دستگاه عصبي جانوران

سلول هاى عصبى جانوران مختلف، از نظر نحوهٔ عمل بسيار شبيه يکديگرند. امّا در سازمان عصبى جانوران مختلف، گوناگوني هاي بسيارى به چشم مي خورد. يعني همه ​ي آن ها لزوما داراي تقسيم بندي دستگاه عصبي مرکزي و يا دستگاه عصبي محيطي نيستند.  براي مثال هيدر که از کيسه تنان است، يکى ازساده ترين دستگاه هاى عصبى را دارد. دستگاه عصبى هيدر به شکل يک شبکۀ عصبى است و شامل شبکه اى از رشته هاست که در تمام بدن جانور پخش شده اند.

هيدر سر و مغز ندارد و نيز تقسيم بندىمرکزى و محيطى در دستگاه عصبى آن وجود ندارد. هيدر در آب زندگى مي کند و مي تواند به آهستگى در زيستگاه خود جابه جا شود؛ امّا بيشتر اوقات به حالت ساکن و چسبيده به يک تکه سنگ، قرار گرفته است.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : هيدر فاقد گره عصبيه اما شبکه عصبي آن داراي نورون است.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : به جز اسفنج ها که پيکر بسيار ساده اي دارند ساير جانوران داراي دستگاه عصبي هستند. در نتيجه نمي توان گفت همه​ ي جانوران داراي دستگاه عصبي هستند.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : دقت کنيد که همه ي جانوران(نه جانداران) پرسلولي هستند و دستگاه عصبي مختص جانوران پرسلولي است چون اساس کار دستگاه عصبي هماهنگي ميان سلول ها و اندام هاي مختلف است.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : هيدر ، شقايق دريايي و عروس دريايي هر 3 از کيسه تنان بوده و داراي شبکه عصبي هستند.

بيشتر جانوران داراى سر و دم اند و سر آنها مجهز به اندام هاى حسى و مغز است.(پس نمي توان گفت همه​ي جانوران داراي سر و دم هستند.)

دستگاه عصبي  در پلاناريا :آکادمي کنکور - دستگاه عصبي هيدر،پلاناريا و حشرات

در سر پلاناريا که از کرم هاى پهن است، مغز کوچکى وجود دارد. مغز پلاناريا از گره هاى عصبى )توده هايى متشکل از جسم سلول نورون ها (تشکيل شده است. اين جانور دو طناب عصبى موازى )دسته هايى از آکسون ها و دندريت ها (دارد که همراه با مغز، دستگاه عصبى مرکزى آن را تشکيل مي دهند و از اين دو رشته اعصاب کوچک تري منشعب مي شوند که دستگاه عصبي محيطى آن را تشکيل مي دهند.پس اگر دستگاه عصبي اين جانورا را به نردباني تشبيه کنيم  دو تا نرده و گره هاي عصبي در سر تشکيل دستگاه عصبي مرکزي را مي دهد و پله ها دستگاه عصبي محيطي را تشکيل مي دهد.

دستگاه عصبي  در حشرات :

مغز حشرات از چند گره به هم جوش خورده تشکيل شده است طناب عصبى شکمى اين جانوران در هر قطعه از بدن، داراى يک گره عصبى(نه يک جفت) است. هر يک از اين گره ها فعاليت ماهيچه هاي آن قطعه را کنترل مي کنند.

آکادمي کنکور - نکتهنکته: حشرات هم دستگاه عصبي مرکزي دارند و هم دستگاه عصبي محيطي.

آکادمي کنکور - نکتهنکته ترکيبي : حشرات تنفس نايي دارند. پس هر جانوري که داراي تنفس نايي است در دستگاه عصبي آن تقسيم بندي مرکزي و محيطي وجود ندارد.

آکادمي کنکور - نکتهنکته ترکيي :هر جانوري که چشم مرکب دارد (حشرات و خرچنگ ها) لزوما  در دستگاه عصبي آن تقسيم بندي مرکزي و محيطي وجود ندارد.

مقايسۀ مغز مهره داران

رفتارهاي مختلف مهره داران مثل فرار از شکارچيان، جست و جوى غذا، جفت يابى و پرورش نوزاد، علاوه بر کنترل از طريق انعکاس، مستلزم هماهنگى بيشتر و در نتيجه توانايي بيشتر مغز براى ايجاد اين هماهنگى است. مغز همهٔ مهره داران داراى توانايى هماهنگ کردن اطلاعات دريافتى از محيط و دادن پاسخ هاى لازم و متناسب، به آنهاست.

در بين مهره داران، اندازهٔ نسبى مغز پستانداران و پرندگان )نسبت به وزن بدن (بيشتر از سايرين است. نيمکره هاى مخ نيز در پرندگان و پستانداران، نسبت به سايرين رشد بيشترى دارد و همين امر امکان انجام رفتارهاى پيچيده تر را در آنها درمقايسه با سايرين، فراهم آورده است.

آکادمي کنکور - مقايسه مغز مهره داران

در ميان مهره داران، سطح قشر چين خوردهٔ مخ انسان نسبت به اندازهٔ بدن، بيشترين مقدار را دارد و به اين ترتيب مغز آدمى بيشترين قابليت را براى انجام فعاليت هاى پيچيده اى چون حل مسئله و تفکر داراست. پس از انسان، چين خوردگى قشر مخ در ساير پريمات ها 1 )نخستى ها (و وال بيشتر از ديگر مهره داران است. وال ها در زندگى اجتماعى خود داراى ارتباط هاى پيچيده اى از طريق ايجاد صدا هستند و بيشتر قشر مخ آنها، احتمالاً به پردازش اطلاعات در مورد صداها، اختصاص يافته است.

سطح قشر چين خورگي مغز انسان <  لمور ، ميمون و آدميان  < وال

 

وال ها در زندگي اجتماعي خود داراي ارتباط هاي پيچيده اي از طريق ايجاد صدا هستند و بيشتر قشر مخ آنها، احتمالاً به پردازش اطلاعات در مورد صداها، اختصاص يافته است.

شکل پايين مربوط به مغز يک وال است.

 

 

آکادمي کنکور - مغزنهنگ


 

مولف : علیرضا سیاحی

آبان 94

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 5 از 5