دستگاه تولید مثلی مرد


در مجموع ۳ هورمون اعمال بیضه ها را تنظیم می‌کنند اولین هورمون هورمون آزاد کننده از هیپوتالاموس است که باعث تحریک بخش هیپوفیز پیشین میشه.

هیپوفیز پیشین دو هورمون ترشح میکنه که اعمال بیضه ها رو تنظیم میکنه :

LH

که ترشح هورمون جنسی تستوسترون را تحریک می کند. LH

FSH

هورمون که همراه با تستوسترون، تولید اسپرم را در لوله های اسپرم ساز تحریک می کند.

 

 

نحوه تنظیم هورمون‌های مردانه - آکادمی کنکور
LH با تاثیر بر سلول‌هایی که بینابین سلول‌ های اسپرم ساز قرار دارند باعث ترشح هورمون مردانه  تستوسترون از آن ها می‌شود.

نکته : دقت کنید که هورمون تستوسترون یک هورمون درون ریزه و بعد از ترشح از سلول‌های بینابینی وارد مایع میان بافتی و سپس وارد مویرگ خونی و خون میشه و وارد لوله‌های اسپرم ساز یا اسپرم بر نمیشه.

هورمون تستوسترون به همراه هورمون FSH از هیپوفیز پیشین بر سلول‌های اسپرم ساز (اسپرماتوگونی)تاثیر گذاشته و باعث تولید اسپرم می‌شود.

 

 

 


نقش دستگاه تولید مثلی مرد

دستگاه تولید مثل مرد ۴ کار اصلی زیر رو در بدن انجام میده با هم این ۴ مورد رو بررسی می‌کنیم : 

نقش دستگاه تولید مثل مرد
تولید سلول های اسپرم طی تقسیم میوز

تولید مثل جنسی شامل تولیدِ سلولِ زیگوتِ دیپلوئید، از لقاح دو سلول جنسی یا گامتِ هاپلوئید است.

تولید اسپرم و هورمون جنسی بر عهدهٔ بیضه ها است که در کیسهٔ بیضه قرار دارند. بیضه ها در دورهٔ جنینی درون حفرهٔ شکمی تشکیل می شوند و کمی قبل از تولد، وارد کیسهٔ بیضه که در خارج از حفرهٔ شکمی قرار دارد، می شوند.

ایجاد محیطی مناسب برای نگه داری آنها

دمای طبیعی بدن ) ۳۷درجهٔ سانتی گراد( برای نمو کامل اسپرم مناسب نیست (زیادی گرمه) و اسپرم سازی در دمای پایین تر از آن صورت می گیرد. دمای کیسهٔ بیضه سه درجه پایین تر از دمای بخش های مرکزی بدن است و بنابراین برای تولید و نگهداری اسپرم مناسب است.

انتقال آنها به خارج از بدن است.

 توسط میزراه و انقباض ماهیچه‌های صافِ دوکی شکلِ ‌تک هسته‌ایِ اطراف آن

تولید هورمون جنسی مردانه

تستوسترون (هورمون جنسی مردانه) از سلول هایی که در بینابین لوله های اسپرم ساز جای دارند، ترشح می شود.

 
 

تولید و انتقال اسپرم

 

 

تولید و انتقال اسپرم

تولید و انتقال اسپرم

 

 

 

 

 

اسپرم زایی

اسپرم ها در فرایندی به نام اسپرم زایی در لوله های اسپرم سازِ بیضه تشکیل می شوند.

دیوارهٔ داخلی لوله های اسپرم ساز)لایه زاینده(از سلول هایی به نام اسپرماتوگونی ساخته شده است.

اسپرم سازی به ترتیب طی مراحل زیر انجام میشه :

۱

سلول های اسپرماتوگونی به طور پی در پی تقسیم میتوز را انجام می دهند و تعداد زیادی سلول به نام اسپرماتوسیت اولیه تولید می کنند.

اسپرماتوسیت دارای ۴۶ کروموزوم،۹۲ کروماتید، ۹۲ مولکول DNA است.

۲

بعضی( نه همشون) از این سلول ها تقسیم میوز را انجام می دهند، به طوری که در میوز I از هر اسپرماتوسیت اولیه، دو اسپرماتوسیت ثانویه تولید میشه.

اسپرماتوسیت ثانویه دارای ۲۳ کروموزوم،۴۶  کروماتید، ۴۶ مولکول DNA است.

۳

هر اسپرماتوسیت ثانویه، دوباره میوز II رو انجام میده دو اسپرماتید تولید می شود.

اسپرماتوسیت ثانویه دارای ۲۳ کروموزوم،۲۳کروماتید، ۲۳ مولکول DNA است.

۴

سرانجام از تمایز اسپرماتید، اسپرم تشکیل می شود

لوله های اسپرم ساز

از هر سلول اسپرماتوگونی دیپلوئید، سرانجام چهار اسپرم هاپلوئید)گامت نر( تولید می شود.

مواد مخدر و الکل، تماس با پرتوهای فرابنفش، رادیواکتیو و X ممکن است سبب اختلال در اسپرم زایی، تشکیل اسپرم های غیرطبیعی و درنتیجه نازایی شوند.

بلوغ و ذخیرۀ اسپرم ها:

خب اسپرمای ما که ساخته شدن هنوز بالغ نشدند و نمی‌تونن حرکت کنن به همین دلیل اسپرم ها بعد از تولید در لوله های اسپرم ساز، از این لوله های پر پیچ و خم عبور می کنند و به لولهٔ پرپیچ و خم دیگری که اپی دیدیم ١ نامیده می شود، وارد می شوند پس از مدتی که درون اپی دیدیم می مانند، بالغ می شوند، و توانایی حرکت کردن را به دست می آورند.

اپی دیدیم علاوه بر نقشی که در بلوغ اسپرم ها دارد، محل ذخیرهٔ اسپرم ها نیز هست. اسپرم ها هنگام خروج از اپی دیدیم، وارد مجرای دراز دیگری، به نام مجرای اسپرم بَر می شوند. اسپرم از طریق این مجرا وارد میز راه و سپس از بدن خارج می شود

پس مراحلی که اسپرم تا به این جا طی میکنه شامل مسیر زیر :

۱

لوله های اسپرم ساز

۲

اپی دیدیم

۳

لوله اسپرم بر

۴

میزراه

۵

خارج از بدن

 

دستگاه تولید مثل جنسی مرد - آکادمی کنکور

اسپرم بالغ از اجزای زیر تشکیل شده است :

ساختار اسپرم - آکادمی کنکور

ساختار اسپرم

اسپرم

سر

دارای یک هسته و مقدار کمی سیتوپلاسم  و مقداری آنزیم برای برای نفوذ گامت نر به درون گامت ماده

قسمت میانی

دارای میتوکندری فراوان این میتوکندری ها انرژی لازم برای

حرکت اسپرم را تأمین می کند.

نکته : تولید ATP، تولید استیل کوآ انزیم A و چرخه کربس همگی در قطعه میانی اسپرم انجام میشه.(ترکیب با فصل ۸ تنفس سلولی)

دم

دُم اسپرم تاژک نیرومندی است که با حرکت های خود، اسپرم را به جلو می راند.  ATP  تولید شده درون میتوکندری، انرژی لازم برای حرکت تاژک را فراهم می کنند.

نکته : دم ساختار میکروتوبولی دارد.

 

 

 

انتقال اسپرم:

 

اسپرم ها برای انتقالشون و آغاز سفرشون تا خروج از بدن به یه سری چیزا نیاز دارن. میدونید که هر موجود زنده ای برای حرکت نیاز به انرژی داره اسپرم ها هم برای حرکتشون نیاز به انرژی دارن پس باید یه جورایی تغذیه بشن. از طرفی محیطشون باید رطوبت و مایع داشته باشه تا راحت تر حرکت کنن.میزراه محل عبور ادراره که میدونید ادرار اسیدیه (بخاطر اوره ) پس باید این منطقه رو با مواد بازی آمادش کرد همه این شرایط که گفتم توسط ۵ تا غده‌ی برون ریز مهیا میشه :

غده های برون ریز دستگاه تناسلی مرد

غده ویزکول سمینال (۲ عدد)

موقعیت : بین مثانه و راست روده

مایعی سرشار از مواد قندی تولید می کنند که انرژی لازم برای اسپرم ها را فراهم می کنند.

غده پروستات

( ۱ عدد)

موقعیت: زیر مثانه و قرار دارد و محل یکی شدن ادرار و اسپرم است. و هم به عنوان مجراست و هم غده

مایعی قلیایی ترشح می کند، این مایع به خنثی کردن مواد اسیدی موجود در مسیر رسیدن اسپرم به گامت ماده، کمک می کند.

غده پیازی میزراهی

( ۲عدد)

موقعیت: پایین تر از پروستات و مثانه و دوطرف میزراه قرار دارد.

غده های پیاز- میز راهی نیز مایعی قلیایی ترشح می کنند که مقادیر کم ادرار اسیدی موجود در میزراه را خنثی می کند.

 

نکته : اسپرم وارد غده های برون ریز نمیشه یعنی وارد غده وزیکول سمینال، پیازی میزراهی نمیشه بله ترشحات این غده ها در مسیر حرکت اسپرم ها می‌ریزند.

خروج اسپرم

در هنگام خروج اسپرم، ماهیچه های صاف اطراف میز راه منقبض می شوند و اسپرم ها را در آن به جلو می رانند.

نکته : اگر کمی به خودتون دقت کرده باشید می‌بینید که میزراه علاوه بر عضله‌ی صاف عضله‌ی مخطط نیز داره منتها هنگام انزال و خروج اسپرم ها از بدن تنها عضلات صاف اطراف میزراه نقش دارند.

با هر بار انزال)خروج اسپرم( حدود ۳۰۰تا  ۴۰۰میلیون اسپرم از بدن خارج می شود؛ اما از این میان فقط تعداد اندکی می توانند خود را به گامت ماده(در لوله‌ی فالوپ) برسونن.

 و دوباره از این تعداد کم هم تنها یکی از اسپرم ها می تواند لقاح انجام دهد. بقیهٔ اسپرم ها از بین می روند.

عقیمی : معمولاً اگر تعداد اسپرم های سالم موجود در مایع خارج شده از بدن از 20 میلیون در هر میلی لیتر کمتر باشد، فرد عقیم است.

 

اگه بخوایم یه دسته بندی رو تعداد اجزای تناسلی مرد داشته باشیم دسته بندی زیر بد نیست :

غده ها و مجراها و تعداد آنها در دستگاه تناسلی مرد

اجزای دستگاه تناسلی مرد

غدد(۷)

درون ریز (۲)

بیضه‌ها (۲ عدد)

ترشح هورمون تستوسترون

برون ریز(۵)

ترشح مواد مغذی

وزیکول سمینال(۲)

ترشح مواد قلیایی(۳)

پروستات(۱)

پیازی میزراهی(۲)

مجرا(۵)

لوله اسپرم بر(۲)

۲ لوله ای که ابتدا از جلو و بالای مثانه و سپس از پشت میزنای عبور کرده تا به پروستات برسند.

اپی دیدیم(۲)

قبل از لوله های اسپرم بر و محل بلوغ اسپرم‌ها حرکت اسپرم ها ازین بخش شروع میشه.

میزراه(۱)

محلی مشترک برای عبور اسپرم و ادرار و دارای ماهیچه های صاف برای خروج اسپرم و انتقال آن به دستگاه تناسلی زن

 
دستگاه تولید مثل جنسی مرد - آکادمی کنکور
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 6 | امتیاز: 4/17 از 5