فقر و توزیع درآمد


اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد

 پیش نیاز

 متن درس

 خلاصۀ درس

 پرسش

 ایستگاه!

 

اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-پیش نیاز

در فصل گذشته با چگونگی تفاوت رشد و توسعه و پیشرفت و نقاط شباهت آن‌ها آشنا شدیم. و در فصل تولید یاد گرفتیم که مهم ترین عامل تولید نیروی انسانی است.

اگر بخواهیم به رشد و پیشرفت برسیم باید به نیروی انسانی توجه بیشتری داشته باشیم. اگر نیروی انسانی را توانمند و مولد سازیم، باعث افزایش تولید و درآمد و همچنین مستقیما موجب رشد، توسعه و در نهایت پیشرفت جامعه خواهند شد، و برای این کار باید در وضع توزیع درآمد و آموزش و تامین اقتصادی و اجتماعی سرمایه گذاری مناسبی انجام دهیم. پس جامعه‌ای که به دنبال پیشرفت است باید به مهم ترین عامل تولید (نیروی انسانی) توجه بیشتری داشته باشد. اگر نیروی انسانی مولد و توانمند شود تولید (درآمد) بالا می‌رود و می‌توان شاخص های انسانی را در جامعه بهبود داد و به توسعه و پیشرفت رسید.

رفاه اجتماعی به دنبال بالا رفتن توانمندی افراد جامعه و بهبود شاخص های انسانی که بیان کردیم، است، و با کاهش فقر رابطۀ مستقیم دارد و کاهش فقر با توزیع عادلانه درآمد رابطۀ مستقیم دارد.

در این فصل با فقر و عامل فقر و چگونگی اطلاع از فقر در جامعه و وسعت آن آشنا می‌شویم. و یاد می گیریم که از طریق چه راه‌هایی می‌توان فقر را در جامعه از بین برد.


اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-متن درس

آیا راه حلی برای از بین بردن فقر وجود دارد؟

این را توجه داشته باشید که برای حل هر مشکلی باید ابتدا آن مشکل را به خوبی بشناسیم، یعنی برای از بین بردن فقر باید آن را به خوبی اندازه گیری کنیم، و ببینیم که وسعت فقر در جامعه به چه اندازه است، این کار با در نظر گرفتن درآمد سرانه در هر کشور و میزان نابرابری توزیع درآمد در هر کشوری قابل انجام است.همچنین برای چگونگی توزیع درآمد در جامعه می‌توان آن را با دهک ها سنجید.

1 . باید ابتدا برای از بین بردن فقر توزیع درآمدها (سهم هر فرد از تولیدات کل جامعه) را عادلانه‌تر کنیم.

2 . یکی از راه‌های که می‌توان توزیع عادلانه درآمد را در جامعه افزایش داد، مالیات است، و توزیع مجدد و عادلانه آن بین مردم.

3 . و برای از بین بردن فقر باید برای مهم ترین عامل تولید (نیروی انسانی) در زمینۀ آموزش و تامین اجتماعی و فرهنگی سرمایه گذاری کرد.


اگر بخواهیم در جامعه رفاه اجتماعی تحقق پیدا کند، باید کدام گزینه را ملاک قرار دهیم؟اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-خط فقر

1 . کاهش نابرابری و سرمایه گذاری در زمینۀ آموزش

2 . از بین بردن فقر و سرمایه گذاری در زمینۀ آموزش

3 . افزایش تولیدات در جامعه و کاهش نابرابری

4 . از بین بردن فقر و کاهش نابرابری

رفاه اجتماعی - فقر مطلق و نسبی سنجش توزیع درآمد

هر جامعه‌ای در سیاست های اقتصادی خود برای دستیابی به پیشرفت و توسعه اقتصادی به دنبال کم کردن نابرابری ها در توزیع درآمد و کاهش فقر در جامعه و افزایش رفاه اجتماعی برای مهم ترین عامل تولید و جانشین خداوند یعنی انسان است.

  منظور از رفاه اجتماعی چیست؟ و چگونه تحقق پیدا می‌کند؟

رفاه اجتماعی اصطلاحی است که در پی حداقل نیازهای اساسی در هر جامعه مانند : برخورداری از سلامت در جسم و روح افراد جامعه، کاهش نابهنجارهای اجتماعی، ارتقای توانمندی ها، مسولیت پذیری افراد جامعه در برابر یکدیگر و رضایتمندی و شادکامی افراد است. رفاه اجتماعی با از بین بردن فقر و کاهش نابرابریهای اجتماعی تحقق پیدا می‌کند.

فقرمطلق و نسبی

منظور از فقر مطلق چیست؟ و اصطلاح زیر خط فقر چه زمانی به کار می‌رود؟

اگر فردی نتواند نیاز های ابتدایی زندگی مانند : خوراک، پوشاک و مسکن  و خدمات آموزشی و بهداشتی را تهیه کند، فقیر مطلق است. و فقیر مطلق یعنی از تامین حداقل معیشیتی که شامل این موارد بود عاجز است.

در هر جامعه‌ای که افراد آن درآمدشان از تامین نیازهای حداقل معیشیتی کمتر باشد، آن افراد زیر خط فقر قرار داند.

همانطور که اشاره کردیم کشورها از لحاظ درآمد و توسعه با یکدیگر متفاوت هستند، بنابراین اگر کسی در کشور خودش فقیر به حساب نیاید ممکن است، در کشور دیگر فقیر باشد، به این مورد فقر نسبی می‌گویند. این امر منعکس کنندۀ تفاوت در نیازها است. پس سطح حداقل معیشیت و خط فقر از کشوری به کشور دیگر و از زمانی به زمان دیگر متفاوت است.

  با چه روش هایی می توانیم سطح فقر در جامعه را بررسی کنیم؟

این را در نظر داشته باشید که تولید بیشتر نشان دهندۀ درآمد بیشتر اعضای آن جامعه و سطح توسعه و رفاه بالاتر آن جامعه است.

و برای محاسبه تولید، درآمد سرانه مناسب ترین آن است، همچنین باید در جامعه توزیع درآمد را بررسی کنیم.

نتیجه : درآمد ملی( میزان تولید) بیشتر و توزیع عادلانه تر درآمد سرانه باعث کاهش فقر می‌شود، و کشوری که در این دو ملاک از کشورهای دیگر سبقت بگیرد، فقر و فقیر درآن کشور کمتر و توسعه درآن کشور بیشتر اگر این دو برعکس شود وضعیت متفاوت خواهد بود.

  آیا راهی وجود دارد که در جامعه میزان توزیع درآمد را بررسی کنیم؟

بله – برای این کار می‌توان از شاخص دهک‌ها استفاده کنیم؛ مثال : ده گروه جمعیتی را از همدیگر باید از لحاظ درآمدملی (سهمشان در تولیدات جامعه) جدا کنیم، به صورتی که گروه اول 10 درصد، شامل افرادی که کمترین میزان درآمد را دارند و گروه دهم 10 درصد آخر جدول شامل افرادی که بیشترین درآمد جامعه را به خود اختصاص داده‌اند.

توضیح : درآمد ملی یعنی پول تمامی کالاها و خدماتی که یک ملت در طول یک سال تولید کرده‌اند. و اگر 10 درصد اول جدول را با 10 درصد آخر جدول مقایسه کنیم، شاخصی به دست می‌آید که نشان دهندۀ وضع توزیع درآمد و وسعت فقر در هر کشوری است.

و اگر فاصله درآمدی بین آن ها بیشتر باشد توزیع درآمد درآن جامعه نامناسب تر است، و بر عکس.

در دهک های زیر مشاهده می‌کنید، که ردیف اول جدول نسبت به ردیف آخر توزیع درآمد با چگونه است، و حدود 6 برابر 10 درصد اول است.

وضع توزیع درآمد ایران در سال 1377
 

سهم دهک اول

4 درصد

سهم دهک دوم

5 درصد

سهم دهک سوم

6 درصد

سهم دهک چهارم

7 درصد

سهم دهک پنجم

9 درصد

سهم دهک ششم

9 درصد

سهم دهک هفتم

10 درصد

سهم دهک هشتم

12 درصد

سهم دهک نهم

15 درصد

سهم دهک دهم

23 درصد

100% جمعیت کشور

100% درآمد ملی

پاسخ : رفاه اجتماعی اصطلاحی است که در پی حداقل نیازها ی اساسی در هر جامعه مانند : برخورداری از سلامت در جسم و روح افراد جامعه، کاهش نابهنجارهای اجتماعی، ارتقای توانمندی ها، مسولیت پذیری افراد جامعه در برابر یکدیگر و رضایتمندی و شادکامی افراد است. رفاه اجتماعی با از بین بردن فقر و کاهش نابرابری های اجتماعی تحقق پیدا می‌کند.(گزینه صحیح4)


اصلاح ساختار توزیع درآمد و عادلانه‌تر کردن آن و مقابله با فقر مستلزم . . . و به ویژه . . . است؟اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-آکادمی کنکور

1 . یک نظام صحیح مالیاتی و مولدکردن افراد

2 . یک نظام صحیح مالیاتی و توانمندسازی افراد

3 . توانمند سازی و مولدکردن افراد

4 . توزیع عادلانه درآمد و نظارت بر آن

سیاست کاهش فقر و نابرابری

چگونه می‌توان توزیع درآمد را در جامعه اصلاح کرد، و فقر را کاهش داد؟

1 . یکی از سیاست‌های که می‌توان در این راستا از آن استفاده کرد، ایجاد یک نظام صحیح مالیاتی است، به گونه‌ای که بتوان درآمد را دوباره به صورت عادلانه بین مردم تقسیم کرد.

2 . همانطور که اشاره کردیم منظور از درآمد ملی همان تولیدات کل جامعه است، که باید بین مردم تقسیم شود. اگر بخواهیم تولیدات را در جامعه افزایش دهیم و میزان درآمد ملی بالا برود باید، به مهمترین عامل تولید یعنی نیروی انسانی توجه بیشتری داشته باشیم، و آن را توانمند و مولد سازیم و برای این کار باید، در زمینۀ آموزش و تامین اقتصادی و اجتماعی سرمایه گذاری شود.

 نتیجه : سرمایه‌گذاری در آموزش نیروی انسانی = توانمند و مولد شدن نیروی انسانی = بالا رفتن

 

تولید = بالا رفتن درآمد = کاهش فقر و توسعه جامعه

توزیع عادلانه تر درآمدها و مقابله با فقر باعث می‌شود افراد جامعه در فعالیت ‌های مفید اقتصادی حضور یابند، و این باعث رشد و در نهایت توسعه می‌شود، و اگر در جامعه درآمدها به طور عادلانه تقسیم نشود، و بیشتر افراد جامعه در فقر به سر ببرند، بی اعتمادی و نا امیدی مانعی جدی بر سر راه حضور افراد در فعالیت مفید اقتصادی است و در نهایت رشد و توسعه اقتصادی است.

 نتیجه : توزیع عادلانه‌تر درآمد ها = مقابله با فقر و پائین آمدن نرخ فقیر = حضور افراد در فعالیت

 

مفید اقتصادی = توسعه جامعه

پاسخ : اصلاح ساختار توزیع درآمد و عادلانه‌تر کردن آن و مقابله با فقر مستلزم توانمند سازی و به ویژه مولد کردن افراد است. (گزینه صحیح3)


اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-خلاصه درس

درس درمورد مهم ترین عامل تولید و فقر اوست. فقیر مطلق کسی که حداقل معیشیت (خوراک، پوشاک و مسکن) را ندارد. و رفاه اجتماعی در پی تامین حداقل معاش است و با کاهش فقر و توزیع عادلانه‌تر درآمدها تحقق می‌یابد.

در فقر نسبی، فقیر در زمان‌های مختلف و در کشورهای مختلف باهم متفاوت است.

کشوری که به دنبال توسعه است باید : 1 . فقر را کاهش دهد. 2 . توزیع درآمدها را  با دهک بسنجد. 3 . باید مالیات توزیع درآمد را عادلانه کند. 4 . برای مهم ترین عامل تولید (نیروی انسانی) در زمینۀ آموزش و تامین اقتصادی و اجتماعی سرمایه گذاری کند.تا مولد و توانمند شود.5 . با کاهش فقر، افراد با امید به آینده در فعالیت‌های اقتصادی تلاش می‌کنند. و این باعث توسعه جامعه می‌شود.

 
اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-پرسش-پاسخ

 


 

اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-پرسش

1

معیار رفاه اجتماعی چیست؟

برخورداری از سلامت در جسم و روح افراد جامعه، کاهش نابهنجارهای اجتماعی، ارتقای توانمندی ها، مسولیت پذیری افراد جامعه در برابر یکدیگر و رضایتمندی و شادکامی افراد است. رفاه اجتماعی با از بین بردن فقر و کاهش نابرابری های اجتماعی تحقق پیدا می‌کند.

2

مهم ترین معیاری را که به وسیلۀ آن می توان از سطح رفاه اجتماعی در جامعه آگاه شد، نام ببرید و در مورد آن توضیح دهید؟

رفاه اجتماعی ملاک های مانند : توانمند کردن افراد و برخورداری افراد جامعه از امکانات بیشتر مادی و اولیه و آموزش است، که با کاهش فقر و توزیع عادلانه تر درآمد ها رابطۀ مستقیم دارد و باید با دهک ها میزان نابرابری در توزیع درآمد ها را اندازه گیری کنیم.

همچنین درآمد سرانه در هر کشوری و توزیع درآمد در آن با اندازۀ فقر رابطۀ مستقیم دارد. و رفاه اجتماعی با کاهش فقر به وجود می‌آید.

3

معیار خط فقر چیست و چه چیزی را در جامعه مشخص می کند؟

در جامعه‌ای که درآمد افرادآن جامعه از حداقل معیشیتی (تامین خوراک، پوشاک و مسکن) کمتر باشد، زیر خط فقر قرار دارند. و معیار خط فقر تامین حداقل معیشیتی است.

4

از چه معیاری برای سنجش توزیع درآمد استفاده می‌شود؟ توضیح دهید.

همانطور که در سوال 1 اشاره شد، رفاه اجتماعی با از بین بردن فقر و کاهش نابرابری‌های اجتماعی عملی می‌شود. و برای سنجش توزیع درآمد می‌توان از شاخص دهک ها استفاده کرد، که در آن جمعیت به 10 گروه تقسیم می شوند و ابتدایی ترین گروه کمترین درآمد و بالاترین گروه بیشترین درآمد را در جامعه به خود اختصاص داده‌اند، هر چه فاصله دهک ها از لحاظ تفاوت درآمد بیشتر باشد، توزیع درآمد در آن جامعه نامناسب تر است.

5

مهم ترین ابزاری که با آن می توان با نابرابری توزیع درآمد مقابله کرد، کدام است؟

اجرای یک سیستم کارآمد مالیاتی و توزیع عادلانه درآمد بین مردم.

6

برنامه ریزان اقتصادی برای رسیدن به توسعه باید به چه عاملی توجه کنند؟ چرا؟

برای انسان به عنوان مهمترین عامل تولید سرمایه گذاری هایی را در زمینه آموزش و تامین اقتصادی و اجتماعی انجام دهند. و توزیع عادلانه تر درآمدها و مقابله با فقر.

اعمال سیاست هایی به منظور بهبود وضع نامطلوب زندگی، روحیۀ امید و اطمینان نسبت به آینده را در مردم تقویت می کند و انسجام و همکاری بیشتری در اجرای برنامه های توسعه پدید می آورد.

 
اقتصاد دهم- فقر و توزیع درآمد-تستـکنکور

1

یکی از معیارهای سنجش وضعیت توزیع درآمد، شاخص . . . است؟

1 . درآمد ملی

2 . درآمد سرانه

3 . دهک ها

4 . اندازه گیری فقر

2

سطح حداقل معیشیت (حداقل فقر) از کشوری به کشور دیگر متفاوت است و این منعکس کنندۀ . . . است؟

1 . تفاوت در درآمدها است.

2 . تفاوت در  نیازها است.

3 . شباهت در نیازها است.

4 . شباهت در درآمدها است.

3

سنجش 93 با اندکی تغییر – مفهوم رفاه اجتماعی، کدام گزینه را دربرنمی‌گیرد؟

1 . افزایش پس انداز در جامعه

2 . مسئولیت پذیری افراد

3 . کاهش نابهنجاری های اجتماعی

4 . ایجاد سلامت در جسم و روح افراد جامعه

پاسخ تشریحی

1

یکی از معیارهای سنجش توزیع درآمد شاخص دهک‌ها است. (گزینه صحیح3)

2

سطح حداقل معیشیت (خط فقر) از کشوری به کشور دیگر متفاوت است و این منعکس کنندۀ تفاوت در نیازها است. (گزینه صحیح2)

3

رفاه اجتماعی اصطلاحی است که در پی حداقل نیازها ی اساسی در هر جامعه مانند : برخورداری از سلامت در جسم و روح افراد جامعه، کاهش نابهنجارهای اجتماعی، ارتقای توانمندی ها، مسولیت پذیری افراد جامعه در برابر یکدیگر و رضایتمندی و شادکامی افراد است. رفاه اجتماعی با از بین بردن فقر و کاهش نابرابری های اجتماعی تحقق پیدا می‌کند. (گزینه صحیح1)

 

مولف : مجید حیدری




 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 2 | امتیاز: 5 از 5