«ﺍﻋﺘﻤﺎﺩ ﺑﺮ ﺍﻭ»


مقدمه

آیات

متن درس

اندیشه و تحقیق

 

در درس گذشته ﺑﺎ ﺁﻳﻨﺪﻩﻯ ﺍﻧﺴﺎﻥ ﺩﺭ ﺟﻬﺎﻥ ﺁﺧﺮﺕ ﺁﺷﻨﺎ ﺷﺪﻳﻢ ﻭ ﺩﺍﻧﺴﺘﻴﻢ ﻛﻪ ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﺍﺑﺪﻯ ﺍﻧﺴﺎﻥﻫﺎ ﺑﺮﺍﺳﺎﺱ ﺭﻓﺘﺎﺭ ﺁﻧﺎﻥ ﺩﺭ ﺩﻧﻴﺎ ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻣﻰ ﺷﻮﺩ.

ﺍﻛﻨﻮﻥ که می‌دانیم، زندگی راستین در سرای آخرت، در گرو اعمال درست ما در دنیا است، ﻻﺯﻡ ﺍﺳﺖ که ﺑﺎﺭ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﺎ ﺧﺪﺍﻯ ﺧﻮﺩ «ﺗﺠﺪﻳﺪ ﻋﻬﺪ» ﻛﻨﻴﻢ ﻭ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺑﮕﻴﺮﻳﻢ ﺭﺍﻩ ﺯﻧﺪﮔﻰ ﺭﺍ ﻣﺤﻜﻢ ﺗﺮ ﻭ ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺗﺮ ﺍﺯ ﮔﺬﺷﺘﻪ، ﻫﻤﺎﻥ ﮔﻮﻧﻪ ﻛﻪ ﺧﺪﺍ ﺍﺯ ﻣﺎ ﺧﻮﺍﺳﺘﻪ ﺍﺳﺖ، ﺑﭙﻴﻤﺎﻳﻴﻢ ﻭ ﻋﻮﺍﻣﻞ ﺗﻘﻮﻳﺖ ﻛﻨﻨﺪﻩ ﻯ ﻋﺰﻡ ﺭﺍ ﺑﻪ ﻳﺎﺩ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ ﻭ ﺩﺭ ﻫﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺍﻯ ﺑﻪ ﻛﺎﺭ ﺑﻨﺪﻳﻢ.

سورۀ زُمَر – آیۀ 36

پیام اصلی

اَلَیسَ اللهُ بِکافٍ عَبدَهو : آیا خداوند برای بنده‌اش کافی نیست؟

توکل و اعتماد بر خداوند

اگر انسان بنده‌ی خدا شد، بیمه می‌شود و خداوند امور او را کفایت می‌کند.(اَلَیسَ اللهُ بِکافٍ عَبدَهو)

 
 

سورۀ آل‌عمران – آیۀ 159

پیام اصلی

فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللهِ : (ای پیامبر) به (برکت) رحمت الهی(که شامل حال تو شده)

لِنتَ لَهُم : در برابر آنان نرم و مهربان شدی

وَ لَو کُنتَ فَظًّا : و اگر درشت خو بودی

غَلیظَ القَلب : سنگدل

لاَنفَضّوا مِن حَولِکَ : (مردم) از اطرافت پراکنده می‌شدند.

فَاعفُ عَنهُم : پس از (تقصیر) آنان درگذر

وَ استَغفِر لَهُم : و برای آنان طلب آمرزش کن

وَ شاوِرهُم فِی الاَمر : و در کارها با آنان مشور کن

فَاِذا عَزَمتَ فَتَوَکَّل عَلَی الله : پس هنگامی که تصمیم گرفتی، (قاطع باش!) و بر خدا توکل کن

اِنَّ اللهَ یُحِبُّ المُتَوَکِّلین : براستی که خداوند توکل کنندکان را دوست می‌دارد

توکل و اعتماد کردن به خداوند

در کنار فکر و مشورت، توکل به خداوند فراموش نشود(فَتَوَکَّل)

مشورت کردن، منافاتی با حاکمیت واحد و قاطعیت ندارد.(وَ شاوِرهُم... فَاِذا عَزَمتَ)

مهربان و نرم شدن پیامبر (ص) در برابر مردم(لِنتَ لَهُم)، معلول رحمت الهی است.(فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللهِ)

خطاکارانِ پشیمان و گنهکارانِ شرمنده را بپذیرید و جذب کنید.(فَاعفُ عَنهُم وَ استَغفِر لَهُم وَ شاوِرهُم)

 
 

سورۀ فرقان – آیۀ 58

پیام اصلی

وَ تَوَکَّلَ عَلَی الله الحَیِّ الَّذی لا یَموت : و بر (خدای) زنده‌ای که هرگز نمی‌میرد، توکل کن

وَ سَبِّح بِحَمدِه‌ِ : و به ستایش او تسبیح گوی

وَ کَفی بِهِ : همین بس

بِذُنوبِ عِبادِهِ خَبیرًا : که او به گناهان بندگانش آگاهی دارد

علل توکل بر خداوند :

1 . خداوند زنده است و نمی‌میرد(تَوَکَّلَ عَلَی الله الحَیِّ الَّذی لا یَموت)

2 . بر کارِ بندگان خود خبیر و آگاه است(وَ کَفی بِهِ بِذُنوبِ عِبادِهِ خَبیرًا)

انبیاء نیز به موعظه و تذکر الهی نیاز دارند.(تَوَکَّلَ)

توکل قلبی باید با تسبیح و حمدِ عملی همراه باشد.(سَبِّح بِحَمدِه‌ِ)

گناهکاران نیز بندگان خدا هستند.(بِذُنوبِ عِبادِهِ)

 
 

سورۀ زُمَر – آیۀ 38

پیام اصلی

وَ لَئِن سَاَلتَهُم : و اگر از آنها(مشرکان) سؤال کنی :

مَن خَلَقَ السَّماواتِ وَ الاَرض : «چه کسی آسمانها و زمین را آفرید»؟

لَیَقولُنَّ الله : قطعاً خواهند گفت : «خداوند»

قُل اَفَرَاَیتُم : بگو : پس آیا نظر و اندیشه کرده‌اید

ما تَدعونَ مِن دونِ الله : در آنچه از غیر خدا می‌خوانید؟

اِنَ اَرادَنِیَ اللهُ بِضُرِّهِ : اگر خدا خواهد که به من گزندی رسد

هَل هُنَّ کاشِفاتُ ضُرِّهِ : آیا آنان دور کننده‌ی گزند او هستند؟

اَو اَرادَنی بِرَحمَةٍ : یا اگر رحمتی برای من خواهد

هَل هُنَّ مُمسِکاتُ رَحمَتِهِ : آیا آنان بازدارنده‌ی رحمت او هستند؟

قُل حَسبیَ الله : بگو : خداوند برای من کافی است

عَلَیهِ یَتَوَکَّلُ المُتَوَکِّلون : اهل توکل، تنها بر او توکل می‌نمایند

علل توکل بر خداوند :

1 . اگر خداوند بخواهد به کسی گزندی برسد، هیچ کس نمی‌تواند مانع او شود.(اِنَ اَرادَنِیَ اللهُ بِضُرِّهِ هَل هُنَّ کاشِفاتُ ضُرِّهِ)

2 . اگر خداوند بخواهد به کسی رحمتی برسد، هیچ کس نمی‌تواند مانع او شود.(اَو اَرادَنی بِرَحمَةٍ هَل هُنَّ مُمسِکاتُ رَحمَتِهِ)

کسی لایق پرستش است که قدرت رساندن سود و دفع زیان را داشته باشد.(هَل هُنَّ کاشِفاتُ-هَل هُنَّ مُمسِکاتُ)

بت‌پرستان خالقیت خداوند را قبول داشتند(لاکن برای بت‌ها نقش ربوبیت و شفاعت قائل داشتند)(لَیَقولُنَّ الله)

 

پیام آیات

ﭼﺮا ﺑﺎﻳﺪ ﺑﺮ ﺧﺪا ﺗﻮﮐﻞ ﮐﺮد؟ ﻣﮕﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ دارای ﭼﻪ وﻳﮋﮔﯽ ﻫﺎﻳﯽ اﺳﺖ؟

خداوند ویژگی‌هایی دارد که سبب می‌شود ما به او توکل کنیم :

1 . خداوند زنده است و نمی‌میرد(تَوَکَّلَ عَلَی الله الحَیِّ الَّذی لا یَموت)

2 . بر کارِ بندگان خود خبیر و آگاه است(وَ کَفی بِهِ بِذُنوبِ عِبادِهِ خَبیرًا)

3 . اگر خداوند بخواهد به کسی گزندی برسد، هیچ کس نمی‌تواند مانع او شود.(اِنَ اَرادَنِیَ اللهُ بِضُرِّهِ هَل هُنَّ کاشِفاتُ ضُرِّهِ)

4 . اگر خداوند بخواهد به کسی رحمتی برسد، هیچ کس نمی‌تواند مانع او شود.(اَو اَرادَنی بِرَحمَةٍ هَل هُنَّ مُمسِکاتُ رَحمَتِهِ)

ﭼﺮا ﺑﺮ ﻏﻴﺮ ﺧﺪا ﻧﻤﯽ ﺗﻮان ﺗﻮﮐﻞ ﮐﺮد؟

این سؤال، در واقع علت انحصار توکل به خداوند را از ما پرسیده است.

کسی نیست که بتواند در کار خداوند دخالت کند و بازدارنده‌ی رحمت(اَو اَرادَنی بِرَحمَةٍ هَل هُنَّ مُمسِکاتُ رَحمَتِهِ) و دور کننده‌ی گزند باشد(اِنَ اَرادَنِیَ اللهُ بِضُرِّهِ هَل هُنَّ کاشِفاتُ ضُرِّهِ).

در واقع کسی قدرت ایستادگی در برابر اراده‌ی خداوند را ندارد.

ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﺻﺤﻴﺢ ﺑﻬﺘﺮ اﺳﺖ ﭼﻪ ﮐﺎر ﮐﻨﻴﻢ؟

یکی از بهترین راه‌های رسیدن به تصمیم بهتر، مشورت کردن است.(وَ شاوِرهُم فِی الاَمر فَاِذا عَزَمتَ فَتَوَکَّل عَلَی الله)

 
 

حقیقت توکل بر خداوند

ﺗﻮﮐّﻞ ﺑﺮ ﺧﺪا ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﺧﺪاوﻧﺪ و ﺳﭙﺮدن ﻧﺘﻴﺠﻪ ی ﮐﺎرﻫﺎ ﺑﻪ اوﺳﺖ.

اﻧﺴﺎن ﻣﺘﻮﮐّﻞ ﺧﺪاوﻧﺪ را ﺗﮑﻴﻪ ﮔﺎه ﻣﻄﻤﺌﻦ ﺧﻮد ﻣﯽ ﻳﺎﺑﺪ و در ﻋﻴﻦ ﻋﻤﻞ ﺑﻪ وﻇﺎﻳﻒ، اﻣﻮرش را ﺑﻪ او واﮔﺬار ﻣﯽ ﮐﻨﺪ. او ﻣﯽ داﻧﺪ ﮐﻪ در ﺻﻮرت اﻧﺠﺎم وﻇﻴﻔﻪ، ﻫﺮ ﻧﺘﻴﺠﻪ ای ﮐﻪ ﺑﻪ دﺳﺖ آﻳﺪ، ﺑﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ اوﺳﺖ، ﮔﺮﭼﻪ ﺧﻮد ﺑﺪان ﻣﺼﻠﺤﺖ آﮔﺎه ﻧﺒﺎﺷﺪ. زﻳﺮا ﺧﺪای ﺣﮑﻴﻤﯽ ﮐﻪ ﺟﻬﺎن را ﺗﺪﺑﻴﺮ و اداره ﻣﯽ ﮐﻨﺪ از ﻫﺮ ﮐﺲ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﺎ ﻣﻬﺮﺑﺎن ﺗﺮ اﺳﺖ.

نتیجه‌ی ﺗﮑﻴﻪ و اﻋﺘﻤﺎد ﺑﺮ ﺧﺪا :

1 . ﺑﻪ اﻧﺴﺎن آراﻣﺶ ﻣﯽدﻫﺪ

2 . و ﺑﻪ آﻳﻨﺪه اﻣﻴﺪوار ﻣﯽ ﮐﻨﺪ.

ﺣﻀﺮت ﻋﻠﯽ (ع) در ﻳﮑﯽ از دﻋﺎﻫﺎی ﺧﻮﻳﺶ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ :

ﺧﺪاوﻧﺪا ﺗﻮ ﺑﺎ آﻧﺎن ﮐﻪ ﺑﻪ ﺗﻮ ﺑﻴﺶﺗﺮ ﻋﺸﻖ ﻣﯽ ورزﻧﺪ، ﺑﻴﺶ از دﻳﮕﺮان اﻧﺲ ﻣﯽﮔﻴﺮی و ﺑﺮای اﺻﻼح ﮐﺎر آﻧﺎن ﮐﻪ ﺑﺮ ﺗﻮ ﺗﻮﮐّﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ از ﺧﻮدﺷﺎن آﻣﺎده ﺗﺮی، اﺳﺮار اﻳﺸﺎن را ﻣﯽ داﻧﯽ و ﺑﺮ اﻧﺪﻳﺸﻪ ﻫﺎﻳﺸﺎن آﮔﺎﻫﯽ و ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﺑﻴﻨﺶ آﻧﺎن داﻧﺎﻳﯽ.

در اداﻣﻪ ﻣﯽ ﮔﻮﻳﺪ :

رازﻫﺎﻳﺸﺎن ﻧﺰد ﺗﻮ آﺷﮑﺎر و دل ﻫﺎﻳﺸﺎن در ﺣﺴﺮت دﻳﺪار ﺗﻮ داﻏﺪار. اﮔﺮ ﺗﻨﻬﺎﻳﯽ، آﻧﺎن را ﺑﻪ وﺣﺸﺖ اﻧﺪازد، ﻳﺎد ﺗﻮ آﻧﺎن را آرام ﺳﺎزد و اﮔﺮ ﻣﺼﻴﺒﺖ ﻫﺎ ﺑﺮ آﻧﺎن ﻓﺮو ﺑﺎرد، ﺑﻪ ﺗﻮ ﭘﻨﺎه  آورﻧﺪ و روی ﺑﻪ درﮔﺎه ﺗﻮ دارﻧﺪ، ﭼﻮن ﻣﯽداﻧﻨﺪ ﺳﺮ رﺷﺘﻪ ی ﮐﺎرﻫﺎ ﺑﻪ دﺳﺖ ﺗﻮﺳﺖ.

 
 

ﺗﺼﻤﻴﻢ و ﺗﻮﮐّﻞ

ﻧﻮﺟﻮاﻧﯽ و ﺟﻮاﻧﯽ دوران ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻫﺎی ﺑﺰرگ اﺳﺖ. ﻫﺮﭼﻪ ﻋﻤﺮ ﻣﯽ ﮔﺬرد و ﻗﻮای اﻧﺴﺎن ﺑﻪ ﺳﺴﺘﯽ ﻣﯽ ﮔﺮاﻳﺪ، ﺗﻮان اﻧﺴﺎن ﺑﺮای ﺗﺼﻤﻴﻢ ﻫﺎی ﺑﺰرگ ﻧﻴﺰ ﮐﺎﻫﺶ ﻣﯽ ﻳﺎﺑﺪ.

ﺟﻮان و ﻧﻮﺟﻮان :

1 . ﻣﻌﻤﻮﻻً آزاد از ﺗﻤﻨّﻴﺎت و واﺑﺴﺘﮕﯽ ﻫﺎﺳﺖ.

2 . ﺷﺠﺎﻋﺖ روﺣﯽ ﺑﺎﻻﻳﯽ دارد.

3 . دﺳﺖ و ﭘﺎی وﺟﻮدش ﭼﻨﺪان ﺑﻪ رﺷﺘﻪ ﻫﺎی دﻧﻴﺎﻳﯽ ﺑﺴﺘﻪ ﻧﺸﺪه اﺳﺖ؛

4 . ﻣﺎﻧﻨﺪ ﺑﺮﺧﯽ از ﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن ﻧﻴﺴﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺛﺮوت ﻳﺎ ﻣﻘﺎم دل ﺑﺴﺘﻪ ﻳﺎ در ﺣﺴﺎدت ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ دﻳﮕﺮی ﺑﺴﻮزد ﻳﺎ در ﻓﮑﺮ ﺗﺠﻤﻼت زﻧﺪﮔﯽ ﺑﺎﺷﺪ.

5 . او ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ آرﻣﺎن ﻫﺎی ﺑﺰرگ داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ،آرﻣﺎن ﻫﺎﻳﯽ ﮐﻪ از ﻧﻮع ﭘﺮوازﻧﺪ، از ﻧﻮع رﻓﺘﻦ و ﺻﻌﻮد ﮐﺮدن، ﻧﻪ از ﻧﻮع ﻣﺎﻧﺪن و در ﺑﺎﺗﻼق زﻧﺪﮔﯽ دﻧﻴﺎﻳﯽ ﻓﺮورﻓﺘﻦ.

6 . از اﻳﻦ رو، در اﻳﻦ دوره ﻧﻴﺎز ﺷﺪﻳﺪﺗﺮی ﺑﻪ ﺗﻮﮐﻞ و اﻋﺘﻤﺎد ﺑﺮ ﺧﺪاوﻧﺪ ﺣﺲ ﻣﯽ ﺷﻮد.

دو نکته‌ی مهم

 ﺗﻮﮐﻞ ﮐﺮدن ﻓﻘﻂ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﺎی ﮔﻔﺘﻦ ﺟﻤﻠﻪ ی «ﺧﺪاﻳﺎ، ﺑﺮ ﺗﻮ ﺗﻮﮐﻞّ ﻣﯽ ﮐﻨﻢ» ﻧﻴﺴﺖ. ﺑﻠﮑﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﺎﻳﺪ در ﻗﻠﺐ ﺧﻮد ﺑﺮ ﺧﺪا ﺗﻮﮐﻞّ ﮐﻨﺪ و واﻗﻌﺎً او را ﺗﮑﻴﻪ ﮔﺎه ﺧﻮد ﺑﺒﻴﻨﺪ.

 نکته : توکل امری قلبی است نه لفظی.

اﮔﺮ اﻳﻦ ﮔﻮﻧﻪ ﺑﺎﺷﻴﻢ(یعنی بصورت قلبی بر خداوند توکل کنیم)، ﺧﺪاوﻧﺪ ﮐﺎرﻫﺎی ﻣﺎ را ﺑﻪ ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ وﺟﻪ ﭼﺎره ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد و آن ﭼﻴﺰی را ﮐﻪ ﺣﻘﻴﻘﺘﺎً ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﺎﺳﺖ ﭘﻴﺶ ﺧﻮاﻫﺪ آورد.

ﺧﺪاوﻧﺪ آﻳﻨﺪه ﻫﺎﻳﯽ را ﻣﯽ ﺑﻴﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﺎ ﻧﻤﯽ ﺑﻴﻨﻴﻢ و ﺑﻪ ﻣﺼﻠﺤﺖ ﻫﺎﻳﯽ ﺗﻮﺟﻪ دارد ﮐﻪ ﻣﺎ درک ﻧﻤﯽ ﮐﻨﻴﻢ. ﮔﺎﻫﯽ ﭼﻴﺰﻫﺎﻳﯽ را ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﺧﻮد ﻣﯽ ﭘﻨﺪارﻳﻢ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﺿﺮر ﻣﺎﺳﺖ، ﻳﺎ اﻣﻮری را ﺑﻪ ﺿﺮر ﺧﻮد ﻣﯽ داﻧﻴﻢ در ﺣﺎﻟﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻔﻊ ﻣﺎﺳﺖ.

ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ ﺷﺎﻳﺴﺘﻪ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ اﺧﻼص ﺑﺮ ﺧﺪا اﻋﺘﻤﺎد ﮐﻨﻴﻢ و ﺑﺪاﻧﻴﻢ ﮐﻪ ﻫﻴﭻ ﻗﺪرﺗﯽ در ﺟﻬﺎن ﻣﺎﻧﻊ ﭼﺎره ﺳﺎزی ﺧﺪا ﻧﻴﺴﺖ.

اﻣﺎم ﺻﺎدق (ع) ﻓﺮﻣﻮد:

ﺧﺪاوﻧﺪ ﺑﻪ داود (ع) وﺣﯽ ﮐﺮد ﻫﺮ ﺑﻨﺪه ای از ﺑﻨﺪﮔﺎﻧﻢ ﺑﻪ ﺟﺎی ﭘﻨﺎه ﺑﺮدن ﺑﻪ دﻳﮕﺮی ﺑﺎ ﻧﻴّﺖ ﺧﺎﻟﺺ ﺑﻪ ﻣﻦ ﭘﻨﺎه آورد، از ﮐﺎرش ﭼﺎره ﺟﻮﻳﯽ ﻣﯽ ﮐﻨﻢ، ﮔﺮﭼﻪ ﻫﻤﻪی آﺳﻤﺎن ﻫﺎ و زﻣﻴﻦ و ﻫﺮﭼﻪ در آن ﻫﺎﺳﺖ، ﻋﻠﻴﻪ او ﺑﺮﺧﻴﺰﻧﺪ.

مفهوم حدیث : توکل باید با خلاص همراه باشد.

 ﺗﻮﮐّﻞ در ﺟﺎﻳﯽ درﺳﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ و وﻇﻴﻔﻪی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ، ﻳﻌﻨﯽ :

1 . ﻓﮑﺮ و اﻧﺪﻳﺸﻪ ی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﮐﺎر ﮔﻴﺮد،

2 . ﺑﺎ دﻳﮕﺮان ﻣﺸﻮرت ﮐﻨﺪ،

3 . ﺑﻬﺘﺮﻳﻦ راه ﻣﻤﮑﻦ را اﻧﺘﺨﺎب ﻧﻤﺎﻳﺪ و

4 . ﺑﺎ ﻋﺰم و اراده ی ﻣﺤﮑﻢ ﺑﺮای رﺳﻴﺪن ﺑﻪ ﻣﻘﺼﻮد ﺗﻼش ﮐﻨﺪ.

در اﻳﻦ ﺻﻮرت اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯽ ﺗﻮان ﺑﺮ ﺧﺪا ﺗﻮﮐّﻞ ﮐﺮد. زﻳﺮا ﺗﻮﮐّﻞ، ﺟﺎﻧﺸﻴﻦ ﺗﻨﺒﻠﯽ و ﻧﺪاﻧﻢ ﮐﺎری اﻓﺮاد ﻧﻴﺴﺖ ﺑﻠﮑﻪ ﮐﻤﮏ ﮐﻨﻨﺪه و اﻣﻴﺪدﻫﻨﺪه ﺑﻪ ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻫﻞ ﻫﻤّﺖ، ﺗﻌﻘﻞ و ﭘﺸﺘﮑﺎر اﺳﺖ.

روزی، ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم (ص) ﺑﻪ ﻣﺮدﻣﯽ ﺑﺮﺧﻮرد ﮐﻪ اﻫﻞ ﮐﺎر و ﻓﻌّﺎﻟﻴّﺖ ﻧﺒﻮدﻧﺪ. ﺑﻪ آﻧﺎن ﻓﺮﻣﻮد:

ﺷﻤﺎ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﻣﺮدﻣﯽ ﻫﺴﺘﻴﺪ؟

ﮔﻔﺘﻨﺪ: ﻣﺎ ﺗﻮﮐّﻞ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﺮ ﺧﺪا ﻫﺴﺘﻴﻢ.

ﻓﺮﻣﻮد: ﻧﻪ، ﺑﻠﮑﻪ ﺷﻤﺎ ﺳﺮﺑﺎر دﻳﮕﺮان ﻫﺴﺘﻴﺪ.

مثنوی مولوی :

ﮔﺮ ﺗﻮﮐّﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﯽ در ﮐﺎر ﮐﻦ             ﮐﺸﺖ ﮐﻦ ﭘﺲ ﺗﮑﻴﻪ ﺑﺮ ﺟﺒّﺎر ﮐﻦ

ارتباط

1 . آیه : «... وَ شاوِرهُم فِی الاَمر فَاِذا عَزَمتَ فَتَوَکَّل عَلَی الله ...»

2 . روایت : « روزی، ﭘﻴﺎﻣﺒﺮ اﮐﺮم (ص) ﺑﻪ ﻣﺮدﻣﯽ ﺑﺮﺧﻮرد ﮐﻪ اﻫﻞ ﮐﺎر و ﻓﻌّﺎﻟﻴّﺖ ﻧﺒﻮدﻧﺪ.....»

3 . بیت : « ﮔﺮ ﺗﻮﮐّﻞ ﻣﯽ ﮐﻨﯽ در ﮐﺎر ﮐﻦ             ﮐﺸﺖ ﮐﻦ ﭘﺲ ﺗﮑﻴﻪ ﺑﺮ ﺟﺒّﺎر ﮐﻦ»

مفهوم همه‌ی موارد فوق : ﻮﮐّﻞ در ﺟﺎﻳﯽ درﺳﺖ اﺳﺖ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﻣﺴﺌﻮﻟﻴﺖ و وﻇﻴﻔﻪی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺧﻮﺑﯽ اﻧﺠﺎم دﻫﺪ.

نکته‌ی آخر

ﺗﻮﮐّﻞ ﮐﻨﻨﺪه ای ﮐﻪ اﻫﻞ ﻣﻌﺮﻓﺖ ﺑﺎﺷﺪ، ﻣﯽ داﻧﺪ ﮐﻪ اﻧﺴﺎن ﺑﺎﻳﺪ در راﺳﺘﺎی راﻫﻴﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻧﻴﺎزﻫﺎ و ﺧﻮاﺳﺘﻪ ﻫﺎﻳﺶ، از اﺑﺰار و اﺳﺒﺎب ﺑﻬﺮه ﺟﻮﻳﺪ. زﻳﺮا اﻳﻦ اﺑﺰار و اﺳﺒﺎب ﺑﻨﺎﺑﺮ ﺣﮑﻤﺖ اﻟﻬﯽ ﻗﺮار داده ﺷﺪه و ﺑﯽ ﺗﻮﺟّﻬﯽ ﺑﻪ آن ﻫﺎ، ﺑﯽ ﺗﻮﺟﻬﯽ ﺑﻪ ﺣﮑﻤﺖ و ﻋﻠﻢ اﻟﻬﯽ اﺳﺖ.

 

 ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻳﺎت، رواﻳﺎت و ﺗﻮﺿﻴﺤﺎت درس، آﺛﺎر و ﻓﻮاﻳﺪ ﺗﻮﮐّﻞ را ذﮐﺮ کنید.

افزایش شجاعت، محکم و استوارتر در کارهای بزرگ، تقویت عزم و اراده، قدرت تحمل و صبر بیشتر، تجدید محکم‌تر پیمان، از دست ندادن آرمان‌ها، دوری از تنبلی، خسته نشدن در بین راه و ....

 چه رابطه‌ای میان «عزم» و «توکل» وﺟﻮد دارد؟

بین عزم و توکل، رابطه‌ی مستقیم وجود دارد :

هر قدر تصمیم(عزم) بزرگتر، توکل بیشتر.

 آﻳﺎ ﺗﻮﮐّﻞ، ﺳﺒﺐ ﺗﻨﺒﻠﯽ ﻣﯽ ﺷﻮد ﻳﺎ ﺗﺤﺮّک؟ ﭼﺮا؟ از آیۀ 159 آلﻋﻤﺮان ﮐﻤﮏ ﺑﮕﻴﺮﻳﺪ.

خیر. برخی افراد، توکل را بهانه‌ای برای توجیح تنبلی خود قرار می‌دهند.

آیه‌ی 159، سوره‌ی آل عمران درباره‌ی پیامبر گرامی اسلام است.

ایشان انسانی خستگی ناپذیر و شجاع بودند  و به خاطر نجات انسان‌ها، با روی باز با مردم روبرو می‌شد.

همچنین در این آیه، خداوند از او می‌خواهد که پس از مشورت و تصمیم، توکل کند.

پس اینجا روشن است که توکل سبب تنبلی نمی‌شود.

 ﺷﺮاﻳﻂ ﺗﻮﮐّﻞ ﺣﻘﻴﻘﯽ ﮐﺪام اﻧﺪ؟

1 . بکارگیریِ ﻓﮑﺮ و اﻧﺪﻳﺸﻪ

2 . ﻣﺸﻮرت با دیگران

3 . انتخاب بهترین راه ممکن

4 . برای رسیدن به هدف، با عزم و اراده، تلاش کردن

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 6 | امتیاز: 5 از 5