آکادمی کنکور-به نام خدا


کنش‌های ما


علوم اجتماعی دهم - کنش های ما - آکادمی کنکور - جزوه علوم اجتماعی

پیش نیاز

 متن درس

 خلاصۀ درس

تکمیل کنید

تحلیل و ارتباط

آکادمی کنکور-علوم اجتماعی دهم-پیش نیاز

مباحث اصلی درس

مبحث اصلی : در مورد ویژگی (تفاوت)عمل (کار) انسان با دیگر موجودات است، که باعث می‌شود، عمل انسان کنش نام بگیرد.

همچنین در این درس یاد می‌گیریم که هر کنش (عمل) انسان، پیامدی دارد، که برخی ارادی (احتمالی) و برخی دیگر (قطعی) است.

و برای یادگیری بهتر، مقداری نکات فراتر که برای یادگیری درس الزامی بود، را به مطالب اضافه کرده‌ایم.

 

مقدمه : هوا ابری است، باران آرام‌آرام در حال شروع شدن است، شما می‌دانید (آگاهی دارید)، که اگر باران شما را خیس کند،  احتمال اینکه مریض شوید، بسیار زیاد است، پس با ارادۀ خود، با سرعت شروع به دویدن می‌کنید، در این هنگام یکی از دوستانتان در خیابان شما را می‌بیند، که به سرعت می‌دوید و از شما می‌پرسد، که چرا با این عجله حرکت می‌کنید و شما هدفتان را که زودتر رسیدن به خانه و خیس نشدن است، را برای او می‌گویید.

 پس از چند لحظه از دوستتان خداحافظی کرده و دوباره به سرعت شروع به دویدن می‌کنید، در راه پرندگان را می‌بینید که در گوشه‌ای برای اینکه باران به آن‌ها اصابت نکند، خود را مخفی کرده‌اند. و چند پرنده نیز زیر باران به سرعت در حال پرواز هستند، شاید می‌خواهند مانند شما جایی را پیدا کنند که باران به آن‌ها اصابت نکند؟

در این تصویر بسیار ساده چند کار (عمل) انجام گرفته که برخی مربوط به مخلوقات دیگر مانند : باران، مخفی شدن پرندگانو حتی ابری که در بالای سر شماست و علت بارش باران است.

در این تصویر شما و دوستتان که از شما سوالاتی را پرسید نیز مانند دیگر موارد تصویر بالا کاری را انجام دادید، اما تفاوتی بین عمل انسان با دیگر موجودات وجود دارد، که کار و عمل انسان را از آن‌ها متمایز می‌سازد.

وقتی می‌گوییم، که عمل انسان با دیگر مخلوقات تفاوت دارد، یعنی ویژگی‌هایی در عمل انسان است، که عمل دیگر موجودات فاقد آن ویژگی‌هاست؛ موضوع درس اول در مورد ویژگی‌های عمل انسان است.


علوم اجتماعی دهم-فصل اول-متن درس - آکادمی کنکور

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی  چرا به عملی که انسان انجام می‌دهد، کنش گفته می‌شود؟

علوم اجتماعی دهم-درس اول- کنش های ما - آکادمی کنکور- جزوۀ علوم اجتماعی دهم -

کنش

در زبان فارسی برای فعالیت‌های انسان اسم‌های گوناگونی همانند : کار، عمل، فعل، رفتار و کنش و . . . وجود دارد. و برای انجام دهندۀ این فعالیت‌ها اسامی مانند : کارگر، کارمند، کارگزار، کارفرما، عامل و . . . به کار می‌رود.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی در علوم انسانی به فعالیت انسان و انجام دهندۀ آن چه می‌گویند؟

در علوم انسانی به فعالیتی که انسان انجام می‌دهد، کنش و به انجام دهندۀ آن کنشگر می‌گویند.

 

ویژگی‌ها کنش انسان

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی وقتی برای اولین بار از کالایی پیچیده مانند : تلوزیون یا تلفن همراه استفاده می‌کنید، از دفترچه، آن استفاده می‌کنید. ولی پس از  مدتی، دیگر سراغی از دفترچۀ آن نمی‌گیرید؟ چرا؟

به این علت که کنش انسان آگاهانه است. وقتی که شما به طریقۀ انجام کنشی (در اینجا کار با تلوزیون یا تلفن همراه) آگاهی نداشته باشید، نمی‌توانید آن کنش را انجام دهید. در اینجا چون شما با طرز انجام کنش آگاه نیستید، نمی‌توانید که کنش (در اینجا استفاده از تلوزیون یا تلفن همراه) را انجام دهید.

بچه‌ها به علت عدم‌آگاهی از کلمات نمی‌توانند، حرف بزنند، پس کنش وابسته به آگاهی انسان است.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی  فردی سال‌هاست که به سن تکلیف رسیده است و به این نکته آگاهی دارد، که باید نماز بخواند، اما او هنوز شروع به خواندن نماز نکرده است، به نظر شما کدام یک از ویژگی‌های کنش او فاقد است؟

هر کنشی علاوه بر آگاهی باید انسان انجام آن را اراده نماید. زیرا ممکن است فردی به کار درستی آگاه باشد ولی آن را انجام ندهد (در اینجا نماز خواندن) و یا به اینکه کاری اشتباه و خطرناک است، آگاه باشد ولی آن را انجام دهد. پس انسان علاوه بر آگاهی باید انجام کنشی را انتخاب کند.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی گفتیم که فعالیت انسان با موجودات دیگر متفاوت است، حال آیا فعالیت‌هایی که در بدن انسان انجام می‌شود، مانند : ضربان قلب، گردش خون و بسته شدن ناخودآگاه چشم جزو کنش انسان هستند؟

گفتیم که کنش انسان با آگاهی و اراده انجام می‌شود. و فقط در بین مخلوقات انسان می‌تواند، کنش انجام دهد و فعالیت باقی موجودات طبیعی نام دارد، زیرا با آگاهی و اراده نیست. پس فعالیت‌هایی مانند : ضربان قلب، گردش خون، بسته شدن ناخودآگاه چشم، و به صورت کلی هر فعالیتی که در اطراف ما و داخل بدن انجام می‌شود، اگر با آگاهی و ارادۀ انسان انجام نشود، طبیعی هستند، نه یک کنش انسانی.

دوستمان را در کنار رودخانه می‌بینیم و از او می‌پرسیم، که چرا در آنجاست، هر چه دوستمان در پاسخ بگوید. هدف کنش را مشخص می‌سازد. هر کنش انسان به دنبال هدفی خاص انجام می‌شود؛ اگر چه ممکن است همیشه به آن نرسد.

پس دوستتان یا قصد دارد، در کنار رودخانه از شنیدن صدای آب لذت ببرد، و یا می‌خواهد ماهیگیری کند.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی در کلاس درس حضور دارید، که دوستتان دست خود را بالا می‌برد؟ این کدام یک از ویژگی‌های کنش انسان را بیان می‌کند؟

با توجه به سه ویژگی ذکر شده یعنی آگاهی، اراده و هدف به تبع این موارد کنش انسان دارای معنا است. در این کنش معنای کار دوست شما اجازه خواستن از معلم است، و معلم چون که معنای کنش او را می‌داند، می‌تواند به او پاسخ مناسب بدهد، در غیر اینصورت نمی‌تواند. پس انسان با توجه به معنای کنش خود آن را انجام می‌دهد.

نتیجه : کنش با آگاهی، اراده به دنبال هدفی خاص است و به تبع این موارد، کنش دارای معنایی خاص است.

 پاسخ : در علوم انسانی به عملی که انسان انجام می‌دهد، کنش می‌گویند، زیرا این کنش دارای چهار ویژگی (آگاهی، ارادی، هدفمند و معنادار) است، که آن را از عمل دیگر مخلوقات متمایز می‌سازد.

علوم اجتماعی دهم - ویژگی های کنش های انسان -  درس اول علوم اجتماعی - آکادمی کنکور


علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی  فردی که در حال ورزش کردن و فرد دیگری در حال پاسخگویی به سوالات امتحانی، پیامد کنش‌های این افراد به ترتیب چگونه است؟

علوم اجتماعی دهم- پیامد های کنش انسان - آکادمی کنکور

پیامدهای کنش انسان

کنش‌ها بعد از تحقق پیدا کردن توسط کنشگر پیامدهایی را به دنبال دارند، که در ادامه با آن‌ها آشنا می‌شویم.

پیامد ارادی : ممکن است انجام شود یا نه

فرض کنید که شما در کلاس درس حضور دارید، و دانش‌آموزی دست خود را بالا می‌برد، پیامد این کنش را ارادی (احتمالی) می‌نامیم، زیرا پیامد این کنش با ارادۀ معلم، عملی می‌شود که می‌تواند به دانش‌آموز اجازۀ خروج دهد و یا اجازه ندهد که از کلاس خارج شود.

اگر پیامد کنش انسان به ارادۀ افراد انسانی باشد، احتمالی است، یعنی ممکن است انجام بشود، یا نشود، زیرا اشاره کردیم که کنشگر باید انجام کنشی را اراده و انتخاب کند،  معلم می‌تواند به شما اجازه دهد، که شما از کلاس خارج شوید. و یا به شما اجازۀ خروج از کلاس را ندهد.

نتیجه : پیامد ارادی = به دست افراد انسانی = احتمالی است = یعنی ممکن است انجام شود و یا نشود.

پیامد غیر ارادی : قطعی، یعنی حتما انجام می‌شود.

علوم اجتماعی دهم-سوال - علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوۀ علوم اجتماعی - کنکور علوم اجتماعی - تست علوم اجتماعی  فردی با اردۀ خود در حال ورزش کردن است، آیا همانطور که ورزش کردن به ارادۀ اوست، پیامد کنش نیز به ارادۀ اوست؟

پیامد کنشی که به اراده انسان نباشد، قطعی است، یعنی حتما انجام (نتیجۀ طبیعی کنش) می‌شود؛ مثال : ورزش کردن یک کنش انسانی است، زیرا انسان با آگاهی از مزایای ورزش با اراده به ورزش می‌پردازد، انسانی که ورزش می‌کند قصد دارد، همیشه سالم بماند. پیامد این کنش دیگر به دست انسان نیست، زیرا شما نمی‌توانید اراده کنید که ورزش کنید، اما ورزش هیچ تاثیری بر سلامتی شما نداشته باشد.

نتیجه : پیامد غیرارادی = قطعی = حتما انجام می‌شود.

فراتر : علوم انسانی چه موضوعاتی را مورد مطالعه قرار می‌دهد؟

موضوع علوم انسانی کنش انسان و آثار و پیامدهای آن است.

پیامدی که غیر ارادی باشد، قطعی است، زیرا آن پیامد نتیجۀ قطعی کنش است، در اینجا ورزش کردن دارای پیامد طبیعی است، زیرا هر کس ورزش کند، به طور طبیعی سالم می‌ماند و نتیجۀ کنش او قطعی است. پیامد کنشی که ارادی است، ممکن است انجام شود و یا نه زیرا اشاره کردیم که کنش باید دارای ویژگی اراده باشد تا عملی شود، در این مثال دانش‌آموز به سوالات جواب داده و پیامد کنش او که نمره دادن است به ارادۀ معلم بستگی دارد.


علوم اجتماعی دهم - خلاصه علوم اجتماعی دهم - آکادمی کنکور

شما با آگاهی از معنای کنشتان، دستتان را با اراده بالا می‌برید،

شما از انجام این کنش قصد (هدف) دارید برای نوشیدن آب از کلاس خارج شوید.

و معلم با دانستن معنای کنشتان به شما اجازه می‌دهد که از کلاس خارج شوید.

پیامد کنش شما قطعی نیست، زیرا کنش غیرارادی نیست، بلکه به ارادۀ معلمتان است، و معلم با اراده خود می‌تواند، به شما اجازه دهد از کلاس خارج شوید و یا اجازه ندهد، پس کنش ارادی است، و چون ارادی است، احتمال دارد، انجام بشود و یا نشود.

در بسیاری از موارد آدمیان کنش‌های خود را با توجه به پیامدهای ارادی و غیر ارادی آ انجام می‌دهند، و از انجام برخی از کنش‌ها به دلیل پیامدهای نامطلوبشان خودداری می‌کنند.

 

علوم اجتماعی دهم - درس اول علوم اجتماعی - جزوه علوم اجتماعی - خلاصه علوم اجتماعی

علوم اجتماعی دهم-تکمیل کنید - درس اول علوم اجتماعی - آکادمی کنکور

1 . فردی که برای اولین بار از تلوزیون استفاده می‌کند، در پی کسب . . . است که از ویژگی‌های کنش انسانی محسوب می‌شود.

2 . فردی به این آگاهی دارد، که ورزش کردن بسیار مفید است، اما هنوز کنش او به علت نداشتن ویژگی . . . انجام نشده است.

3 . چرا نماز می‌خوانی، بیان کنندۀ ویژگی . . . کنش است.

4 . فردی در کلاس درس دست خود را بالا می‌برد، این کنش ویژگی . . . یک کنش را بیان می‌کند.

5 . کنش فردی ارادی و کنش فرد دیگری غیر ارادی است، به ترتیب پیامد کنش آن‌ها . . . و . . . است.

6 . کنش انسان اگر به صورت قطعی انجام شود، در اینصورت می‌گوییم، که پیامد آن . . . بوده است. و اگر پیامد کنشی به صورت احتمالی باشد، در این صورت پیامد آن . . . است.

پاسخنامه :

1 . آگاهی   /   2 . اراده (خواست)   3 . هدفداری   /  4 . معنادار بودن   /  5 . احتمالی – قطعی  /   6 . غیر ارادی -  قطعی

 
علوم اجتماعی دهم - تحلیل و ارتباط درس - آکادمی کنکور

آدمی در گرو عمل خویش است. (سورۀ زمر آیۀ : آیۀ 38 )

این موضوع به این اشاره دارد، که شما باید عواقب کنش‌های خودتان را بپذیرد. حتی حرف زدن نیز یکی از کنش‌های انسان است، که باید انسان عواقب آن را در نظر بگیرد.

مثال : شما با آگاهی از واجب بودن نماز اراده می‌کنید و نماز می‌خوانید و هدف شما از انجام این کنش دوری از گناه و به جا آوردن فرمان خداوند است، و با داشتن این سه ویژگی چهارمین ویژگی یعنی معنای کارهایی را که در نماز انجام می‌دهید، را می‌دانید. پس دیگر نگویید که عشقم نمی‌کشد، بلکه کنش شما با کار مخلوقات دیگر متفاوت است.

پیامدهای ارادی و غیر ارادی هر یک از کنش‌های زیر را مشخص کنید؟

کنش

پیامدهای ارادی

پیامدهای غیر ارادی

وابسته به ارادۀ کنشگر

وابسته به ارادۀ دیگری

ورزش کردن

-------------------

 

-------------------

 

غیر ارادی است، زیرا هر کس ورزش کند، سلامت می‌ماند.

سیگار و قلیان کشیدن

-------------------

 

-------------------

غیر ارادی شما نمی‌توانید از کشیدن سیگار لذت ببرید و از خدا بخواهید که اعتیاد پیدا نکنید.

رعایت حیا

-------------------

 

-------------------

اگر لباس خوب نپوشید، دیگر حیا را رعایت نکرده‌اید.

کنترل خشم

-------------------

 

-------------------

هرگاه عصبانی شدید، دیگر فریاد نکشید، بلکه کافی است چند نفس عمیق بکشید.

ارتباط با درس آینده

کنش انسانی با اراده و آگاهی انجام می‌شود، حال اگر اراده و آگاهی ما به دیگران باشد، کنش انسان تبدیل به کنش اجتماعی می‌شود. پس موضوع درس آینده، یکی از زیر شاخه‌های کنش انسانی کنش اجتماعی است. و کنش اجتماعی خردترین پدیدۀ اجتماعی است، و دیگر پدیده‌های اجتماعی نتیجۀ کنش اجتماعی هستند.

نتیجه : کنش انسانی + اراده و آگاهی ناظر بر دیگران = کنش اجتماعی = پدیده‌های اجتماعی

بانک، گروه دوستان، مدرسه، آموزش و پرورش همگی جزو پدیده‌های اجتماعی هستند.

 

مؤلف : مجید حیدری

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 5 از 5