کانونِ مهر(خانواده)


مقدمه

آیات

متن درس

 

ﺑﺎ ﺍﻧﺘﺨﺎﺏ ﻫﻤﺴﺮ، ﺯﻥ ﻭ ﻣﺮﺩ ﮔﺎﻡ ﺍﺻﻠﯽ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺳﻮی ﺗﺸﻜﻴﻞ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﺑﺮﻣﯽﺩﺍﺭﻧﺪ ﻭ ﺍﺣﺴﺎﺳﯽ ﺟﺪﻳﺪ ﺩﺭ ﺁﻥ ﻫﺎ ﭘﺪﻳﺪ ﻣﯽﺁﻳﺪ.

ﺑﺴﺘﮕﺎﻥ ﻭ ﻧﺰﺩﻳﻜﺎﻥ ﺗﻼﺵ ﺧﻮﺩ ﺭﺍ ﺑﺮﺍی ﺑﺮﮔﺰﺍﺭی ﻣﺮﺍﺳﻢ ﺍﺯﺩﻭﺍﺝ ﺁﻏﺎﺯ ﻣﯽﻛﻨﻨﺪ ﻭ ﺩﺭ ﺳﺎﻣﺎﻥ ﺩﺍﺩﻥ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻭ ﺯﻧﺪﮔﯽ ﺟﺪﻳﺪ، ﺁﻥﻫﺎ ﺭﺍ ﻳﺎﺭی ﻣﯽﺩﻫﻨﺪ.

ﺩﺭ ﻫﻤﻴﻦ ﺣﺎﻝ، ﻣﺴﺄﻟﻪﺍی ﺟﺪﻳﺪ ﺍﻳﻦ ﺩﻭ ﺯﻭﺝ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺍﻧﺪﻳﺸﻪﺍی ﻋﻤﻴﻖ ﻓﺮﻭ ﺑﺮﺩﻩ ﺍﺳﺖ:

ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﯽﺗﻮﺍﻧﻴﻢ یک ﺧﺎﻧﻮﺍﺩۀ ﺳﻌﺎﺩﺗﻤﻨﺪ ﻭ ﺧﻮﺷﺒﺨﺖ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻭﺟﻮﺩ ﺁﻭﺭﻳﻢ؟

سورۀ طور – آیۀ 21

پیام اصلی

وَ الَّذینَ ءامَنوا : آنان ﮐﻪ اﻳﻤﺎن آوردﻧﺪ

وَ اتَّبَعَتهُم ذُرِّیَّتُهُم بِایمان : و ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن در اﻳﻤﺎن از آﻧﺎن ﭘﻴﺮوی ﮐﺮدﻧﺪ

اَلحَقنا بِهِم ذُرِّیَّتَهُم : ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن را ﺑﻪ آﻧﺎن ﻣﻠﺤﻖ ﻣﯽﮐﻨﻴﻢ

وَ ما اَلَتناهُم مِن عَمَلِهِم مِن شَیء : و از ﻋﻤﻠﺸﺎن ﭼﻴﺰی ﮐﻢ ﻧﻤﯽﮐﻨﻴﻢ

کُلَّ امرِیً بِما کَسَبَ رَهین : هر ﮐﺴﯽ در ﮔﺮو ﮐﺎری اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﺮده

رشد و تعالیِ خود و فرزندان، مهمترین هدف ازدواج و نقش مشترک پدر و مادر است.

در اسلام، محور ایمان است، نه خانواده و خویشان.(وَ اتَّبَعَتهُم ذُرِّیَّتُهُم بِایمان)

همراه بودن با نسل و فرزند، یکی از لذّات بهشتی است.(اَلحَقنا بِهِم ذُرِّیَّتَهُم)

ملحق شدن نسل انسان به او، از آثار عمل نیک است.(اَلحَقنا...بِما کَسَبَ رَهین)

 
 

سورۀ اسراء – آیات 23 و 24

پیام اصلی

وَ قَضی رَبُّکَ : پروردگارت مقرّر داشت

اَلا تَعبُدوا اِلا اِیّاهُ : که جز او را نپرستید

وَ بِالوالِدَینِ اِحسانًا : و به پدر و مادر نیکی کنید

اِمّا یَبلُغَنَّ عِندَکَ الکِبَر : اگر نزد تو به پیری رسیدند

اَحَدُهُما اَو کِلاهُما : یکی از آن دو یا هر دو

فَلا تَقُل لَهُما اُفٍّ : به آنان اُف(سخن درشت) نگو

وَ لا تَنهَرهُما : و آنان را از خود مران

وَ قُل لَهُما قَولاً کریمًا : و با آنان سنجیده و بزرگوارانه سخن بگو(23)

وظیفه فرزند :

1 . نیکی کردنِ بی قید و شرط به والدین

2 . نگفتن کوچکترین سخن ناخوشایند به آنها

وَ اخفِض لَهُما جَناحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحمَة : و ﺑﻪ آن دو ﻓﺮوﺗﻨﯽ ﮐﻦ، از روی ﻣﻬﺮﺑﺎﻧﯽ؛

وَ قُل رَبِّ ارحَمهُما : و ﺑﮕﻮ: ﭘﺮوردﮔﺎرا آن دو را ﺑﺒﺨﺸﺎی

کَما رَبَّیانی صَغیرًا : آن ﮔﻮﻧﻪ ﮐﻪ ﻣﺮا در ﮐﻮدﮐﯽ ﭘﺮورش دادﻧﺪ(24)

فرمانِ نیکی به والدین مانند فرمانِ توحید، قطعی و نسخ نشدنی است.(قَضی)

در احسان به والدین، مسلمان بودن آنها شرط نیست.(بِالوالِدَینِ اِحسانًا)

سفارش قرآن به احسان، متوجّه فرزندان است، نه والدین.(وَ بِالوالِدَینِ اِحسانًا)(زیرا والدین نیازی به سفارش ندارند و به طور طبیعی به فرزندان خود احسان می‌کنند.)

فرزند در هر موقعیتی که هست، باید متواضع باشد و کمالات خود را به رُخ والدین نکشد.(وَ اخفِض لَهُما جَناحَ الذُّلِّ)

دعای فرزند در حقّ پدر و مادر مستجاب است، وگرنه خداوند دستور به دعا نمی‌داد.(وَ قُل رَبِّ ارحَمهُما...)

 

پیمان ازدواج

ﭘﻴﻤﺎن ازدواج ﮐﻪ ﻋﻘﺪ ﻧﺎم دارد، ﺗﻌﻬﺪ رﺳﻤﻰ و ﺷﺮﻋﻰ دﺧﺘﺮ و ﭘﺴﺮ ﺑﺮاى ﺗﺸﮑﻴﻞ ﺧﺎﻧﻮاده اﺳﺖ.

اﻳﻦ ﭘﻴﻤﺎن ﭼﻨﺪ ﺷﺮط اﺻﻠﻰ دارد ﮐﻪ ﻋﺒﺎرت اﻧﺪ از :

1 . اﻋﻼم رﺿﺎﻳﺖ دﺧﺘﺮ و ﭘﺴﺮ و اﺟﺒﺎرى ﻧﺒﻮدن ازدواج ﺑﺮاى ﻫﻴﭻ ﮐﺪام.

2 . اذن ﭘﺪر ﺑﺮاى ازدواج دﺧﺘﺮ.

3 . ﺻِﺪاق ﻳﺎ ﻣَﻬﺮﻳّـﻪٔ زن.

در ﭘﻴﻤﺎن زﻧﺎﺷﻮﻳﻰ، ﻣﺮد ﺑﻪ ﻧﺸﺎﻧﻪٔ ارزﺷﻰ ﮐﻪ ﺑﺮاى زن ﻗﺎﺋﻞ اﺳﺖ و اﻋﻼم ﺻﺪاﻗﺖ ﺧﻮد در ﻣﺤﺒّﺖ ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ، ﻣﺘﻌﻬﺪ ﻣﻰﺷﻮد ﮐﻪ ﻫﺪﻳﻪاى را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان «ﻣَﻬﺮ» ﺑﻪ زن ﺗﻘﺪﻳﻢ ﮐﻨﺪ.

ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ از دو ﮐﻠﻤﻪٔ «ﻧِﺤۡﻠَﺔ» و «ﺻِﺪاق» ﺑﺮای ﻣَﻬﺮ اﺳﺘﻔﺎده ﮐﺮده اﺳﺖ.

ﻧﺤﻠﻪ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎى ﻫﺪﻳﻪ و ﭘﻴﺸﮑﺶ و ﺻِﺪاق ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎى ﻧﺸﺎﻧﻪٔ ﺻﺪاﻗﺖ و راﺳﺘﻰ اﺳﺖ.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ، ﻣﻬﺮ و ﻣﺤﺒّﺖ ﭘﺸﺘﻮاﻧﻪٔ اﺻﻠﯽ ﺗﺤﮑﻴﻢ ﺧﺎﻧﻮاده اﺳﺖ ﻧﻪ ﻣﻬﺮﻳﻪ ﮐﻪ ﺟﻨﺒﻪٔ اﻗﺘﺼﺎدی و ﻣﺎﻟﯽ دارد.

اﻓﺰاﻳﺶ ﻣﻴﺰان ﻣﻬﺮﻳّﻪﻫﺎ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺎﻧﻊ ﺟﺪاﻳﻰ ﻧﺸﺪه، ﺑﻠﮑﻪ آﻣﺎرﻫﺎ ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﻃﻼق در اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺧﺎﻧﻮادهﻫﺎ ﺑﻴﺶﺗﺮ اﺳﺖ.

ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ، ﭘﻴﺸﻮاﻳﺎن ﻣﺎ زﻧﺎﻧﻰ را ﮐﻪ ﻓﻘﻂ ﺑﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻬﺮﻳّﻪﻫﺎى زﻳﺎد و ﺷﺮاﻳﻂ ﻣﺎﻟﻰ ﺳﻨﮕﻴﻦ ﺣﺎﺿﺮ ﺑﻪ ازدواج ﻣﻰﺷﻮﻧﺪ، ﺑﻰﺑﺮﮐﺖ داﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ.

 
 

ﻧﻘﺶ ﻫﻤﺴﺮان در زﻧﺪﮔﻰ ﻣﺸﺘﺮک

وﻗﺘﻰ ﮐﻪ ﻳﮏ دﺧﺘﺮ و ﭘﺴﺮ ﭘﻴﻤﺎن ازدواج ﻣﻰ ﺑﻨﺪﻧﺪ و زﻧﺪﮔﻰ ﻣﺸﺘﺮک را آﻏﺎز ﻣﻰﮐﻨﻨﺪ، ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎى اﻳﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﺟﺪﻳﺪى را ﭘﺬﻳﺮﻓﺘﻪ و ﺑﻪ اﺟﺮاى آن ﻧﻘﺶ ﻣﺘﻌﻬﺪ ﺷﺪه‌اﻧﺪ.

آﻧﺎن ﻣﻰداﻧﻨﺪ ﮐﻪ :

1 . ﻫﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪٔ دﻳﮕﺮى، ﻧﺒﺎﻳﺪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ آنﻫﺎ را ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻮاده ﺗﺤﺖ اﻟﺸﻌﺎع ﻗﺮار دﻫﺪ و ﺑﺪان آﺳﻴﺐ رﺳﺎﻧﺪ.

2 . ﻫﻢ ﭼﻨﻴﻦ، ﻣﻰداﻧﻨﺪ ﮐﻪ زن و ﺷﻮﻫﺮ ﻣﮑﻤﻞ ﻳﮏ دﻳﮕﺮﻧﺪ و ﻫﺮﻳﮏ ﺑﺎﻳﺪ ﻧﻘﺶ ﺧﻮد را اﻧﺠﺎم دﻫﻨﺪ.

زن و ﻣﺮد، در اﺣﺴﺎﺳﺎت و ﻋﻮاﻃﻒ و ﺑﺮﺧﯽ دﻳﮕﺮ از ﺧﺼﻮﺻﻴﺎت روﺣﯽ و ﺟﺴﻤﯽ ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺗﻔﺎوتﻫﺎﻳﯽ دارﻧﺪ.

ﻋﺪم آﺷﻨﺎﻳﯽ ﺑﺎ اﻳﻦ ﺗﻔﺎوتﻫﺎ ﺳﺒﺐ اﺧﺘﻼف ﺳﻠﻴﻘﻪ و اﻧﺘﻈﺎرات ﻧﺎﺑﺠﺎ از ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻣﯽﺷﻮد و زﻣﻴﻨﻪٔ رﻧﺠﺶ را در ﻫﻤﺎن آﻏﺎز ازدواج ﻓﺮاﻫﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ.

ﻧﻘﺶﻫﺎ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی زن و ﻣﺮد ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺘﻨﺎﺳﺐ ﺑﺎ وﻳﮋﮔﯽﻫﺎی ﻫﺮ ﮐﺪام ﺑﺎﺷﺪ.

ﻣﺮد، ﺑﺮای زن ﺧﻮد ﻫﻤﺴﺮ و ﺑﺮای ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﭘﺪر اﺳﺖ و زن ﺑﺮای ﺷﻮﻫﺮ ﺧﻮد ﻫﻤﺴﺮ و ﺑﺮای ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺶ ﻣﺎدر اﺳﺖ.

ﺑﺮ اﻳﻦ ﻣﺒﻨﺎ، ﻣﺮد و زن داراى ﻧﻘﺶﻫﺎى ﻣﺸﺘﺮک و اﺧﺘﺼﺎﺻﻰاﻧﺪ.

ﻳﺎدآورى اﻳﻦ ﻧﮑﺘﻪ ﺿﺮورى اﺳﺖ ﮐﻪ وﻗﺘﻰ از ﻧﻘﺶﻫﺎ ﺳﺨﻦ ﻣﻰﮔﻮﻳﻴﻢ، ﻣﻨﻈﻮرﻣﺎن اﻳﻦ ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﻫﺮﮐﺲ ﻓﻘﻂ ﻧﻘﺶ ﺧﻮد را اﻳﻔﺎ ﮐﻨﺪ و ﺑﻪ ﮐﻤﮏ دﻳﮕﺮى ﺑﺮﻧﺨﻴﺰد.

ﺧﺎﻧﻮاده ﺟﺎﻳﮕﺎه ﻫﻤﺪﻟﻰ و ﻫﻤﻴﺎرى اﺳﺖ و زن و ﻣﺮد ﻳﺎر و ﻣﺪدﮐﺎر ﻳﮏدﻳﮕﺮﻧﺪ، در ﮐﺎرﻫﺎ ﺑﺎ ﻫﻢ و ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪان ﻣﺸﻮرت ﻣﻰﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺎ ﭘﺸﺘﻴﺒﺎﻧﻰ و ﻫﻤﻴﺎرى ﻳﮏدﻳﮕﺮ ﮐﺎرﻫﺎ را ﺑﻪ ﭘﻴﺶ ﻣﻰﺑﺮﻧﺪ و در ﺻﻮرت ﺿﺮورت، ﻳﮑﻰ ﺑﺎر دﻳﮕﺮى را ﻫﻢ ﺑﺮ دوش ﻣﻰﮐﺸﺪ.

ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ(ع) ﺑﺎ اﻳﻦ ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی ﺳﻨﮕﻴﻦ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻓﺮاواﻧﯽ داﺷﺖ، ﻫﺮﮔﺎه ﮐﻪ ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪ ﻣﯽآﻣﺪ، ﺑﻪ ﮐﻤﮏ ﺣﻀﺮت ﻓﺎﻃﻤﻪ(س) ﻣﯽﺷﺘﺎﻓﺖ و ﮐﺎرﻫﺎی داﺧﻞ ﻣﻨﺰل را اﻧﺠﺎم ﻣﯽداد.

نقش مرد

1 . تأمین هزینۀ زندگیِ خانواده

در زﻧﺪﮔﻰ زﻧﺎﺷﻮﻳﻰ، ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪﻫﺎى ﻻزم از ﺟﻬﺖ ﺧﻮراک، ﭘﻮﺷﺎک، ﻣﺴﮑﻦ و آن ﭼﻪ ﺑﺮاى آﺳﺎﻳﺶ و رﻓﺎه ﺷﺎﻳﺴﺘﻪٔ ﻫﻤﺴﺮ ﺿﺮورت دارد، ﺑﺮ ﻋﻬﺪهٔ ﺷﻮﻫﺮ اﺳﺖ.

اﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪٔ ﻣﺎﻟﻰ ﮐﻪ ﺑﺮ ﻋﻬﺪهٔ ﻣﺮد ﻗﺮار ﻣﻰﮔﻴﺮد، از ﻧﻈﺮ ﺷﺮﻋﻰ و ﺣﻘﻮﻗﻰ، ﺑﻪ ﭘﺮداﺧﺖ ﻧَﻔَﻘﻪ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ.

در اﻳﻦ ﺟﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﺗﻮﺟﻪ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﮐﻪ :

الف) ﺷﺮط ﭘﺮداﺧﺖ ﻧﻔﻘﻪ، ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﻮدن زن ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ اﻧﺠﺎم وﻇﺎﻳﻒ ﻫﻤﺴﺮى اﺳﺖ.

اﮔﺮ زن ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪ ﻫﻢ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎز ﻫﻢ اﻳﻦ ﺗﮑﻠﻴﻒ ﺑﺮ ﻋﻬﺪهٔ ﻣﺮد اﺳﺖ و اﮔﺮ زن درآﻣﺪ ﺧﻮد را در ﻫﺰﻳﻨﻪٔ ﺧﺎﻧﻮاده ﻣﺼﺮف ﻣﻰﮐﻨﺪ، ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮد ﮐﻤﮏ ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﮐﻤﮑﯽ ﺑﺴﻴﺎر ارزﺷﻤﻨﺪ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﻮد و دارای ﭘﺎداش اﺧﺮوی اﺳﺖ.

ب) درﺻﻮرﺗﻰ ﮐﻪ ﻣﺮد ﺑﺎ وﺟﻮد ﺗﻮاﻧﺎﻳﻰ، ﻧﻔﻘﻪ را ﻧﭙﺮدازد و ﻧﻴﺎزﻫﺎى ﻫﻤﺴﺮش را ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻧﮑﻨﺪ، دادﮔﺎه اﺳﻼﻣﻰ وﻇﻴﻔﻪ دارد ﺣﻖّ زن را ﺑﮕﻴﺮد و ﺑﻪ او ﺑﺎز دﻫﺪ.

ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪٔ زﻧﺪﮔﻰ ﻓﺮزﻧﺪان ﻧﻴﺰ ﺑﺮ ﻋﻬﺪهٔ ﻣﺮد اﺳﺖ.

ﻣﺮد وﻇﻴﻔﻪ دارد از راه ﮐﺎر و ﮐﺴﺐ ﺣﻼل، ﺧﻮراک، ﭘﻮﺷﺎک و ﻣﺴﮑﻦ ﻓﺮزﻧﺪان و ﺳﺎﻳﺮ اﺑﺰار و وﺳﺎﻳﻞ زﻧﺪﮔﻰ آﻧﺎن را ﻓﺮاﻫﻢ ﮐﻨﺪ.

در ﻫﻴﭻ ﮐﺪام از اﻳﻦ موارد وﻇﻴﻔﻪ و ﺗﮑﻠﻴﻔﻰ ﺑﺮ ﻋﻬﺪهٔ زن ﻧﻴﺴﺖ.

اﻳﻦ اﻣﺮ ﺳﺒﺐ ﻣﯽﺷﻮد ﮐﻪ زن ﺑﺪون ﻧﮕﺮاﻧﯽ و دﻏﺪﻏﻪٔ ﮐﺴﺐ و ﮐﺎر ﺑﻪ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻓﺮزﻧﺪان ﺑﭙﺮدازد و ﺑﺮای آن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی ﮐﻨﺪ و ﻓﺮزﻧﺪاﻧﯽ ﺳﺎﻟﻢ، درﺳﺘﮑﺎر، ﺑﺎﺗﻘﻮا و ﻣﻔﻴﺪ ﺑﺮای ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺗﺮﺑﻴﺖ ﻧﻤﺎﻳﺪ و اﻳﻦ، ارزﺷﻤﻨﺪﺗﺮﻳﻦ ﮐﺎرﻫﺎﺳﺖ.

اﻟﺒﺘﻪ، اﮔﺮ زن درآﻣﺪ اﻗﺘﺼﺎدی داﺷﺖ، ﻣﺎﻟﮏ آن اﺳﺖ و ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﺎی زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺮ ﻋﻬﺪهٔ او ﻧﻴﺴﺖ.

2 . مدیریت و نگاهبانی از حریم خانواده

ﻫﺮ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ ﮐﻮﭼﮏ، ﻧﻴﺎز ﺑﻪ ﻣﺪﻳﺮ و ﻣﺴﺌﻮل دارد.

اﮔﺮ ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻧﺒﺎﺷﺪ، ﺗﻘﺴﻴﻢ ﮐﺎر ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ ﺻﻮرت ﻧﻤﯽﮔﻴﺮد و در ﻫﻨﮕﺎم ﺑﺮوز ﻣﺸﮑﻼت، اﻓﺮاد آن اﺟﺘﻤﺎع ﻧﻘﺶ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ اﻳﻔﺎ ﻧﻤﯽﮐﻨﻨﺪ.

از اﻳﻦ رو، ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻴﺰ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﻣﺪﻳﺮﻳﺘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ را ﺑﭙﺬﻳﺮد.

ﻧﻘﺶ دﻳﮕﺮ ﻣﺮد، ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﺧﺎﻧﻮاده و ﺣﻔﻆ آن از ﺧﻄﺮﻫﺎ و آﺳﻴﺐﻫﺎی دروﻧﯽ و ﺑﻴﺮوﻧﯽ اﺳﺖ.

اﻧﺠﺎم درﺳﺖ اﻳﻦ ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﻧﻴﺎزﻣﻨﺪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی، ﻣﺸﻮرت ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ اﻋﻀﺎی ﺧﺎﻧﻮاده و اﺳﺘﻘﺎﻣﺖ در ﺑﺮاﺑﺮ ﻧﺎﻣﻼﻳﻤﺎت اﺳﺖ.

ﻣﺮد ﺟﻮاﻧﯽ ﮐﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﻪ ازدواج ﻣﯽﮔﻴﺮد، ﺑﺎﻳﺪ ﺧﻮد را ﺑﺮای ادارهٔ ﺧﺎﻧﻮاده آﻣﺎده ﮐﻨﺪ و از اﻧﺠﺎم ﮐﺎرﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻴﺴﺖ و ﮐﺎﻧﻮن ﮔﺮم ﺧﺎﻧﻮاده را ﺧﺮاب ﻣﯽﮐﻨﺪ، ﺧﻮدداری ﻧﻤﺎﻳﺪ.

نمونه‌هایی از وظایف مدیریتیِ مرد :

1 . ﻣﺮد ﺑﺎﻳﺪ زﻣﻴﻨﻪٔ رﺷﺪ و ﺗﺤﺼﻴﻞ ﻓﺮزﻧﺪان را ﻣﻬﻴﺎ ﮐﻨﺪ

2 . ﻟﻮازم آراﻣﺶ روﺣﻰ و آﺳﺎﻳﺶ ﻫﻤﺴﺮ را ﺑﺮاى اﻳﻔﺎى ﻧﻘﺶ ﻣﺎدرى ﺑﻪ وﺟﻮد آورد

3 . در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻤﻪٔ ﻣﺸﮑﻼت ﺑﻴﺮوﻧﻰ، از ﺧﺎﻧﻮادهٔ ﺧﻮد ﺣﻔﺎﻇﺖ ﮐﻨﺪ.

3 . رابطۀ محبت‌آمیز با همسر

مرد ﺑﺎﻳﺪ ﻣﺤﺒّﺖ دروﻧﻰ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻫﻤﺴﺮ اﺑﺮاز ﮐﻨﺪ و از ﻣﺨﻔﻰ ﮐﺮدن آن ﺑﭙﺮﻫﻴﺰد.

ﻫﻤﺴﺮ ﺑﺎ ﺷﻨﻴﺪن اﺑﺮاز ﻣﺤﺒﺖ ﻣﺮد، اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ ﻓﻮق اﻟﻌﺎدهاى ﻣﻰﻳﺎﺑﺪ و ﺗﻮﺟﻪ او ﺑﻪ زﻧﺪﮔﻰ ﭼﻨﺪ ﺑﺮاﺑﺮ ﻣﻰﺷﻮد.

رﺳﻮل ﺧﺪا(ص) ﻣﻰﻓﺮﻣﺎﻳﺪ :

این گفتۀ مرد به زن که «تو را دوست دارم» هیچ‌گاه از قلب او بیرون نمی‌رود.

ﻧﻴﺰ ﻣﻰ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ:

ﻧﺸﺴﺘﻦ ﻣﺮد در ﮐﻨﺎر ﻫﻤﺴﺮ ﺧﻮد، ﭘﻴﺶ ﺧﺪاوﻧﺪ دوﺳﺖ داﺷﺘﻨﻰﺗﺮ از اﻋﺘﮑﺎف و ﺷﺐ زﻧﺪه‌دارى اﺳﺖ.

4 . محبت و نظارت پدری

پدر ﻓﻘﻂ ﻧﺎن آور ﺧﺎﻧﻮاده ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﺑﺎﻳﺪ :

1 . ﺑﺎ ﺑﺮﻗﺮارى ارﺗﺒﺎط درﺳﺖ ﺑﺎ ﻓﺮزﻧﺪان، ﻋﻮاﻃﻒ ﭘﺪرى را ﺑﻪ آنﻫﺎ ﻣﻨﺘﻘﻞ ﮐﻨﺪ،

2 . ﺑﺮاى آﻳﻨﺪهٔ آﻧﺎن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰى ﻧﻤﺎﻳﺪ،

3 . وﻗﺘﻰ ﺑﻪ ﻧﻮﺟﻮاﻧﻰ و ﺟﻮاﻧﻰ رﺳﻴﺪﻧﺪ، ﺑﺎ آنﻫﺎ ﻣﺸﻮرت ﮐﻨﺪ،

4 . ﺑﺮاى زﻧﺪﮔﻰ آﻳﻨﺪه، آنﻫﺎ را آﻣﺎده ﺳﺎزد،

5 . درد دلﻫﺎى آﻧﺎن را ﺑﺸﻨﻮد

6 . از ﻫﺮ ﺟﻬﺖ ﻣﺮاﻗﺐ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ و آﻳﻨﺪهٔ آنﻫﺎ ﺑﺎﺷﺪ.

نقش زن

نقش زن در خانه، نقشی محوری است و اگر زن بتواند این نقش را به خوبی ایفا کند، بنای خانواده مستحکم و روابط اعضای خانواده ناگسستنی می‌شود.

اکنون ببیننیم که در خانواده چه نقش‌هایی برعهدۀ زن است.

1 . همسرداری

زن، آرامش‌بخش به زندگی مرد است.

زن با گرمای وجود خویش به محیط خانه شادی و نشاط می‌بخشد، مرارت‌ها و خستگی‌ها را از همسر خود دور می‌کند و در سختی‌های روزگار در کنار او می‌ایستد.

در چهارچوب این رابطۀ سرشار از محبت :

1 . تمایلات جنسیِ زن و مرد ارضاء و نیازهای زندگیِ زناشویی برطرف می‌شود.

2 . با ارضای این تمایلات و نیازها، توجه به خارج از خانه از بین می‌رود و فساد اجتماعی کاهش می‌یابد.

امیر مؤمنان علی(ع) می‌فرماید :

جهادِ زن، شوهرداری در بهترین شکل آن است.

زیرا، همان‌طور که جهاد در جبهه، کشور را از هجوم بیگانه حفظ می‌کند، شوهرداری نیز کانون خانواده از هجوم گناهان و ناملایمات نگه می‌دارد و جامعه را در مقابل فساد، آسیب‌ناپذیر می‌نماید.

2 . تدبیر امور خانه

با توجه به نقش مرد در تأمین هزینۀ خانواده و حراست کلی از آن، مدیریت داخلی خانه با زن است.

امیرمؤمنان(ع) می‌فرماید :

مرد، مدیریت خانواده را بر عهده دارد و زن، مدیریت داخل خانه را.

این سخن بیانگر یک تقسیم کار طبیعی و اهمیت مدیریت داخل خانه و بیان کنندۀ ارزش خانه‌داری است.

متأسفانه، امروزه برخی از جایگاهِ این مدیریت، آگاهی ندارند و نمی‌دانند که این مدیریت داخلی، جمع‌کننده و پیوند دهندۀ پدر، مادر و فرزندان و نگه دارندۀ آنها در زیر یک سقف است.

زنانی که با دوراندیشیِ خود امور خانه را سامان می‌دهند محیطی برای رشد و بالندگی فرزندان و آرامش و نشاط همسز به وجود می‌آورند.

آیا این نقش، کوچک و بی‌اهمیت است؟

3 . مادری

مادر از زیباترین کلمات در همۀ فرهنگ‌هاست.

مفهوم مادری، مجموعه‌ای از بهترین معانی را تداعی می‌کند : محبت، ایثار، شکیبایی، عفاف، پایداری، آرامش، قدردانی، احترام و بسیاری معانی زیبای دیگر.

هیچ کار دیگری را نمی‌توان با این نقش مقدس برابر دانست.

دلیل آن هم روشن است : رشد و و ﺑﺎﻟﻨﺪﮔﻰ ﻓﺮزﻧﺪ از اﺑﺘﺪاى اﻧﻌﻘﺎد ﻧﻄﻔﻪ در رﺣﻢ ﺗﺎ ﻣﺪتﻫﺎ ﭘﺲ از ﺗﻮﻟﺪ ﺑﺮﻋﻬﺪهٔ ﻣﺎدر اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻣﺤﺒّﺖ، ﺷﮑﻴﺒﺎﻳﯽ، ﻓﺪاﮐﺎری، ﺧﺮدﻣﻨﺪی، ﻋﻔﺎف و ﺗﻘﻮای ﺧﻮد ﻓﺮزﻧﺪ را ﺑﻪ رﺷﺪ ﻣﺘﻌﺎدل و ﻃﺒﻴﻌﻰ ﻣﯽرﺳﺎﻧﺪ.

البته ﻓﺪاﮐﺎرى و ﻣﺤﺒّﺖ ﻣﺎدر ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪ، ﺑﻪ ﺧﻮد او ﻫﻢ ﺗﻌﺎﻟﻰ ﻣﻰﺑﺨﺸﺪ و ﻧﺸﺎط ﻣﻰدﻫﺪ.

ﺑﻮﺳﻪاى ﮐﻪ ﻣﺎدر ﺑﺮ ﮔﻮﻧﻪٔ ﻓﺮزﻧﺪ ﻣﻰزﻧﺪ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺗﺰرﻳﻖ ﻣﺤﺒّﺖ ﺑﻪ ﻓﺮزﻧﺪ اﺳﺖ، ﺑﻠﮑﻪ ﻧﻮﺷﻴﺪن ﺷﺮﺑﺘﻰ ﮔﻮارا ﺑﺮاى ﻣﺎدر ﻧﻴﺰ ﻫﺴﺖ.

ﺑﻴﺶﺗﺮ ﺷﺨﺼﻴﺖ ﻓﺮزﻧﺪ ﺑﻪ دﺳﺖ ﻣﺎدر ﺳﺎﺧﺘﻪ ﻣﯽﺷﻮد و ﺳﺮﻣﺎﻳﻪﻫﺎى ﺑﺰرگ روﺣﻰ و ﻧﺒﻮغ ﻋﻠﻤﻰ و اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ ﻣﻴﻮهﻫﺎى ﺑﺬرﻫﺎﻳﻰ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺎدران ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ ﺷﻨﺎس ﮐﺎﺷﺘﻪاﻧﺪ و ﺑﺎ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﺷﺒﺎﻧﻪ روزی ﺧﻮد، آنﻫﺎ را ﭘﺮورده و رﺷﺪ داده‌اﻧﺪ.

اﮐﻨﻮن ﺑﻪ ﻋﻈﻤﺖ اﻳﻦ ﺟﻤﻠﻪٔ ﮐﻮﺗﺎه، رﺳﺎ و ﺟﺎوﻳﺪان ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﻋﺰﻳﺰ ﺑﻴﺶﺗﺮ ﭘﯽ ﻣﯽﺑﺮﻳﻢ ﮐﻪ ﻓﺮﻣﻮد :

اَلجَنَّةُ تَحتَ اَقدامِ الاُمَّهات : ﺑﻬﺸﺖ زﻳﺮ ﭘﺎی ﻣﺎدران اﺳﺖ.

ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﺟﻬﺖ ﻫﻢ ﻫﺴﺖ ﮐﻪ اﺳﻼم، وﻇﻴﻔﻪٔ ﺗﺄﻣﻴﻦ ﻣﻌﺎش را از دوش ﻣﺎدران ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺗﺎ آﻧﺎن ﺑﺪون درﮔﻴﺮى ﺷﻐﻠﻰ و ﻣﺎﻟﻰ و ﺑﺎ ﺧﻴﺎﻟﻰ آﺳﻮده، ﻣﻬﺮ و ﻣﺤﺒّﺖ ﺧﻮد را ﺗﻘﺪﻳﻢ ﻓﺮزﻧﺪاﻧﺸﺎن ﮐﻨﻨﺪ.

 
 

ﻧﻘﺶ ﻣﺸﺘﺮک زن و مرد : ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ رﻳﺰى ﺑﺮاى رﺷﺪ و ﺗﻌﺎﻟﻰ ﺧﻮد و ﻓﺮزﻧﺪان

ﻣﻬﻢﺗﺮﻳﻦ ﻫﺪف ازدواج، رﺷﺪ اﺧﻼﻗﯽ و ﺗﻌﺎﻟﯽ ﺗﻤﺎم اﻋﻀﺎی ﺧﺎﻧﻮاده اﺳﺖ.

ﻧﻘﺶﻫﺎ و ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ ﻫﺮﻳﮏ از زن و ﺷﻮﻫﺮ ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ اﻳﻦ ﻫﺪف اﺳﺖ.

از اﻳﻦ رو، ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺎ ﻫﻤﮑﺎری ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﺑﺮای اﻧﺠﺎم اﻳﻦ وﻇﻴﻔﻪٔ ﺑﺰرگ اﻗﺪام ﮐﻨﻨﺪ و ﺑﺮای آن ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی ﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.

ﻳﺎدآوری ﻣﯽﮐﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﺑﺪون ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ و آﮔﺎﻫﯽﻫﺎی ﻗﺒﻠﯽ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪرﻳﺰی درﺳﺖ ﻧﻤﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻣﻮﻓﻘﻴﺖ ﭼﻨﺪاﻧﯽ رﺳﻴﺪ.

در اﻳﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻣﻮارد زﻳﺮ ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد :

1 . ﺑﻬﺪاﺷﺖ ﺟﺴﻤﻰ و روﺣﻰ ﻓﺮزﻧﺪان

2 . اﻣﮑﺎن داﻧﺶ اﻧﺪوزى، ﺑﻪ ﺧﺼﻮص ﺑﺮاى ﻓﺮزﻧﺪان

3 . ﺷﮑﻞ ﮔﻴﺮى ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎى ﻣﻌﻨﻮﻳﺖ و اﺧﻼق ﭘﺴﻨﺪﻳﺪه و ﺻﻔﺎت ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ در ﻓﺮزﻧﺪان

4 . ﺗﻤﺮﻳﻦ آداب ﻣﻌﺎﺷﺮت و ﺗﻮاﻧﺎﻳﻰ ﺣﻀﻮر ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ و ﻓﻌﺎل در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮاى ﻓﺮزﻧﺪان

5 . اﻳﺠﺎد ﻓﺮﺻﺖ و ﻓﺮاﻏﺖ ﺑﺮاى رﺷﺪ و ﺗﻌﺎﻟﻰ زن و ﺷﻮﻫﺮ

 
 

نقش فرزندان

ﻫﺮﻳﮏ از ﻣﺎ در ذﻫﻦ ﺧﻮد از ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺗﺼﻮﻳﺮى دارﻳﻢ ﮐﻪ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ ﺑﺎ ﺗﺼﻮﻳﺮ دﻳﮕﺮان ﻣﺘﻔﺎوت ﺑﺎﺷﺪ.

اﻳﻦ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺑﺮﮔﺮﻓﺘﻪ از ﺗﺠﺮﺑﻪٔ ﻣﺎ از زﻧﺪﮔﻰ ﺑﺎ ﭘﺪر و ﻣﺎدر اﺳﺖ و ﻣﻰﺗﻮاﻧﺪ در ﺑﺮدارﻧﺪهٔ اﻓﺘﺨﺎر و ﺳﺮﺑﻠﻨﺪى، ﻗﺪرداﻧﻰ و اﺣﺘﺮام، رﺿﺎﻳﺖ و ﺧﺮﺳﻨﺪى، ﻳﺎ ﺗﺮﺣﻢ و دل ﺳﻮزى، ﻳﺎ ﺳﺮدى و ﺑﻰاﻋﺘﻨﺎﻳﻰ و ﻧﺎرﺿﺎﻳﺘﻰ و اﻧﺘﻘﺎد ﺑﺎﺷﺪ.

در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل ﻫﻤﻪٔ ﻣﺎ ﻣﻰﮐﻮﺷﻴﻢ رﺿﺎﻳﺖ ﭘﺪر و ﻣﺎدر را ﺟﻠﺐ ﮐﻨﻴﻢ، ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻓﺮﻣﺎن داده اﺳﺖ ﺣﺮﻣﺖ آنﻫﺎ را ﻧﮕﻪ دارﻳﻢ و دﺳﺘﻮراﺗﺸﺎن را ﺗﺎ آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﻣﺨﺎﻟﻒ ﻓﺮﻣﺎن او ﻧﺒﺎﺷﺪ، اﻃﺎﻋﺖ ﮐﻨﻴﻢ.

ﺑﻪ ﺗﺠﺮﺑﻪ دﻳﺪه ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ آنﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺧﻮد را ﻣﻰرﻧﺠﺎﻧﻨﺪ، در زﻧﺪﮔﻰ ﺧﻮش ﺑﺨﺖ و ﮐﺎﻣﺮوا ﻧﻤﻰﺷﻮﻧﺪ و آﻧﺎن ﮐﻪ ﺑﺪون ﭼﺸﻢ داﺷﺖ، ﺑﻪ ﭘﺪر و ﻣﺎدر ﺧﺪﻣﺖ ﻣﻰﮐﻨﻨﺪ، زﻧﺪﮔﻰ ﻣﻮﻓﻖﺗﺮى دارﻧﺪ.

ﺣﻔﻆ ﺣﺮﻣﺖ ﭘﺪر و دﺳﺘﻮرات وى ﺑﻪ ﻗﺎﻧﻮنﻣﻨﺪ ﮐﺮدن ﻓﺮزﻧﺪان ﮐﻤﮏ ﻣﻰﮐﻨﺪ و ﻣﺤﺒﺖ و اﺣﺘﺮام ﺑﻪ ﻣﺎدر ﺣﺲّ ﻗﺪرداﻧﻰ و ﺷﮑﺮﮔﺰارى را در آﻧﺎن ﻗﻮىﺗﺮ ﻣﻰﺳﺎزد.

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 3 | امتیاز: 5 از 5