«معجزه‌ای از نوع کتاب»


مقدمه

آیات

متن درس

اندیشه و تحقیق

 

 

سـتـاره‌ای بـدرخـشید و مـاه مـجلس شــد / دل رمـیدۀ مـا را انیـــس و مـونس شــد

نِگـارِ مـن کـه بـه مکتـب نرفـت و خـط ننـوشـت / بـه غَـمزه مسـألـه آمـوزِ صـد مـدرس شـد

 

ﻗﺮﺁﻥ ﻛﺮﻳﻢ، ﺁﺧﺮﻳﻦ ﻛﺘﺎﺏ ﺍﻟﻬﯽ ﺍﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﺮ ﺧﺎﺗﻢ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮﺍﻥ ﻧﺎﺯﻝ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ.

ﻗﺮﺁﻥ ﻛﺮﻳﻢ ﺍﻳﻦ ﻭﻳﮋﮔﯽ ﺭﺍ ﺩﺍﺭﺩ ﻛﻪ:

ﺩﻟﻴﻞ ﻭ ﺳﻨﺪ ﺟﺎﻭﺩﺍﻧﮥ ﻧﺒﻮﺕ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﻛﺮﻡ(ص) ﺍﺳﺖ.

 

ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﺩﺭﺱ ﻣﯽ ﺧﻮﺍﻫﻴﻢ ﺍﻳﻦ ﻭﻳﮋﮔﯽ ﺭﺍ ﺑﺮﺭﺳﯽ ﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ ﺑﺪﺍﻧﻴﻢ:

ﺍﻭﻻً، ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻗﺮﺁﻥ ﻛﺮﻳﻢ ﺩﻟﻴﻞ ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺍﻛﺮﻡ(ص) ﻭ ﻣﻌﺠﺰۀ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺑﻪ ﺷﻤﺎﺭ ﻣﯽﺁﻳﺪ؟

ﺛﺎﻧﻴﺎً، ﺁﻳﺎ ﻣﻴﺎﻥ ﻧﻮﻉ ﻣﻌﺠﺰۀ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ (ﻳﻌﻨﯽ ﻛﺘﺎﺏ) ﻭ ﺧﺎﺗﻤﻴﺖ ﺍﻳﺸﺎﻥ ﺭﺍﺑﻄﻪﺍی ﻫﺴﺖ؟

 

سورۀ بقره – آیۀ 23

پیام اصلی

وَ اِن کُنتُم فی رَیب : و اگر شک دارید

مِمّا نَزَّلنا عَلی عَبدِنا : در آنچه بر بندۀ خود(از قرآن) نازل کرده‌ایم

فَأتوا بِسورَةٍ مِن مِثلِهی : سوره‌ای مانند آن بیاورید

وَادعوا شُهَداءَکُم : و گواهان خود را بر این کار دعوت کنید

مِن دونِ الله : غیر از خدا

اِن کُنتُم صادِقین : اگر راست می‌گویید

آیۀ تحدی(مبارزه طلبی)(فَأتوا بِسورَةٍ مِن مِثلِهی)

 کسی ﮐﻪ ﻣﯽﭘﻨﺪارد ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ از ﺟﺎﻧﺐ ﺧﺪا ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﺮای اﺛﺒﺎت ادﻋﺎی ﺧﻮد ﭼﻪ ﺑﺎﻳﺪ ﺑﮑﻨﺪ؟ برای اثبات ادعای خود، باید سوره‌ای مانند یکی از سوره‌های قرآن بیاورد.(کُنتُم فی رَیب...فَأتوا بِسورَةٍ مِن مِثلِهی)(پیامِ شمارۀ 1)

قرآن، کتاب استدلال و احتجاج است و راهی برای وسوسه و شّک باقی نمی‌گذارد.(فَأتوا بِسورَةٍ)

دینِ جاوید، معجزۀ جاوید می‌خواهد تا هر انسانی در هر زمان و مکانی، اگر دچار شک و تردید شد، بتواند خود را آزمایش کند.(فَأتوا بِسورَةٍ مِن مِثلِهی)

 
 

سورۀ بقره – آیۀ 24

پیام اصلی

فَاِن لَم تَفعَلوا : پس اگر این کار را نکردید

وَ لَن تَفعَلوا : که هرگز نتوانید کرد

فَاتَّقُوا النّارَ الَّتی : پس بپرهیزید از آتشی که

وَقودُهَا النّاسُ وَ الحِجارَة : هیزمش مردم(گناهکار) و سنگ‌ها هستند

اُعِدَّت لِلکافِرین : و برای کافران آماده شده است

جاودانگی قرآن(لَن تَفعَلوا)

 اﮔﺮ ﮐﺴﯽ ﺑﺪون دﻟﻴﻞ ﻣﻨﮑﺮ اﻟﻬﯽ ﺑﻮدن ﻗﺮآن ﺑﺎﺷﺪ، ﭼﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺘﯽ در اﻧﺘﻈﺎر اوﺳﺖ؟ عذاب الهی در انتظار اوست.(النّارَ...اُعِدَّت لِلکافِرین)(پیامِ شماۀ 2)

اکنون که احساس عجز و ناتوانی کردید، تسلیم حق شوید.(وَ لَن تَفعَلوا فَاتَّقُوا)

انسانِ جمود و کافر، هم‌ردیفِ سنگ است.(النّاسُ وَ الحِجارَة)

 
 

سورۀ نساء – آیۀ 82

پیام اصلی

اَفَلا یَتَدَبَّرونَ القُرءان : چرا در (معنی) قرآن تدّبر نمی‌کنید؟

وَ لَو کانَ مِن عِندِ غَیرِ الله : درحالی که اگر این قرآن، از طرف غیر خدا بود،

لَوَجَدوا فیهِ اختِلافًا کَثیرًا : قطعاً اختلاف‌های بسیاری در آن می‌یافتند.

انسجام درونی در عین نزول تدریجی(از ویژگی‌های اعجاز محتوایی قرآن)

 ﻳﮑﯽ از دﻻﻳﻞ اﻟﻬﯽ ﺑﻮدن ﻗﺮآن ﭼﻴﺴﺖ؟ نبودن اختلاف در محتوای این کتاب است.(وَ لَو کانَ مِن عِندِ غَیرِ الله لَوَجَدوا فیهِ اختِلافًا کَثیرًا)(پیامِ شمارۀ 3)

راه گرایش به اسلام و قرآن، اندیشه و تدبر است نه تقلید.(اَفَلا یَتَدَبَّرونَ)

هرچه از طرف خداست حقّ و ثابت و دور از تضاد و پراکندگی و تناقض است.(وَ لَو کانَ مِن عِندِ غَیرِ الله لَوَجَدوا)

اختلاف، تغییر و تکامل، لازمۀ نظریات انسان است.(لَوَجَدوا فیهِ اختِلافًا)

 
 

سورۀ عنکبوت – آیۀ 48

پیام اصلی

وَ ماکُنتَ تَتلو مِن قَبلِهی مِن کِتاب : و پیش از آن هیچ نوشته‌ای نمی‌خواندی

وَ لاتَخُطُّهو بِیَمینِک : و با دست خود آن را نمی‌نوشتی

اِذًا لاَرتابَ المُبطِلون : که در آن صورت کجروان به‌شک می‌افتادند.

امّی بودن پیامبر

 در ﭼﻪ ﺻﻮرﺗﯽ ﺟﺎی آن ﺑﻮد ﮐﻪ ﮐﺞ اﻧﺪﻳﺸﺎن درﺑﺎرۀ اﻟﻬﯽ ﺑﻮدن ﻗﺮآن دﭼﺎر ﺷﮏ ﺷﻮﻧﺪ؟ اگر پیامبر خواندن و نوشتن می‌دانست.(وَ لاتَخُطُّهو بِیَمینِک اِذًا لاَرتابَ المُبطِلون)(پیامِ شمارۀ 4)

یکی از دلایل حقّانیّت قرآن، امّی بودن پیامبر اسلام است.(وَ لاتَخُطُّهو...)

نزول قرآن بر پیامبر امّی که خواندن و نوشتن نمی‌داند، از راه‌های اتمام حجّت خداوند بر مردم است.(اِذًا لاَرتابَ المُبطِلون)

ارتباط با بیت :

نِگـارِ مـن کـه بـه مکتـب نرفـت و خـط ننـوشـت / بـه غَـمزه مسـألـه آمـوزِ صـد مـدرس شـد

 
 

معجزه(سند و دلیل نبوت)

ﻫﺮ ﻳﮏ از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان اﻟﻬﻰ ﻣﻌﺠﺰه‌ای داﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺪان وﺳﻴﻠﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ ﺑﻮدن ﺧﻮد را ﺛﺎﺑﺖ ﻣﯽ ﮐﺮدﻧﺪ.

ﻣﻌﺠﺰهﻫﺎ ﺑﻪ اذن ﺧﺪا اﻧﺠﺎم ﻣﻰ ﺷﺪ و ﻓﻘﻂ ﺑﺮاى اﺛﺒﺎت ﻧﺒﻮت ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان ﺑﻪ  ﮐﺎر ﻣﻰرﻓﺖ. ﺑﺮﺧﻰ از ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان ﮔﺬﺷﺘﻪ ﮐﺘﺎب آﺳﻤﺎﻧﻰ داﺷﺘﻨﺪ اﻣّﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﻌﺠﺰه ﻣﻄﺮح ﻧﮑﺮدﻧﺪ.

مثال

ﻣﻌﺠﺰهﻫﺎى ﺣﻀﺮت ﻣﻮﺳﻰ(ع) :

1 . ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪن ﻋﺼﺎﻳﺶ ﺑﻪ ﻣﺎری ﺑﺰرگ

2 . ﻧﻮرى ﮐـﻪ ﻫﻨﮕﺎم ﺑﻴﺮون آﻣﺪن دﺳﺖ او از ﮔﺮﻳﺒﺎن، ﻫﻤﻪ ﺟﺎ را روﺷﻦ ﻣﻰﮐﺮد.

ﻣﻌﺠﺰهﻫﺎى ﺣﻀﺮت ﻋﻴﺴﻰ(ع) :

1 . ﺷﻔﺎ دادن ﺑﻴﻤﺎران ﻻﻋﻼج

2 . زﻧﺪه ﮐﺮدن ﻣﺮدﮔﺎن

ﻣﻌﺠﺰهٔ اﺻﻠﻰ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم(ص) ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ اﺳﺖ و ﻫﻤﺎن ﻃﻮر ﮐﻪ در آﻳﺎت اﺑﺘﺪاى درس ﺧﻮاﻧﺪﻳﻢ، از ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻣﻰ ﺧﻮاﻫﺪ اﮔﺮ در اﻟﻬﻰ ﺑﻮدن اﻳﻦ ﮐﺘﺎب ﺷﮏ دارﻧﺪ، ﻳﮏ ﺳﻮره ﻣﺎﻧﻨﺪ آن ﺑﻴﺎورﻧﺪ. اﻳﻦ دﻋﻮت ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه را «ﺗَﺤَﺪّى» ﻣﻰﮔﻮﻳﻨﺪ.

از آن روز ﮐﻪ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ دﻋﻮت ﺑﻪ ﻣﺒﺎرزه را اﻋﻼم ﮐﺮده اﺳﺖ ﺑﻴﺶ از ﭼﻬﺎرده ﻗﺮن ﻣﻰ ﮔﺬرد. ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﺳﺮﺳﺨﺖ اﺳﻼم در اﻳﻦ ﺑﺎره ﺗﻼش ﻓﺮاوان ﮐﺮدهاﻧﺪ اﻣّﺎ ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻪاﻧﺪ ﺳﻮرهاى، ﺣﺘّﻰ ﺑﻪ اﻧﺪازهٔ ﺳﻮرهٔ «ﮐﻮﺛﺮ»(کوچکترین سوره) ﺑﻴﺎورﻧﺪ ﮐﻪ داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﻣﺘﺨﺼﺼﺎن، ﺑﺮاﺑﺮى آن را ﺑﺎ ﺳﻮره‌اى از ﻗﺮآن ﺑﭙﺬﻳﺮﻧﺪ؛ درﺣﺎﻟﻰ ﮐﻪ آﺳﺎنﺗﺮﻳﻦ راه ﺑﺮاى ﻏﻴﺮاﻟﻬﻰ ﻧﺸﺎن دادن اﺳﻼم و ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ، آوردن ﺳﻮره‌اى ﻣﺸﺎﺑﻪ ﻳﮑﻰ از ﺳﻮرهﻫﺎى اﻳﻦ ﮐﺘﺎب اﻟﻬﻰ اﺳﺖ.

 
 

ﺧﺘﻢ ﻧﺒﻮت و ﻣﻌﺠﺰۀ ﺟﺎوﻳﺪان

ﺟﺎی اﻳﻦ ﺳﺆال اﺳﺖ ﮐﻪ ﭼﺮا ﺧﺪاوﻧﺪ ﻳﮏ ﮐﺘﺎب را ﻣﻌﺠﺰهٔ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم ﻗﺮار داده اﺳﺖ؟

در ﭘﺎﺳﺦ ﺑﻪ اﻳﻦ ﺳﺆال ﻣﯽﮔﻮﻳﻴﻢ:

از آن ﺟﺎ ﮐﻪ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم(ص) آﺧﺮﻳﻦ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ و ﺗﻌﻠﻴﻤﺎت اﻳﺸﺎن ﺑﺮاى ﻫﻤﻪٔ زﻣﺎن ﻫﺎى ﺑﻌﺪ از اوﺳﺖ، ﺳﻨﺪ ﻧﺒﻮت و ﺣﻘﺎﻧﻴﺖ او ﻧﻴﺰ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪاى اﺳﺖ ﮐﻪ در ﻫﻤﻪٔ زﻣﺎن ﻫﺎ ﺣﻀﻮر دارد و ﻫﻢ اﮐـﻨﻮن ﻧﻴﺰ ﻣﺨﺎﻟـﻔﺎن را ﺑﻪ آوردن ﺳﻮره اى ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺳﻮره ﻫﺎى ﺧﻮد دﻋﻮت ﻣﻰ ﮐﻨﺪ.

اﮔﺮ ﻣﻌﺠﺰهٔ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم(ص) از ﻧﻮع ﮐﺘﺎب و ﻋﻠﻢ و ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻧﺒﻮد، ﻧﻤﻰﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺷﺎﻫﺪى ﺣﺎﺿﺮ و داﺋﻤﯽ ﺑﺮ ﻧﺒﻮت اﻳﺸﺎن ﺑﺎﺷﺪ.

ﺷﮕﻔﺘﻰ اﻳﻦ اﻋﺠﺎز در آن اﺳﺖ ﮐﻪ :

ﻫﺮﻗﺪر زﻣﺎن ﻣﻰﮔﺬرد(علت) و اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﻗﻠّﻪﻫﺎى ﺑﻠﻨﺪﺗﺮى در ﻋﻠﻢ و ﻣﻌﺮﻓﺖ دﺳﺖ ﻣﻰﻳﺎﺑﺪ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از ارزش آن ﮐﺎﺳﺘﻪ ﻧﻤﻰﺷﻮد ﺑﻠﮑﻪ درﺧﺸﻨﺪﮔﻰاش آﺷﮑﺎرﺗﺮ ﻣﯽﮔﺮدد(معلول) و اﺑﻌﺎد ﺟﺪﻳﺪى از ﻣﻌﺎرف آن ﮐﺸﻒ ﻣﻰﺷﻮد.

 
 

ﺟﻨﺒﻪﻫﺎى اﻋﺠﺎز ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ

ﻫﺮ ﮐﺘﺎﺑﯽ از دو ﺟﻨﺒﻪ ﻗﺎﺑﻞ ﺑﺮرﺳﯽ اﺳﺖ : ﻳﮑﯽ ﻟﻔﻈﯽ و دﻳﮕﺮی ﻣﺤﺘﻮاﻳﯽ.

در ﭘﻴﺎم آﻳﺎت اﺑﺘﺪای درس دﻳﺪﻳﻢ ﮐﻪ ﺗﺤﺪّی ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻳﮑﯽ از اﻳﻦ دو ﺟﻨﺒﻪ ﻧﻴﺴﺖ(یعنی مربوط به هر دو جنبه است) و از ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﺷﺪه ﮐﻪ ﺑﺮای اﺛﺒﺎت ادﻋﺎی ﺧﻮد ﺳﻮرهای ﺑﻴﺎورﻧﺪ ﮐﻪ ﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﻟﻔﻈﯽ و ﭼﻪ از ﻧﻈﺮ ﻣﺤﺘﻮاﻳﯽ ﺷﺒﻴﻪ ﻗﺮآن ﺑﺎﺷﺪ.

اﮐﻨﻮن ﻫﺮ ﻳﮏ از اﻳﻦ دو ﺟﻨﺒﻪ را ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻴﻢ:

 اﻋﺠﺎز ﻟﻔﻈﻰ

1

هرکس ﮐﻪ اﻧﺪﮐﻰ ﺑﺎ زﺑﺎن ﻋﺮﺑﻰ آﺷﻨﺎ ﺑﺎﺷﺪ، ﭘﺲ از اﻧﺲ ﺑﺎ ﻗﺮآن، درﻣﻰﻳﺎﺑﺪ ﮐﻪ اﻳﻦ ﮐﻼم ﺑﺎ ﺳﺎﻳﺮ ﮐﻼمﻫﺎ ﮐﺎﻣﻼً ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ.

2

ﻓﺼﺎﺣﺖ و ﺑﻼﻏﺖ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ، از آﻏﺎز ﻧﺰول ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻫﻤﮕﺎن و ﺣﺘﻰ ﻣﺨﺎﻟﻔﺎن ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ.

3

زیباییﻫﺎى ﻟﻔﻈﻰ، ﺳﺎﺧﺘﺎر ﻣﻮزون ﮐﻠﻤﻪﻫﺎ و ﺟﻤﻠﻪﻫﺎ، رﺳﺎﻳﻰ در ﻣﻌﻨﺎ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﺠﺎز و اﺧﺘﺼﺎر و ﺑﺴﻴﺎرى دﻳﮕﺮ از وﻳﮋﮔﻰﻫﺎى ﻫﻨﺮﻣﻨﺪاﻧﻪٔ ادﺑﻰ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ، ﺑﻰﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺖ.

4

ﻫﻤﻴﻦ زﻳﺒﺎﻳﻰ و ﺷﻴﺮﻳﻨﻰ ﺑﻴﺎن، ﻣﻮزون ﺑﻮدن ﮐﻠﻤﻪ ﻫﺎ و رﺳﺎﻳﻰ ﺗﻌﺒﻴﺮات، در ﻃﻮل ﺗﺎرﻳﺦ ﺳﺒﺐ ﻧﻔﻮذ ﺧﺎرق‌اﻟﻌﺎدهٔ اﻳﻦ ﮐﺘﺎب آﺳﻤﺎﻧﻰ در اﻓﮑﺎر و ﻧﻔﻮس ﺷﺪه اﺳﺖ.

مثال : در اواﻳﻞ ﺑﻌﺜﺖ، ﺳﺮان ﻣﮑﻪ اﻓﺮادى را ﻣﺄﻣﻮر ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ ﮐﻪ ﻧﮕﺬارﻧﺪ ﻣﺮدم ﺑﻪ ﺧﺎﻧﻪٔ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ(ص) ﺑﺮوﻧﺪ و آﻳﺎت ﻗﺮآن را ﺑﺸﻨﻮﻧﺪ؛ زﻳﺮا ﻣﻰ داﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ اﻳﻦ آﻳﺎت، ﺷﻨﻮﻧﺪه را ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻰدﻫﺪ.

 اﻋﺠﺎز ﻣﺤﺘﻮاﻳﻰ

محتوای اﻳﻦ ﮐﺘﺎب ﺷﺮﻳﻒ وﻳﮋﮔﻰﻫﺎﻳﻰ دارد ﮐﻪ ﻧﺸﺎن ﻣﻰدﻫﺪ از ﻗﻠﻢ ﻫﻴﭻ داﻧﺸﻤﻨﺪى ﺗﺮاوش ﻧﮑﺮده اﺳﺖ، ﭼﻪ رﺳﺪ ﺑﻪ ﺷﺨﺼﻰ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از آن ﭼﻴﺰی ﻧﻨﻮﺷﺘﻪ و آﻣﻮزﺷﻰ ﻧﺪﻳﺪه اﺳﺖ.(اشاره به امّی بودن پیامبر)

اﺳﺎﺳﺎً ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ در ﭼﻨﺎن اوﺟﻰ از ﻣﻌﻨﺎ ﻗﺮار دارد ﮐﻪ اﮔﺮ ﻫﻤﻪٔ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﻳﮏدﻳﮕﺮ را ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪ، ﻧﻤﻰﺗﻮاﻧﻨﺪ ﺣﺘﻰ ﺳﻮره اى ﻣﺎﻧﻨﺪ آن را ﺑﻴﺎورﻧﺪ. ﺣﺎل ﺑﺒﻴﻨﻴﻢ اﻳﻦ وﻳﮋﮔﻰ ﻫﺎ ﮐﺪام‌اﻧﺪ.

* وَ لَن تَفعَلوا...

الف) ﺍﻧﺴﺠﺎﻡ ﺩﺭﻭﻧﯽ، ﺩﺭ ﻋﻴﻦ ﻧﺰﻭﻝ ﺗﺪﺭﻳﺠﯽ

می‌داﻧﻴﻢ ﮐﻪ آﺛﺎر و ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎى اوّﻟﻴﻪٔ داﻧﺸﻤﻨﺪان و ﻣﺘﻔﮑﺮان ﺑﺎ آﺛﺎر دوران ﭘﺨﺘﮕﻰ و ﮐﻤﺎﻟﺸﺎن ﻣﺘﻔﺎوت اﺳﺖ. از اﻳﻦ رو داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻣﻌﻤﻮﻻً در ﻧﻮﺷﺘﻪﻫﺎی ﮔﺬﺷﺘﻪٔ ﺧﻮد ﺗﺠﺪﻳﺪﻧﻈﺮ ﻣﻰﮐﻨﻨﺪ و اﮔﺮ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ، ﮐﺘﺎبﻫﺎى ﮔﺬﺷﺘﻪٔ ﺧﻮد را اﺻﻼح ﻣﻰﻧﻤﺎﻳﻨﺪ.

ﺑﺎ اﻳﻦ ﮐﻪ ﺑﻴﺶاز ﺷﺶ ﻫﺰار آﻳﻪٔ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ در ﻃﻮل 23 ﺳﺎل ﻧﺎزل ﺷﺪه و درﺑﺎرهٔ ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﻣﺘﻨﻮﻋﻰ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺗﻮﺣﻴﺪ، ﻣﻌﺎد، اﻧﺴﺎن، ﻧﻈﺎم ﺧﻠﻘﺖ، ﺳﺮﮔﺬﺷﺖ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮان، ﻧﻈﺎم اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ، اﺧﻼق و اﺣﮑﺎم ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ اﺳﺖ، ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ، ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﻴﺎن آﻳﺎت آن ﺗﻌﺎرض و ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎرى ﻧﻴﺴﺖ، ﺑﻠﮑﻪ آﻳﺎﺗﺶ دﻗﻴﻖ ﺗﺮ از اﻋﻀﺎى ﻳﮏ ﺑﺪن ﺑﺎ ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻫﻤﺎﻫﻨﮓاﻧﺪ.

* ...وَ لَو کانَ مِن عِندِ غَیرِ الله لَوَجَدوا فیهِ اختِلافًا کَثیرًا

) ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮی ﺍﺯ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ

در ﻫﺮ دوره‌اى از زﻣﺎن، ﻣﺠﻤﻮﻋﻪاى از اﻓﮑﺎر،ﻋﻘﺎﻳﺪ، آداب و رﺳﻮم ﮐﻪ از آن ﺑﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺗﻌﺒﻴﺮ ﻣﻰﺷﻮد، ﻣﺮدم را ﮐﻢوﺑﻴﺶ ﺗﺤﺖ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻗﺮار ﻣﻰدﻫﺪ.

ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻣﺮدم ﺣﺠﺎز آﻣﻴﺰه‌ای از ﻋﻘﺎﻳﺪ ﻧﺎدرﺳﺖ و آداب و رﺳﻮم ﺧﺮاﻓﻰ و ﺷﺮک آﻟﻮد ﺑﻮد. آﻧﺎن ﺣﺘﻰ آداب ﺗﻮﺣﻴﺪىِ ﺑﺎﻗﻰ ﻣﺎﻧﺪه از زﻣﺎن ﺣﻀﺮت اﺑﺮاﻫﻴﻢ(ع) را ﺑﺎ ﺷﺮک آﻣﻴﺨﺘﻪ و ﮐﻌﺒﻪ را ﻣﺮﮐﺰ ﺑﺖﻫﺎى ﮐﻮﭼﮏ و ﺑﺰرگ ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ.

ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ، ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ از اﻳﻦ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﭙﺬﻳﺮﻓﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﻪ ﺷﺪّت ﺑﺎ آداب ﺟﺎﻫﻠﻰ و رﺳﻮم ﺧﺮاﻓﻰ آن ﻣﺒﺎرزه ﮐﺮد و ﺑﻪ اﺻﻼح ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭘﺮداﺧﺖ و از ﻣﻮﺿﻮعﻫﺎﻳﻰ ﭼﻮن ﻋﺪاﻟﺖ ﺧﻮاﻫﻰ،ﻋﻠﻢ دوﺳﺘﻰ، ﻣﻌﻨﻮﻳﺖ و ﺣﻘﻮق ﺑﺮاﺑﺮ اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﮐﻪ آرﻣﺎنﻫﺎى ﻣﻘﺪس ﺑﺸﺮﻳﺖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﻰروﻧﺪ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ.

* اِقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَق...

ج) ﺟﺎﻣﻌﻴﺖ ﻭ ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ ﺑﻮﺩﻥ

قرآن ﮐﺮﻳﻢ ﺑﺎ وﺟﻮد اﻳﻦ ﮐﻪ ﺣﺪود ﭘﺎﻧﺰده ﻗﺮن ﭘﻴﺶ و در ﺟﺎﻣﻌﻪاى ﺑﻪ دور از ﻓﺮﻫﻨﮓ و داﻧﺶ ﻧﺎزل ﺷﺪه در ﻣﻮرد ﻫﻤﻪٔ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻢ و ﺣﻴﺎﺗﻰ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن در ﻫﺪاﻳﺖ ﺑﺪان ﻧﻴﺎز دارد، ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻪ و ﭼﻴﺰى را ﻓﺮوﮔﺬار ﻧﮑﺮده اﺳﺖ.

اﻳﻦ ﮐﺘﺎب ﻓﻘﻂ از اﻣﻮر ﻣﻌﻨﻮى ﻳﺎ آﺧﺮت و راﺑﻄﻪٔ اﻧﺴﺎن ﺑﺎ ﺧﺪا ﺳﺨﻦ ﻧﻤﻰﮔﻮﻳﺪ، ﺑﻠﮑﻪ از زﻧﺪﮔﻰ ﻣﺎدى و دﻧﻴﻮى اﻧﺴﺎن، ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖﻫﺎى اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ و راﺑﻄﻪٔ وى ﺑﺎ اﻧﺴﺎنﻫﺎى دﻳﮕﺮ ﺳﺨﻦ ﻣﻰﮔﻮﻳﺪ و ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاى ﺟﺎﻣﻊ و ﻫﻤﻪ ﺟﺎﻧﺒﻪ را در اﺧﺘﻴﺎرش ﻗﺮار ﻣﻰدﻫﺪ.

) ﺗﺎﺯﮔﯽ ﻭ ﺷﺎﺩﺍﺑﯽ دائمی

ﻣﻌﻤﻮﻻً اﻓﮑﺎر و اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﺪرﻳﺞ ﮐﻬﻨﻪ ﻣﻰﺷﻮﻧﺪ و ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﻓﺮﻫﻨﮓ و داﻧﺶ ﺑﺸﺮى ﻫﻤﻪ ﻳﺎ ﻗﺴﻤﺘﻰ از آنﻫﺎ ﺟﺎى ﺧﻮد را ﺑﻪ اﻧﺪﻳﺸﻪﻫﺎى ﺟﺪﻳﺪ ﻣﻰ دﻫﻨﺪ.

اﻣّﺎ ﻣﻰ ﺑﻴﻨﻴﻢ ﮐﻪ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﺎ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ زﻣﺎﻧﻪ ﮐﻬﻨﻪ ﻧﻤﻰﺷﻮد، ﺑﻠﮑﻪ اﻓﻖﻫﺎى ﺟﺪﻳﺪى ازﺣﮑﻤﺖ، ﻋﻠﻢ و ﻣﻌﺮﻓﺖ را ﺑﻪ روى ﺟﻮﻳﻨﺪﮔﺎن ﻣﻰﮔﺸﺎﻳﺪ.

اﻳﻦ ﮐﺘﺎب، ﮐﺘﺎبِ دﻳﺮوز، اﻣﺮوز و ﻓﺮداﻫﺎى اﻧﺴﺎن ﻫﺎﺳﺖ. ﻫﺮ ﭼﻪ زﻣﺎن ﺑﮕﺬرد و اﻧﺴﺎنﻫﺎ ﺑﻪ درﺟﺎت ﻋﺎﻟﻰﺗﺮى از ﻓﺮﻫﻨﮓ و داﻧﺶ ﺑﺮﺳﻨﺪ، درﺧﺸﻨﺪﮔﻰ و ﺷﺎداﺑﻰ ﻗﺮآن ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻧﻤﺎﻳﺎن ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ.

هـ) ﺫﻛﺮ ﻧﻜﺎﺕ ﻋﻠﻤﯽ ﺑﯽسابقه

در ﺟﺎﻣﻌﻪای ﮐﻪ ﻋﻠﻢ و داﻧﺶ ﺟﺎﻳﮕﺎﻫﯽ ﻧﺪاﺷﺖ و ﺧﺒﺮی از رﺷﺘﻪﻫﺎﻳﯽ ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻓﻴﺰﻳﮏ، زﻳﺴﺖ ﺷﻨﺎﺳﯽ، ﮔﻴﺎه ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﺳﺘﺎره ﺷﻨﺎﺳﯽ ﻧﺒﻮد، ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ اﺷﺎره ﺑﻪ ﺑﺮﺧﯽ ﻧﮑﺎت ﻋﻠﻤﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ در ﺗﻤﺎم دﻧﻴﺎی آن روز ﺑﯽﺳﺎﺑﻘﻪ ﺑﻮد و ﺑﻌﺪﻫﺎ ﺗﻮﺳﻂ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﮐﺸﻒ ﮔﺮدﻳﺪ.

ﺑﻪ دو ﻧﻤﻮﻧﻪ از اﻳﻦ ﻧﮑﺎت ﻋﻠﻤﯽ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﻴﺪ:

زوجیت در همۀ موجودات : ﻣﺮدم از وﺟﻮد زوﺟﻴﺖ در اﻧﺴﺎنﻫﺎ و ﺣﻴﻮانﻫﺎ ﻣﻄﻠﻊ ﺑﻮدﻧﺪ. اﻣّﺎ ﺑﻌﺪﻫﺎ داﻧﺸﻤﻨﺪان داﻧﺴﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﻧﻮﻋﻰ از زوﺟﻴﺖ در ﮔﻴﺎﻫﺎن ﻫﻢ ﻫﺴﺖ. در ﺑﺴﻴﺎری از آن ﻫﺎ ﻧﺮ و ﻣﺎده ﺑﺮ ﻳﮏ ﭘﺎﻳﻪ ﻗﺮار دارﻧﺪ و در ﺑﺮﺧﯽ دﻳﮕﺮ درﺧﺖ ﻧﺮ از درﺧﺖ ﻣﺎده ﺟﺪاﺳﺖ.

اﻣﺮوزه روﺷﻦ ﺷﺪه ﮐﻪ ﮔﻮﻧﻪﻫﺎﻳﻰ از زوﺟﻴﺖ در ﺳﺎﻳﺮ ﻣﻮﺟﻮدات ﻫﻢ وﺟﻮد دارد، ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺎر ﻣﺜﺒﺖ و ﻣﻨﻔﻰ اﻟﮑﺘﺮون و ﭘﺮوﺗﻮن و ﺑﺎرﻫﺎی ﻣﻐﻨﺎﻃﻴﺴﻰ ﻣﺘﻀﺎد.

ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ از اﻳﻦ زوﺟﻴﺖﻫﺎ ﺧﺒﺮ داده اﺳﺖ. ﻣﺜﻼً ﻣﻰ ﻓﺮﻣﺎﻳﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ زﻣﻴﻦ را ﮔﺴﺘﺮاﻧﺪﻳﻢ و ﮐﻮهﻫﺎى ﺑﻠﻨﺪ و اﺳﺘﻮار را ﺑﻨﺎ ﻧﻬﺎدﻳﻢ و از ﻫﺮ ﮔﻴﺎﻫﻰ ﺑﻪ ﺻﻮرت زوج در آن روﻳﺎﻧﺪﻳﻢ. آن ﮔﺎه داﻣﻨﻪٔ زوﺟﻴﺖ را ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻣﻰدﻫﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﻪٔ اﺷﻴﺎء ﻣﻰرﺳﺎﻧﺪ و ﻣﻰﻓﺮﻣﺎﻳﺪ از ﻫﺮ ﭼﻴﺰ دو ﮔﻮﻧﻪ آﻓﺮﻳﺪﻳﻢ.

وجود جاذبه میان ستارگان : ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از ﻗﺮن ﻫﺠﺪﻫﻢ داﻧﺸﻤﻨﺪان ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ ﮐﻪ ﺳﺘﺎرﮔﺎن ﺑﻪ ﺳﻘﻒ آﺳﻤﺎن ﻫﺎ، ﭼﺴﺒﻴﺪه‌اﻧﺪ و ﺑﻪ ﻫﻤﻴﻦ ﻋﻠﺖ ﻧﻤﯽاﻓﺘﻨﺪ.

اﻣّﺎ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ از وﺟﻮد ﺟﺎذﺑﻪٔ ﻣﻴﺎن ﺳﺘﺎرﮔﺎن، ﺑﻪ ﻃﻮری ﮐﻪ ﻫﻤﻪٔ ﻣﺮدم ﺑﻔﻬﻤﻨﺪ ﺧﺒﺮ داد و آن را ﻋﺎﻣﻞ درﻫﻢ ﻧﺮﻓﺘﻦ ﺳﺘﺎرﮔﺎن در ﻳﮑﺪﻳﮕﺮ ﻣﻌﺮﻓﯽ ﮐﺮد و ﻓﺮﻣﻮد: «ﺧﺪاوﻧﺪ، آﺳﻤﺎنﻫﺎ را ﺑﺎ ﺳﺘﻮنﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ ﺑﺮای ﺷﻤﺎ دﻳﺪﻧﯽ ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ، ﺑﺮﭘﺎ داﺷﺘﻪ اﺳﺖ

 
 

اﻣّﻰ ﺑﻮدن ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ(ص) و ﻣﻌﺠﺰه ﺑﻮدن ﻗﺮآن

از ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺷﮕﻔﺖ اﻧﮕﻴﺰ و زﻳﺒﺎ ﻋﺮﺿﻪٔ ﻗﺮآن ﮐﺮﻳﻢ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮى اﻣّﻰ و درس ﻧﺨﻮاﻧﺪه ﺑﻮد.

ﻣﻮرﺧﺎن ﻧﻮﺷﺘﻪاﻧﺪ ﮐﻪ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از ﻇﻬﻮر اﺳﻼم، آﻣﻮﺧﺘﻦ ﻋﻠﻢ در ﻣﻴﺎن ﻣﺮدم ﺣﺠﺎز ﻣﺮﺳﻮم ﻧﺒﻮد و ﺟﺎﻳﻰ ﺑﺮاى درس ﺧﻮاﻧﺪن وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ.

رﺳﻮل ﺧﺪا(ص) ﻧﻴﺰ ﮐﻪ ﻗﺒﻞ از ﺗﻮﻟﺪ، ﭘﺪر و ﭘﺲ از ﻣﺪﺗﻰ ﻣﺎدر ﺧﻮد را از دﺳﺖ داده ﺑﻮد، ﻣﻄﺎﺑﻖ رﺳﻢ زﻣﺎﻧﻪ ﻧﺰد ﮐﺴﻰ درس ﻧﺨﻮاﻧﺪ و ﺧﻮاﻧﺪن و ﻧﻮﺷﺘﻦ ﻧﻴﺎﻣﻮﺧﺖ.

در ﻋﻴﻦ ﺣﺎل، از ﻫﻤﺎن اﺑﺘﺪاى ﺑﻌﺜﺖ، آﻳﺎﺗﻰ را ﺑﺮ ﻣﺮدم ﺧﻮاﻧﺪ ﮐﻪ ﺑﺮﺗﺮﻳﻦ ﻣﻌﺎرف را در زﻣﻴﻨﻪٔ ﺧﺪاﭘﺮﺳﺘﻰ، ﻣﻌﺎد،اﻧﺴﺎن ﺷﻨﺎﺳﻰ، اﺧﻼق و ﺳﺎﻳﺮ ﺟﻨﺒﻪﻫﺎى زﻧﺪﮔﻰ ﻓﺮدى و اﺟﺘﻤﺎﻋﻰ درﺑﺮداﺷﺖ و ﺑﺰرگﺗﺮﻳﻦ داﻧﺸﻤﻨﺪان را ﺑﻪ ﺗﮑﺎﭘﻮ واداﺷﺖ و ﻓﻴﻠﺴﻮﻓﺎن، ﻋﺎرﻓﺎن و ادﻳﺒﺎن را ﺧﺎﺿﻊ ﮐﺮد.

* وَ ماکُنتَ تَتلو مِن قَبلِهی مِن کِتاب وَ لاتَخُطُّهو بِیَمینِک...

 

  اﮔﺮ اﻋﺠﺎز ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم(ص) ﺑﻪ زﻣﺎن ﺧﻮدش اﺧﺘﺼﺎص داﺷﺖ، ﭼﻪ ﻣﺸﮑﻠﻰ ﭘﻴﺶ ﻣﻰآﻣﺪ؟

اگر اعجاز پیامبر به زمان خود اختصاص داشت، نمی‌توانست دوام داشته باشد

امروزه جاودانگیِ این اعجاز، نشانۀ جاودانگی دین اسلام است.

ﭼﺮا ﺧﺪاوﻧﺪ در آﻳﻪٔ 82 ﺳﻮرهٔ ﻧﺴﺎء ﻣﻰﻓﺮﻣﺎﻳﺪ «اﮔﺮ ﻗﺮآن از ﻏﻴﺮﺧﺪا ﺑﻮد، اﺧﺘﻼف و ﻧﺎﺳﺎزﮔﺎرى ﺑﺴﻴﺎرى در آن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻣﻰﺷﺪ»؟

زیرا قرآن به تدریج و به مدت 23 سال برای مردم کامل شد. پس اگر قرآن از غیرخدا بود، باید اختلاف در آن ایجاد می‌شد.

  ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ اوﻟﻴﻦ آﻳﺎت ﻧﺎزل ﺷﺪه ﺑﺮ ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم (5 آﻳﻪ اوّل ﺳﻮرهٔ ﻋﻠﻖ)، ﺗﻮﺿﻴﺢ دﻫﻴﺪ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ اﻳﻦ آﻳﺎت ﻧﺸﺎن دﻫﻨﺪهٔ ﺗﺄﺛﻴﺮﻧﺎﭘﺬﻳﺮی ﻗﺮآن از ﻓﺮﻫﻨﮓ و ﻋﻘﺎﻳﺪ دوران ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ اﺳﺖ.

سوره‌ی علق – آیات 1 تا 5

اِقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ الَّذِی خَلَق : بخوان به نام پروردگارت که (هستی را) آفرید(1)

خَلَقَ الاِنسانَ مِن عَلَق : (او که) انسان را از خون بسته آفرید(2)

اِقرَأ وَ رَبُّکَ الاَکرَم : بخوان که پروردگار تو از همه گرامی‌تر است(3)

اَلَّذِی عَلَّمَ بِالقَلَم : او که با قلم آموخت(4)

عَلَّمَ الاِنسانَ ما لَم یَعلَم : آنچه را انسان نمی‌دانست به او آموخت(5)

پیام اصلی

ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻧﺎﭘﺬﻳﺮی ﺍﺯ ﻋﻘﺎﻳﺪ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﺟﺎﻫﻠﻴﺖ، از جنبه‌های اعجاز محتوایی قرآن

پیام‌های دیگر

با توجه به اینکه این آیات، اولین آیاتی است که بر پیامبر اکرم نازل شده، پس نتیجه می‌گیریم : «اولین فرمان اسلام، فرمان فرهنگی است.»(اِقرَأ)

خواندن قرآن وسیلۀ رشد است.(اِقرَأ بِاسمِ رَبِّکَ)

پرورش الهی، هم مادی است(رَبِّکَ الَّذِی خَلَق خَلَقَ الاِنسانَ مِن عَلَق) هم معنوی(رَبُّکَ الاَکرَم اَلَّذِی عَلَّمَ بِالقَلَم)

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 5 | امتیاز: 4/6 از 5