ارتباط با درس آینده : در این درس با هویت و آشنا شدیم ویاد گرفتیم که وقتی می‌گوییم هویت یعنی مجموعه ویژگی‌هایی که یک فرد را از دیگر افراد متمایز می‌سازد.

ابعاد مختلف هویت بر یکدیگر اثر می‌گذاشتند. گفتیم که بخشی از هویت افراد فردی و بخشی دیگر اجتماعی است.

و یاد گرفتیم که هویت اجتماعی افراد در پرتو هویت جهان اجتماعی و هویت جهان اجتماعی نیز بر اساس عقاید و ارزش‌های کلان آن شکل می‌گیرد.

در درس آینده با بازتولید هویت اجتماعی که جهان اجتماعی برای این بازتولید سه روش تبلیغ، تشویق و تنبیه را به کار می‌گیرد. و مباحثی را در مورد باز تولید هویت اجتماعی فرا خواهیم گرفت.

مؤلف : مجید حیدری




 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 1 | امتیاز: 5 از 5