«برنامه‌ای برای فردا»


مقدمه

آیات

متن درس

 

در درس قبل با معیارهای جامعه و تمدن متعالی اسلام آشنا شدیم و دانستیم که پیامبر اکرم(ص) برای شکل گرفتن چنین جامعه‌ای تلاش کرد و مسلمانان را نیز به تلاش در این راه دعوت فرمود. جامعۀ جهانی حضرت مهدی(ع) نیز بر اساس همین معیارها پدید خواهد آمد.

 

اکنون با این سؤال روبرو هستیم که :

هر کدام از ما چگونه برنامه‌ریزی کنیم که بتوانیم جامعۀ خود را به معیارهای یک جامعۀ متعالی اسلامی هرچه بیشتر نزدیک نماییم و زمینۀ ظهور حضرت مهدی(ع) و تشکیل جامعۀ جهانی توحیدی را فراهم سازیم؟

سوره‌ی بقره – آیه 143

پیام اصلی

وَ کَذلِکَ جَعَلناکُم : و این چنین شما را قرار دادیم

اُمَّةً وَسَطًا : امتی میانه و اسوه

لِتَکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاس : تا بر مردم گواه باشید

وَ یَکونَ الرَّسولُ عَلَیکُم شَهیدًا : و رسول خدا بر شما گواه باشد

الگو بودن جامعۀ اسلامی برای سایر امت‌ها

اولیای خدا، بر اعمال ما نظارت دارند.(لِتَکونوا شُهَداءَ)(آری، بعضی انسان‌ها دارای چنان ظرفیّتی هستند که می‌توانند ناظرِ تمام اعمال و آگاه به انگیزه‌های انسان در طول تاریخ باشند.)

 
 

سوره‌ی مائده – آیه 56

پیام اصلی

وَ مَن یَتَوَلَّ الله : هر کس ولیّ خود قرار دهد خدا

وَ رَسولَهو : و رسولش را

وَ الَّذینَ آمَنوا : و کسانی را که ایمان آوردند

فَاِنَّ حِزبَ الله : (از حزب خداست)پس همانا حزب خدا

هُمُ الغالِبون : پیروز است

لازمۀ پیروزی در جهان، پیروی از خدا، رسول و جانشینانش است

با وعده‌های الهی، حزب الله به آیندۀ خود مطمئن است.(هُمُ الغالِبون)

 
 

سوره‌ی اعراف – آیه 128

پیام اصلی

قالَ موسی لِقَومِهِ : موسی به قوم خود گفت

استَعینوا بِالله : از خداوند یاری بجویید

وَ اصبِروا : و صبر و مقاومت کنید

اِنَّ الاَرضَ لِلّه : زیرا زمین، متعلق به خداست

یورِثُها مَن یَشاءُ مِن عِبادِه : و آن را به هرکس از بندگانش بخواهد، می‌دهد

وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقین : و سرانجام(نیک) از آنِ تقوا پیشگان است.

جایگاه آیه در برنامۀ فردا : حوزۀ فردی، تقویت ایمان و اراده

نابودی حکومت‌های ستمگر و جانشینی مؤمنانِ صابر، با اراده و مشیّت خداوند حتمی است.(یورِثُها مَن یَشاءُ)

استعانت از خداوند و صبوری، نمودی از تقوا و پرهیزکاری است.(استَعینوا بِالله وَ اصبِروا...وَ العاقِبَةُ لِلمُتَّقین)

 
 

سوره‌ی نحل – آیه 125

پیام اصلی

اُدعُ اِلی سَبیلِ رَبِّک : به راه پروردگارت دعوت کن

بِالحِکمَةِ وَ المَوعِظَةِ الحَسَنَة : با دانش استوار و اندرز نیکو

وَ جادِلهُم بِالَّتی هِیَ اَحسَن : و با آنان به شیوه‌ای که نیکوتر است، مجادله نما

جایگاه آیه در برنامۀ فردا : حوزۀ جهانی، تأکید بر محتوای عقلانی

دعوت، مراحل و مراتبی دارد.(حکمت، موعظه، جدال نیکو – که حکمت راه عقلی و موعظه راه عاطفی می‌باشد.)

بیان آثار و برکات خوبی‌ها و آفات و خطرات بدی‌ها از شیوه‌های دعوت است.(بِالحِکمَةِ)(حکمت یعنی آشنایی با مصالح و مفاصد امور از طریق علم و عقل)

 
 

دو تجربۀ موفق

خوشبختانه، ما به عنوان ایرانی مسلمان، دو تجربۀ بسیار موفق و زیبا را پشت سر داریم، دو تجربه‌ای که بار اصلی آن بر دوش پدران و مادران ما، یعنی نوجوانان و جوانان دیروز بود :

1 . برچیده شدن نظام شاهنشاهی و آفریدن انقلاب اسلامی

2 . پیروزی در دفاع مقدس

اثرات 2 تجربۀ ما ایرانیان در جهان :

1 . اعتقاد مردم جهان را دربارۀ تأثیر ایمان به غیب در پیروزی‌های مادی و اثرات مثبت حکومت مبتنی بر دین مبین اسلام افزایش داد

2 . مردم را نسبت به نظام ستم پیشۀ جهانی آگاه‌تر کرد

3 . برای رسیدن به معنویت و عدالت مشتاق‌تر و تشنه‌تر ساخت

4 . رسیدن به این ارزش‌ها را خواست عمومی بسیاری از ملت‌ها قرار داد.

 
 

موقعیت کنونی و مسئولیت ما

اکنون در مرحله‌ای حساس از تاریخ سرزمین خود و جهان قرار داریم.

در مسیر تکاملی این ملت، مسئولیت به ما منتقل شده است. پدران و مادران ما که آن تجربه‌های موفق را مدیریت کردند، منتظر و نگران تصمیم ما هستند تا ببینند در عصر جهانی شدن، نقش منحصر به فرد خود را چگونه به انجام خواهیم رساند و در جهت هدف بزرگی که در مقابل ماست، تا کجا پیش خواهیم رفت.

پیام آیات(1)

در آیات 143 سورۀ بقره و 56 سورۀ مائده بیندیشید و پیام‌هایی را که مربوط به موقعیت و مسئولیت ویژۀ ما مسلمانان در جهان است، استخراج کنید.

1

جامعۀ واقعی اسلام آن جامعه‌ای است که بتواند در عصر خود اسوه باشد و راه معتدل و میانۀ زندگی را به دیگر جوامع نشان دهد.(اُمَّةً وَسَطًا)(آیۀ 143 – سورۀ بقره)

2

تولی مؤمنان باعث ایجاد جبهۀ حق و پیروزی قطعی آنان است.(یَتَوَلَّ الله...هُمُ الغالِبون)(آیۀ 56 – سورۀ مائده)

3

لزوم برنامه‌ریزی برای یافتن راه میانه و ارائۀ آن به جهان.(اُمَّةً وَسَطًا لِتَکونوا شُهَداءَ عَلَی النّاس)(آیۀ 143 – سورۀ بقره)

 
 

برنامه‌ریزی

شاید در نگاه ابتدایی به این هدف بزرگ(تلاش برای جامعه و تمدنِ آرمانیِ اسلام) و مقایسۀ آنها با توان و قابلیت‌های موجود، کسانی باشند که چنین طرحی را یک بلندپروازی بپندارند و رسیدن به آن اهداف را دور از دسترس تلقی کنند.

اما این یک تلقی ظاهری و سطحی‌نگر از توانمندی ذاتی انسان، مردم هوشمند جامعه و جوانان و نوجوانان پاک‌اندیش ما و ناشی از عدم آشنایی با آموزه‌های بیدار کننده و حیات بخش اسلام می‌باشد.

البته می‌دانیم که این مسئولیت‌ بزرگ و حساس، نیازمند برنامه‌ای است که ما را به آن سطح لازم از توانمندی ارتقا دهد و قدرت لازم برای ایفای نقش در جهان کنونی را به ما ببخشد.

علاوه بر این، کسی که آرمانی به این عظمت و بزرگی را برمی‌گزیند، هزینۀ آن را هم می‌پردازد و رنج‌ها و مشکلاتش را تحمل می‌کند.

ما به این حقیقت معتقدیم که :

«حجم تحمل زحمت‌ها و رنج‌ها و فداکاری‌ها و جان‌نثاری‌ها و محرومیت‌ها(معلولمناسب حجم بزرگی مقصود و ارزشمندی و علوّ رتبۀ آن است(علت).»

با توجه به اهمیت این اقدام بزرگ، برنامه‌هایی را در چهار حوزه پیشنهاد می‌کنیم.

حوزۀ اول : تقویت توانایی‌های فردی

اولین قدم آن است که هریک از ما خود را برای چنین نقش مهمی آماده کنیم و توانمندی لازم را به دست آوریم.

برای رسیدن به این آمادگی، برنامه‌های زیر پیشنهاد می‌گردد :

تلاش برای کسب آگاهی دقیق از تمدن اسلامی و تمدن جدید

اجرای هر طرحی برای فردا، بدون آگاهی از موفقیت‌ها و دستاوردهای دیروز میسر نیست.

گذشته، دربردارندۀ تجربه‌های فراوان است که عوامل پیروزی‌ها و شکست‌ها را به ما نشان می‌دهد و بصیرت و روشن‌بینی ما را بالا می‌برد.

شناخت دنیای جدید نیز جهت : درک درست واقعیت‌ها و انتخاب روش‌های مؤثر، ضروری و لازم است.

پس هریک از ما باید برنامه‌ای برای آشنایی دقیق با تمدن بزرگ اسلامی و شرایط جهانی که در آن زندگی می‌کنیم، تنظیم کنیم.

تقویت ایمان و اراده

مشارکت در این اقدام بزرگ نیازمند :

1 . اعتقاد راسخ به دین،

2 . عزّت نفس، توکّل و اعتماد به خداوند،

3 . شجاعت، پایداری، عزم و ارادۀ قوی

4 . و طهارت نفسانی است.

* قالَ موسی لِقَومِهِ استَعینوا بِالله...

حوزۀ دوم : تحکیم بنیان خانواده

مواظبت و حراست از بنیان خانواده مانع گسترش بسیاری از مشکلات اخلاقی و فرهنگی می‌شود که هم‌اکنون تمدن جدید بدان گرفتار شده است.

بنابراین لازم است راه‌های حراست از بنیان خانواده را بیابیم و در جامعه تبلیغ کنیم.

حوزۀ سوم : تقویت بنیان‌های جامعه

حضور فعال در جهان و تأثیرگذاری بر آن، با اقدامات فردی پراکنده میسر نیست.

هریک از ما، علاوه بر خودسازی فردی و به فعلیت رساندن قابلیت‌ها و استعدادهای خود، لازم است بکوشد جامعۀ خود را به شاخص‌های تمدن متعالی اسلام نزدیک کند و به جامعه‌ای اسوه و نمونه برای دیگران تبدیل نماید.

برای رسیدن به این هدف، اقدامات زیر پیشنهاد می‌شود :

همراه کردن دیگران با خود

در قدم اول شایسته است بکوشیم این رسالت بزرگ و متعالی را برای دوستان، نزدیکان و افراد جامعۀ خود تبیین کنیم تا آنان نیز به این مسئولیت آگاه شوند و یار و پشتیبان آن گردند.

* قُل اِنَّما اَعِظُکُم بِواحِدَةٍ اَن تَقوموا لِلّه مُثنی و فُرادی(سورۀ سبا – آیۀ 46 – درس 4 پیش)

* یَدعونَ اِلَی الخَیر وَ یَأمُرونَ بِالمَعروف وَ یَنهَونَ عَنِ المُنکَر(سورۀ آل‌عمران – آیۀ 104 – درس 14 دوم)

مسلماً هدف مطرح شده، از بزرگترین «خیرها» در جهان امروز می‌باشد، که شایسته است دیگر مردم جامعه را به آن دعوت کنیم و با خود همراه نماییم.

تلاش برای پیشگام شدن در علم و فناوری

پیشرفت علمی :

1 . پایه‌های استقلال یک ملت را تقویت می‌کند

2 . و مانع تسلط بیگانگان می‌شود.

 

هر یک از ما باید بکوشیم با همت بلند و پشتکار فراوان، استعداد خود را به‌کار بگیریم تا به مرتبه‌ای از قدرت علمی برسیم(علت) که توجه دیگر ملت‌ها را به سوی خود جلب کنیم(معلول).

مقام معظم رهبری در این باره اینگونه تذکر می‌دهند : «باید علم را که مایۀ اقتدار ملی است، همه جدی بگیرند و دنبال کنند. کشوری که مردم آن از علم بی‌بهره باشند، هرگز به حقوق خود دست نخواهد یافت. نمی‌شود علم را از دیگران گدایی کرد. علم، درون جوش و درون‌زاست. باید استعدادهای یک ملت به‌کار افتد(علت) تا یک ملت به‌معنای حقیقی کلمه، عالم بشود(معلول).»

پیشرفت‌های اخیر دانشمندان جوان کشور ما، در رشته‌های مختلف علمی، مانند پزشکی و سلول‌های بنیادی، فناوری نانو و هسته‌ای، صنایع نفت، پتروشیمی و سدسازی، قدم‌های اولیه‌ای است که باید با همّت بلندتر و عزم قوی‌تر ادامه یابد و همۀ عرصه‌های دانش را بپیماید.

استحکام بخشیدن به نظام اسلامی

استحکام و اقتدار نظام حکومتی یک کشور، مهمترین عامل برای حضور کارآمد در میان افکار عمومی جهان است.

یک کشور ضعیف، به‌طور طبیعی منزوی می‌شود و همراه و همدلی در دنیا نمی‌یابد.

پس شایسته است نظام اسلامی خود را به مرتبه‌ای از پیشرفت و تعالی برسانیم که ملت‌های دیگر به‌طور عینی و ملموس ثمرۀ اندیشه‌ها و آرمان‌های ما را ببینند.

مهمترین عوامل استحکام نظام اسلامی :

1 . استحکام پایه‌های اقتصادی و تلاش برای کاهش فقر

2 . تسعۀ عدالت در همۀ ابعاد

3 . تقویت اتحاد ملی، انسجام اسلامی و مشارکت عمومی

4 . عمل به وظیفۀ مقدس امربه معروف و نهی از منکر

تقویت عزت نفس عمومی

ملتی که به توانایی خود ایمان و باور دارد و به عبارت «ما می‌توانیم» را، نه صرفاً در لفظ، که در «عمل» بیان می‌کند، قله‌های افتخار را به ‌سرعت فتح خواهد کرد.

ایمان و باور به اینکه «ما می‌توانیم» :

1 . زنده کنندۀ تمدن اسلامی

2 . و بزرگ‌ترین نیروی محرکه، برای پیمودن راه و گذر از گردنه‌های سخت آن است.

 

آن خود‌باوری که پیامبر گرامی اسلام در یاران اندک خود به‌وجود آورد، سبب شد در شهر کوچک مدینه امتی تربیت شود که برای اصلاح جهان قیام کند و از همان ابتدا برای آزادی ستم دیدگان جهان و گسترش توحید در تمام دنیا برنامه‌ریزی نماید.

حوزۀ چهارم : حضور مؤثر و فعال در جامعۀ جهانی

پیامِ اسلام، پیامی برای فطرت انسان‌هاست.

هر انسان حقیقت طلب و روشن ضمیری که جویای حقیقت باشد، در مواجهۀ با این پیام، جذب آن می‌شود و تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد.

آنچه اهمیت دارد، انتخاب روش‌های درست برای انتقال این پیام است.

به همین منظور، برنامه‌های زیر پیشنهاد می‌شود :

* فَاَقِم وَجهَکَ لِلدّینِ حَنیفًا فِطرَتَ اللهِ الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیها(سورۀ روم – آیۀ 30 – درس 3، دوم)

تأکید بر محتوای عقلانی و خردمندانۀ دین

میان یک پیام و روش تبلیغ آن باید تناسب منطقی و معقول برقرار باشد.

از این‌رو حق را نمی‌توان با روش‌های نادرست به دیگران رساند.

خداوند، در قرآن کریم روش‌های تبلیغی مناسب را به پیامبر گرامی‌اش آموزش داده است.

در آیۀ 125 سورۀ نحل :«اُدعُ اِلی سَبیلِ رَبِّک بِالحِکمَةِ وَ المَوعِظَةِ الحَسَنَة وَ جادِلهُم بِالَّتی هِیَ اَحسَن»

روش‌های تبلیغی به صورت زیر بیان شده است :

روش اول : بِالحِکمَةِ : دانش استوار

روش دوم : المَوعِظَةِ الحَسَنَة : اندرز نیکو

روش سوم : جادِلهُم اَحسَن : استفاده از جدل احسن، در هنگام گفتگو

لازمۀ به‌کارگیری این روش‌ها :

1 . تقویت عقل و خرد

2 . و تأمل خردمندانه در اسلام است

به‌طوری که بتوانیم معقول و خردمندانه از دین الهی دفاع کنیم و پاسخگوی پرسش‌های جویندگان باشیم.

  استفاده از بهترین و کارامدترین ابزارها برای رساندن پیام

امروزه ابزارهای رساندن پیام بسیار متنوع و گسترده است.

این ابزارها، به همان میزان که می‌توانند در استخدام حق قرار گیرند، می‌توانند حامل پیام‌های باطل باشند و به گمراهی مردم کمک کنند.

شبکۀ جهانی اطلاع‌رسانی(اینترنت) بهترین شاهد این مدعاست.

در این میدان، که شاید سخت‌ترین هماوردیِ حق و باطل در جریان است، مشاهده می‌کنید که چگونه باطل‌پیشگان به تمام اصول و موازین اخلاقی و انسانی حمله می‌کنند و هیچ حدّ و مرز اخلاقی را رعایت نمی‌نمایند.

مبارزه با ستمگران و تقویت فرهنگ جهاد و شهادت و صبر

می‌دانیم که یکی از رسالت‌های اصلی انبیا، مبارزه با ظلم و برقراری عدل در روابط جهانی و گسترش حق و حقیقت بوده است.

هرچند که بسیاری از مردم با شنیدن سخن حق دلشان نرم می‌شود و پذیرای حق و حقیقت و عدالت می‌باشند، اما باید هوشیار باشیم که همواره گروهی از اهل باطل هستند که :

1 . نه‌تنها زیربار حق و حقیقت نمی‌روند،

2 . بلکه سد راه حق‌جویی و حق‌پرستی می‌باشند

3 . و گسترش عدالت، منافع آنها را بر هم می‌زند

4 . و تا همه را تابع خط و مشی خود نکنند و یوغ اسارت برگردن دیگران نیفکنند، آرام نمی‌گیرند.

امام خمینی – رحمة الله علیه – می‌فرماید :

«نکتۀ مهمی که همۀ ما باید به آن توجه کنیم و آن را اصل و اساس سیاست خود با بیگانگان قرار دهیم، این است که شمنان ما و جهان‌خواران تاکی و تاکجا ما را تحمل می‌کنند و تا چه مرزی استقلال و آزادی ما را قبول دارند.

به‌یقین، آنان مرزی جز عدول(خروج) از همۀ هویت‌ها و ارزش‌های معنوی و الهی‌مان نمی‌شناسند.

به گفتۀ قرآن کریم، (دشمنان) هرگز دست از مقاتله و ستیز با شما برنمی‌دارند مگر اینکه شما را از دین‌تان برگردانند.

ما چه بخواهیم و چه نخواهیم، صهیونیست‌ها و آمریکا و شوروی در تعقیبمان خواهند بود تا هویت دینی و شرافت مکتبی‌مان را لکه‌دار نمایند

بدین ترتیب، اگر واقع بینانه نگاه کنیم، درمی‌یابیم که دعوت به حق و عدالت را نباید منحصر به صحبت و شعار کرد، بلکه برای تحقق سخن حق باید قیام نمود و موانع حق و حق‌پرستی را در کل جهان زدود و این میسر نمی‌شود مگر با جهاد و آمادگی برای شهادت در راه خدا، که همان راه حق و حقیقت است و تحمل همۀ سختی‌های این راه.

نمونۀ بارز حق‌ستیزی و زورگویی در عرصۀ جهانی، اقدامات صهیونیست‌ها در فلسطین اشغالی است.

فجایع و ظلم‌هایی که امروزه در فلسطین رخ می‌دهد، بر کسی پوشیده نیست و تاکنون سازمان‌های بین‌المللی ده‌ها قطعنامه در محکومیت جنایات صهیونیستی صادر کرده‌اند؛ اما آیا این قطعنامه‌ها توانسته‌اند در رویه‌های ظالمانۀ این رژیم غاصب، اندک تأثیری داشته باشند؟

آیا در مقابل یک جاه‌طلب قدرتمند می‌توان به مذاکره و نصیحت اکتفا کرد؟

بنابراین، با شناخت دقیق فرصت‌ها، مردم دنیا را باید نسبت به شرایط سخت و ظالمانه‌ای که در آن قرار گرفته‌ایم، آگاه کنیم و با زنده کردن روحیۀ جهاد و مبارزه(علتبه تقویت جبهۀ عدالت‌خواهان بپردازیم(معلول).

با اقتدا به امام خمینی – رحمة الله علیه – :

1 . عزت و کرامت ذاتی انسان‌ها را بدان‌ها یادآوری کنیم،

2 . روحیۀ خودباختگی و ترس را از ملت‌ها بزداییم

3 . و آنها را به سوی استقامت و مبارزه‌ای معقول و عزتمند هدایت کنیم.

 

 

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 5 از 5