تولید مثل جنسیتولید مثل - آکادمی کنکور

تولیدمثل جنسی پدیده ای است که طی آن فرزندان، از لقاح دو گامت نر و ماده، یعنی دو سلول جنسی و سپس تقسیم رشد و نمو سلول های حاصل به وجود می آیند. سلول های ریز و متحرکی هستند که با تاژک خود حرکت می کنند. برعکس، اسپرم ها، معمولا تخمک ها سلول هایی درشت و بی تحرک اندکه مقدار زیادی ذخایر غذایی دارند. جنین هنگام رشد از این ذخایر استفاده می کند.

نکته : نمیشه گفت برای همه‌ی تولید مثل‌های جنسی حضور دو گامت نر و ماده ضرورت دارد. مثلا در فصل ۷خوندیم که بکرزایی نوعی تولید مثل جنسی هست که گامت ماده بدون حضور گامت نر بارور میشه مثلا زنبور عسل نر از رشد تخمک لقاح نیافته زنبور ملکه به وجود میادش.( با بکرزایی به وجود میاد)

نکته : پس با توجه به موارد بالا میتونیم بگیم که تولید مثل‌های جنسی بدون لقاح و بدون حضور جانور نر هم داریم.

اما خب بحث ما در این فصل درمورد جانورانی است که تولید مثل جنسیشون با حضور دو والد و لقاح گامت‌ها انجام میشه!  در جانوران به طور کلی دو نوع لقاح برای گامت‌های نر و ماده ممکنه، لقاح خارجی و لقاح داخلی ...

انواع لقاح

انواع لقاح

لقاح خارجی

جانوران دارای لقاح خارجی

بسیاری بی مهرگان آبزی، ماهی ها و دوزیستان لقاح خارجی دارند.

چگونگی انجام لقاح خارجی

لقاح خارجی - آکادمی کنکور

در این نوع لقاح، والدین تعداد بسیار زیادی تخمک و اسپرم به درون آب رها می کنند تا احتمال برخورد تخمک ها با اسپرم ها و درنتیجه لقاح آنها بیشتر شود. هنگام برخورد اسپرم با تخمک، تخمک باید برای لقاح کاملاً آماده(یعنی از تخمک پیر زن انتظار لقاح نداشته باش) و در شرایط مطلوب باشد. در برخی گونه ها عواملی مانند دمای محیط و طول روز موجب می شود که نرها و ماده ها در یک زمان گامت های خود را به درون آب رها کنند تا عمل لقاح صورت گیرد. تخمک های این جانداران دارای دیواره های چسبناک ژله ای و محکمی هستند که تخمک و سپس جنین را از عوامل نامساعد محیطی و آسیب هایی که هنگام برخورد با موانع ممکن است به وجود آید( محافظت می کنند.

نکته :

لامپری و قورباغه تخمک هایی فراوانی تولید میکنند که همگی دارای دیواره‌ی چسبناک ژله‌ای و محکم هستند ولی فاقد پوسته آهکی هستند ولی تخم در پرندگان و خزندگان دارای پوسته آهکیه!

لقاح داخلی

 

جانوران دارای لقاح داخلی

لقاح داخلی در موجودات خشکی زی( پرندگان، پستانداران) و نیز برخی جانوران آبزی، مانند سخت پوستان دریایی(خرچنگ نعل اسبی، کشتی چسب و دافنی(غذای هیدر)) و یک نوع کوسه ماهی انجام می شود.( پس لقاح داخلی تنها محدود به جانوران خشکی زی نمیشه) حتی برخی مهره داران آبزی مثل وال و نوعی کوسه لقاح داخلی دارند.

چگونگی انجام لقاح داخلی

لقاح داخلی - آکادمی کنکور

در لقاح داخلی، تخمک از بدن جانور ماده خارج نمی شود، بلکه اسپرم وارد دستگاه تولید مثلی فرد ماده می شود و لقاح در بدن جانور ماده (همانند گیاهان) صورت می گیرد.

این نوع لقاح نیازمند اندام های تخصص یافته ای است: دستگاه های تولید مثلی نر و ماده که خود شامل آلت های تناسلی نر و ماده، محلی برای ذخیره و نگه داری اسپرم ها و در بعضی جانوران دارای مکانی مناسب و مساعد برای نگه داری از جنین هستند.

خزندگان و پرندگان پس از انجام لقاح داخلی، تخم گذاری می کنند.

لقاح داخلی خزدگان

نکته : نمی‌تونیم بگیم همه‌ی جانوران دارای لقاح داخلی دارای مکانی مناسب برای نگه داری جنین هستند. رشد جنین در برخی از جانوران دارای لقاح خارجی( پرندگان و خزندگان) در خارج از بدن جاندار ماده انجام میشه.

خزندگان اولین جانداران مهره داری هستند که تخم گذاری در خاک را انجام دادند. تخم آنها پوسته های حفاظتی دارد.

نکته: خزندگان روی تخم‌های خود نمی نشینند  ولی پرندگان و پلاتی‌پوس روی تخم‌های خود می نشینند.

لقاح داخلی

 

انواع تولید مثل جنسی در پستانداران

قبل از انواع تولید مثل در پستانداران را با هم بررسی کنیم ویژگی های مشترک پستانداران را ببینیم :

ویژگی پستانداران

دیافراگم دارند.( برخلاف پرندگان، خزندگان و دوزیستان)

گردش خون مضاعف دارند.( برخلاف ماهی و همانند پرندگان و خزندگان)

بیشتر اوره دفع می‌کنند.

پرده مننژ ۳ لایه دارند.

چهار اندام حرکتی دارند. (همانند همه‌ی پرندگان، اغلب دوزیستان و برخی خزندگان)

برخلاف ماهی‌ها و دوزیستان نابالغ حفره‌ی گلویی خود را حفظ نکرده‌اند.

 

همه‌ی پستانداران با لقاح داخلی تولید مثل جنسی انجام می‌دهند تا اینجای کار همشون به هم شبیه هستند اما از نظر اینکه جنین کجا و چگونه رشد کنه با هم تفاوت هایی دارند که در ۳ دسته میشه اونارو تقسیم بندی کرد :

پستانداران تخم گذار

(فاقد جفت و  رحم)

پستاندار تخم گذار

پلاتی پوس پستانداری است که شباهت زیادی به خزندگان دارد و مانند آنها تخم می گذارد، ولی برعکسِ خزندگان، تخم هایش را برای مدتی در بدن خود نگه می دارد و کمی قبل از خروج نوزادان از تخم، تخم گذاری می کند. روی تخم ها می نشیند تا مراحل آخر نمو جنینی طی شود و جنین ها سر از تخم بیرون آورند. نوزادان با لیسیدن شیری که از غده های واقع در ناحیه شکمی (نه پستان‌ها)ترشح می شود، تغذیه می شوند.

پستاندار تخم گذار - پلاتی پوس

پستانداران زنده زا

( فاقد جفت و دارای رحم ابتدایی)

پستاندار زنده زا - آکادمی کنکور

مرحلهٔ کامل تر تولید مثل جنسی در پستانداران کیسه دار، مانند کانگورو و اُپاسوم دیده می شود.

این پستانداران جنین خود را ابتدا درون رحم ابتدایی رشد می دهند و چون وسیلهٔ تغذیهٔ جنین را به طور کامل در اختیار ندارند(یعنی فاقد کوریون و آمنیون هستند)، آن را به طور نارس به دنیا می آورند. سپس نوزاد درون کیسهٔ روی شکم مادر قرار می گیرد تا از شیر مادر تغذیه کند و بزرگ شود.

یادآوری‌: کوریون لایه ای در جفت است که در تغذیه جنین نقش داره و آمنیون پرده محافظتی که دور تا دور جنین کشیده شده.

آکادمی کنکور -اپاسوم

پستانداران بچه زا

( دارای جفت، دارای کوریون و آمنیون)

پستاندار بچه زا - آکادمی کنکور

تولید مثل جنسی پستاندارانِ «جفت دار »، کامل ترین نوع است. انسان و اغلب پستانداران جزِء این دسته هستند. در این گروه از جانداران، جنین درون رحم رشد و نمو می کند و از طریق جفت و کوریون تغذیه می شود. نوزاد پس از تولد، از شیر مادر تغذیه می کند.

نکته : جفت و کوریون تنها در پستانداران بچه زا و دارای جفت وجود دارد ودوگروه قبلی فاقد جفت و کوریون هستند.

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 5 | امتیاز: 3.4 از 5
سلام خسته نباشید. بسیاری از بی مهرگان آبزی، دوزیستان و ماهی ها لقاح خارجی دارند، این قید بسیاری برای همشونه یا فقط برای بی مهرگان آبزیه؟! از کجا متوجه بشم؟
سلام چرا جزوه فصل پنجم شیش سوم دبیرستان تو نرم افزارتون نیست؟
سلام داریم روی کتاب های درسی جدید کار می کنیم. دهم یازدهم و دوازدهم و دیگه روی کتاب های نظام قدیم کار نمیشه