بازار سرمایه


پیش نیاز

متن درس

خلاصۀ درس

پرسش

ایستگاه!

 

همانطور که در فصل تولید اشاره شد تولیدکنندگان برای تولید محصول مورد نظر خود باید مقداری پول هزینه کنند تا محصول مورد نظرشان تولید شود؛ مثال : برای تولید مکانی را به عنوان کارگاه اجرا می کنند و تعدادی نیروی کار را به استخدام خود در می آورند. عامل  دیگر تولید سرمایۀ مالی بود که مستقیما در تولید نقش نداشت و با تبدیل به عوامل تولید دیگر مثل : خرید و یا اجاره زمین و مکان، اجاره و خرید سرمایۀ فیزیکی و نیروی کار که باید به آن ها دستمزد  داده می شد، عوامل تولید را فراهم می کرد.

این فصل بیشتر در مورد تهیۀ سرمایۀ مالی است که در جریان تولید به کار گرفته می شود. اگر فردی بخواهد که یک کار تولیدی را راه اندازی کند، در اوایل به بانک مراجعه می کرد و از مردم بصورت غیر مستقیم یعنی از طریق بانک وام(سرمایۀ مالی) خود را برای خرید و اجاره و دستمزد فراهم می آورد.

اما پس از مدتی روشی بهتر اختراع شد که در آن تقاضاکنندگان وام و سرمایه مالی خودشان مستقیما در جریان تولید، سرمایه گذاری می کردند.

گفتیم که بازار جایی است که تقاضاکنندگان و تولید کنندگان یک کالا با هم مواجه می شوند، حال اگر کالایی که در این بازار مبادله می شود پول و سرمایۀ مالی باشد، این بازار، بازار سرمایه نامیده می شود. و نهاد آن بورس است.

در ادامه بیشتر با بورس و نقش آن در اقتصاد و جامعه آشنا می شویم.


بین پیشرفت اقتصادی کشورها و گسترش بورس آن ها چه رابطه ای وجود دارد؟

همانطور که می‌دانید گسترش و به راه اندازی فعالیت های اقتصادی نیازمند سرمایۀ مالی است. این را می‌دانید که هر چه حجم فعالیت های اقتصادی یک کشور بیشتر باشد، آن کشور از لحاظ اقتصادی و رفاهی توانمندتر است.

بورس سرمایۀ راکد را به کار می‌گیرد و حجم سرمایه گذاری را در جامعه افزایش می‌دهد، و با این کار هم بر میزان تولیدات افزوده می‌شود و هم به نیروی کار بیشتری نیاز است و این باعث می‌شود که فرصت های شغلی برای استخدام نیروی کار بالا برود.

و به علاوه با ارتباط بین عرضه کنندگان و تقاضاکنندگان سرمایه معاملات بازار بورس را تنظیم می‌کند، و از نوسان شدید قیمت ها با قیمت گذاری سهام جلوگیری می‌کند.


تمامی مطالب گفته شده در تمامی گزینه ها بجز گزینه . . . به درستی ذکر شده است؟

 1 . بازار بورس به مکانی گفته می‌شود که کار قیمت گذاری و خرید و فروش بعضی کالاها در آن صورت می‌گیرد.

2 . بازار بورس اوراق بهادار محلی است که در آن اوراق بهادار مورد معامله و خرید و فروش قرار می‌گیرد.

3 . بازار بورس کالا محل معینی است که در آن کالاهای واسطه‌ای و خام مثل : گندم و جو معامله می‌شود.

4 . در بازار سرمایه که نهاد آن بورس نامیده می‌شود بین عرضه کنندگان و تقاضا کنندگان سرمایه ارتباط برقرار می‌شود.

بازار سرمایه (بورس)

  بازار سرمایه چیست؟

اگر فرد و یا موسسه ای بخواهد که فعالیت تولیدی را راه اندازی کند و یا فعالیت تولیدی خود را افزایش دهد، برای تامین سرمایۀ مالی دیگر به بانک مراجعه نمی‌کند، بلکه وام را مستقیما از صاحبان اصلی آن یعنی مردم می‌گیرد، و مردم به جای دریافت حساب بانکی اراق بهادار می‌گیرند و در سود و زیان شرکتی که در آن سرمایه گذاری کرده اند، مستقیما شریک می‌شوند. از جمله پیامدهای مطلوب این روش افزایش انگیزۀ مردم برای سرمایه گذاری است.

بازار سرمایه که نهاد آن بورس نامیده می شود ارتباط بین تقاضاکنندگان و عرضه کنندگان سرمایه را فراهم می‌کند. و از این طریق سرمایه های اندک مردم با هم جمع می‌شود و سرمایه های شرکت های سهامی تامین می‌شود، و حجم سرمایه گذاری در جامعه بالا می‌رود.

بازار بورس چیست؟

به مکانی که کار قیمت گذاری و خرید و فروش برخی از کالاها و اوراق بهادار در آن انجام می‌گیرد، بورس می‌گویند.

منظور از بورس کالا چیست؟

به بازاری که در آن کالا یا کالاهای معینی معامله می‌شود بورس کالا می‌گویند. معمولا این نوع بازارها به نام کالایی که در آن ها معامله می‌شود نام گذاری می‌شوند. در بورس کالا بیشتر واسطه‌ای و خام و اولیه مثل : گندم، جو، آهن، مس، زغال سنگ، نفت و برخی مواد شیمیایی معامله می‌شود.

  بورس کالا محل مبادلات کاغذی آن کالا است و در آن خود کالا معامله نمی‌شود.

منظور از بورس اوراق بهادار چیست؟

اوراق بهادار اوراقی هستند که دارای ارزش پولی و مالی هستند، که توسط موسسات و افرادی که برای اجرای طرح های تولیدی خود نیازمند منابع مالی هستند صادر می‌شود، این نوع اوراق به عنوان تضمین صادر می‌شود؛ مثال : می‌دانید وقتی که به بانک مراجعه می‌کنید برای گرفتن وام از شما مقداری سفته و ضامن نیز گرفته می‌شود، این اوراق تضمین آن شرکت و موسسه‌ای است که شما در آن سرمایه گذاری کرده اید، و میزان سرمایه گذاری شما را مشخص می‌کند.

 و به بازار رسمی و دائمی که در محلی معین تشکیل می‌شود، و در آن اوراق بهادار معامله می‌شود، بازار بورس اوراق بهادار می‌گویند.

  اوراق مشارکت به دو دستۀ کلی تقسیم می شوند آن ها را توضیح دهید؟

اوراق سهام

شرکت های سهامی به دو نوع عام و خاص تقسیم می‌شوند، که فقط شرکت های عام در بورس پذیرفته می‌شوند. اگر شما در یک شرکت سهامی مشارکت کنید، یعنی سرمایۀ مالی خودتان را در آن شرکت به کار بگیرید در مقابل سرمایه‌ای که گذاشته‌اید شرکت سهامی به شما اوراقی بهادار را به عنوان اوراق سهام که نشان دهندۀ مقدار سرمایه‌ و سهامی‌ است که شما در آن شرکت سرمایه گذاری کرده‌اید. و به مقدار سرمایه در سود و زیان شرکت سهیم می‌شوید.

بر روی اوراق سهام اطلاعاتی از قبیل : میزان مشارکت شما، تعهدات و منافع صاحب سهم، نام شرکت و شمارۀ ثبت آن، مبلغ سرمایۀ ثبت شده و پرداخت شده، مبلغ اسمی سهم و مقدار پرداخت شده آن به عدد و حروف نوشته شده است.

موسسه‌ای که خواستار شرکت در بورس است، تقاضای پذیرش خود را به همراه مدارک لازم به شرکت بورس اوراق بهادار تهران ارسال می‌کنند. و این هیئت پذیرش این شرکت پس از بررسی لازم وضعیت این شرکت نسبت به پذیرش یا رد تقاضای آن اقدام می‌کنند.

سهم ورقه‌ای قابل معامله است، یعنی فردی که آن را خریداری کرده است اگر به پول احتیاج پیدا کند می‌تواند آن را به دیگران انتقال دهد.

اوراق مشارکت

دولت، شهرداری ها و شرکت های خصوصی به منظور تامین منابع مالی برای اجرای تامین طرح های عمرانی و توسعه‌ای در کشور، اوراق مشارکت منتشر می‌کنند.

تهیۀ دستورالعمل اجرایی و مقررات ناظر بر انتشار اوراق مشارکت در ایران برعهده بانک مرکزی است. گاهی اوراق مشارکت می‌تواند مانند سهام در بازار سرمایه خرید و فروش شود.

پاسخ :  بازار بورس کالا در محلی معین تشکیل می‌شود که در آن کالا و یا کالاهای معینی معامله می‌شود، معمولا این بازارها به نام کالایی که در آن معامله می‌شود نامیده می‌شوند. و در آن کالاهای اولیه و واسطه‌ای مثل : گندم، جو، آهن، مس و زغال سنگ معامله می‌شود. البته توجه داشته باشید که در بازار بورس کالا، خود کالا معامله نمی شود بلکه فقط معاملات کاغذی آن انجام می‌شود.( گزینه صحیح3)

  در تمامی گزینه ها بجز . . . تاثیراتی که بورس بر جامعه می گذارد به درستی ذکر شده است؟

1 . با بررسی و شفاف سازی اطلاعات مالی شرکت ها، حجم سرمایه گذاری را بالا می‌برد.

2 . با ارتباط بین عرضه کنندگان و تقاضاکنندگان سرمایه، معاملات بازار سرمایه را تنظیم می‌کند.

3 . با به کارگیری پس اندازها در فعالیت های اقتصادی در کاهش نرخ تورم موثر است.

4 . سرمایه های لازم را برای اجرای پروژه های دولتی و خصوصی را فراهم می‌کند.

تاثیرا ت بورس بر اقتصاد و جامعه و چگونگی سرمایه گذاری در آن

بورس چه تاثیری بر اقتصاد و جامعه می‌گذارد؟

سرمایه های راکد مردم را جذب و آن ها را به کار می‌گیرد، واز این طریق حجم سرمایه گذاری ها در جامعه بالا می‌رود.

بورس بین عرضه کنندگان و تقاضاکنندگان سرمایه ارتباط بر قرار می‌کند و از این طریق معاملات بازار سرمایه را تنظیم می‌کند.

با بررسی و شفاف سازی اطلاعات مالی شرکت ها و قیمت گذاری سهام و اوراق بهادار تا حدودی از نوسان شدید قیمت ها جلوگیری می‌کند.

با تشویق مردم به پس انداز و به کارگیری پس اندازها در فعالیت های مفید اقتصادی در کاهش نرخ تورّم مؤثر است.

بورس و فعالیت های مربوط به آن، سرمایه های لازم اجرای پروژه های بزرگ دولتی و خصوصی را فراهم می‌آورد.

چگونه می توان در بورس سرمایه گذاری کرد؟

ابتدا باید به یکی از کار گذاری ها مراجعه کرد و همانطور که در بانک شماره‌ حسابی به مشتری داده می‌شود که مشتری با آن شماره حساب شناخته می‌شود، سامانۀ معاملاتی بورس نیز به افراد شناسۀ معاملاتی می دهد، که افراد با آن شناسۀ معاملاتی شناخته می‌شوند.

و سپس در کارگذاری سهام مشتری از کارگذار درخواست تقاضای برگه درخواست خرید می‌کند، او برگه را تکمیل می‌کند که شامل اطلاعاتی در مورد خود شخص و میزان مشارکت و سرمایۀ گذاری مالی اوست، و پولی که می‌خواهد سرمایه گذاری کند به حساب کار گذار واریز می‌کند، و فیش آن و برگۀ تکمیل کرده را به کارگذار تحویل می دهد، سپس رسید در یافت می‌کند.

طی زمانی معین که اوراق سهم آماده شد مشتری به کارگذاری مراجعه می‌کند و رسید قبلی را به کارگذار تحویل می دهد و اوراق سهام خود را دریافت می‌کند.

علاوه بر خرید حضوری افراد می‌توانند به صورت اینترنتی خرید کنند و نمونۀ چاپی آن را به عنوان رسید داشته باشند.

برای فروش نیز مشتری می‌تواند به کار گذار مراجعه کند و قیمت لازم را برای فروش به کار گذار اعلام کند و کارگذار به عنوان وکیل مشتری آن را بفروشد.

این را بدانید که بهتر است در بورس فقط سرمایه های اضافی را به کار بگیرند زیرا در بورس احتمال ضرر می‌رود. بنابراین نباید به بورس نگاه کوتاه مدت شود.

پاسخ : بورس با بررسی و شفاف سازی اطلاعات مالی شرکت ها و قیمت گذاری سهام و اوراق بهادار تا حدودی از نوسان شدید قیمت ها جلوگیری می‌کند.(گزینه صحیح1)


آکادمی کنکور - اقتصاد دهم - بورس - اوراق بهادار - بازار سرمایه

 

 

 

 

1

نقش بورس و نقش بانک را در اقتصاد جامعه با هم مقایسه کنی؟.

شباهت : هر دو در فعالیت های اقتصادی و در پیشرفت اقتصادی جوامع بسیار تاثیر گذار هستند. و هر دو با تامین سرمایۀ مالی افراد حجم فعالیت های اقتصادی را افزایش می‌دهند، با فزایش فعالیت های اقتصادی فرصت های شغلی بیشتری در جامعه به وجود می‌آید.

تفاوت : در بورس افراد مستقیما در جریان سرمایه گذاری قرار می‌گیرند، اما در فعالیت بانکی افراد مستقیما در فعالیت تولیدی قرار نمی‌گیرند، بلکه بانک از طریق آن ها سرمایه گذاری و به عنوان وکیل، حق الوکاله می‌گیرد.

2

بورس چگونه می‌تواند از نوسان شدید قیمت ها جلوگیری کند؟

بورس با بررسی و شفاف سازی اطلاعات مالی شرکت ها و قیمت گذاری سهام و اوراق بهادار تا حدودی از نوسان شدید قیمت ها جلوگیری می‌کند.

3

در بورس کالا ، چه نوع کالاهایی مورد معامله قرار می‌گیرد؟

در بورس کالا بیشتر واسطه‌ای و خام و اولیه مثل : گندم، جو، آهن، مس، زغال سنگ، نفت و برخی مواد شیمیایی معامله می‌شود.

4

تفاوت اوراق مشارکت و اسناد خزانه چیست؟

تفاوت اوراق مشارکت و اسناد خزانه این است که در اوراق مشارکت وجوه دریافتی حتما باید در طرح های مشخص تولید، عمرانی یا خدماتی به کار گرفته شود، اما در اسناد خزانه برای وام گیرنده محدودیت خاصی وجود ندارد.

اسناد خزانه توسط دولت صادر می شوند و سر رسید این اسناد سه ماهه، شش ماهه و یک ساله است. اسناد خزانه کوپن بهره ندارند و در زمان فروش دولت آن ها را ارزان تر از مبلغ اسمی به خریداران می‌فروشد، اگر1000ریال باشد آن را   900ریال می‌فروشد و  در زمان سررسید نیز همان مبلغ 1000 ریال را به خریدار تحویل می‌دهد.

 

5

کدام دسته از اوراق بهادار خطر )ریسک( ندارد؟ چرا؟

اوراق مشارکت : موسسات دولتی و خصوصی برای تکمیل طرح‌های تولیدی و عمرانی خود نیازمند، سرمایۀ مالی هستند، و این سرمایه را از طریق انتشار اوراق مشارکت تامین می‌کنند. صاحبان اوراق مشارکت ضمن دریافت سود در فاصلۀ زمانی مشخص اصل طلب خود را در زمان سر رسید دریافت می‌کنند. مهم‌ترین ویژگی اوراق مشارکت بدون خطر بودن آن‌هاست.

6

اوراق مشارکت به چه منظور منتشر می شود؟

دولت، شهرداری ها و شرکت های خصوصی به منظور تامین منابع مالی برای اجرای تامین طرح های عمرانی و توسعه‌ای در کشور، اوراق مشارکت منتشر می‌کنند.

1

در بورس کالا معمولا کدام کالاها مورد معامله قرار می‌گیرند؟

1 . بادوام

2 . واسطه‌ای

3 . سرمایه‌ای

4 . تجملی

2

کدام نوع از شرکت ها در بورس پذیرفته می‌شوند؟

1 . شرکت های سهامی

2 . شرکت های سهامی عام

3 . شرکت های سهامی خاص

4 . شرکت های دولتی

3

با اندکی تغییر سنجش 92 : در بورس کالا بیشتر چه کالاهایی مورد معامله قرار می‌گیرد، و این نوع کالاها به چه شکلی معامله می‌شوند؟

1 . واسطه‌ای و مواد خام – اصل کالاها مورد معامله قرار می‌گیرد.

2 . واسطه‌ای و مواد خام – فقط معاملات کاغذی کالا انجام می‌شود.

3 . نهایی و ضروری مردم - اصل کالاها مورد معامله قرار می‌گیرد.

4 . نهایی و ضروری مردم – فقط معاملات کاغذی کالا انجام می‌شود.

پاسخ تشریحی

1

در بازار بورس کالا معمولا این نوع بازارها به نام کالایی که در آن ها معامله می‌شود نام گذاری می‌شوند. در بورس کالا بیشتر مثل : گندم، جو، آهن، مس، زغال سنگ، نفت و برخی مواد شیمیایی معامله می‌شود.(گزینه صحیح2)

 

2

شرکت های سهامی به دو نوع عام و خاص تقسیم می شوند که فقط شرکت های عام در بورس پذیرفته می‌شوند. (گزینه صحیح2)

3

در بازار بورس کالا معمولا این نوع بازارها به نام کالایی که در آن ها معامله می‌شود نام گذاری می‌شوند. در بورس کالا بیشتر کالاهای واسطه‌ای، خام و مواد اولیه  مثل : گندم، جو، آهن، مس، زغال سنگ، نفت و برخی مواد شیمیایی معامله می‌شود. در این نوع بازارها خود کالا معامله نمی شود بلکه فقط معاملات کاغذی آن ها انجام می‌شود.(گزینه صحیح2)

مجید حیدری




 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 1 | امتیاز: 5 از 5