دستگاه عصبي محيطي

دستگاه عصبي محيطي، مغز و نخاع را به قسمت هاي ديگر بدن ارتباط مي دهد و شامل 31 جفت عصب (مختلط)نخاعى و 12 جفت عصب (حسي، حرکتي و مختلط) مغزي مي شود.  دستگاه عصبى محيطي، شامل دو بخش اصلي حسي و حرکتي است. بخش حسي که اطلاعات اندام هاي حس(پوست،چشم، گوش، زبان و بيني) را به دستگاه عصبي مرکزي هدايت مي کند. بخش حرکتي که ارسال پيام عصبي را به اندام هاي حرکتي(و غده ها را) برعهده دارد و شامل دو دستگاه مستقل است: دستگاه عصبي پيکري و دستگاه عصبي خودمختار.

دستگاه عصبي محيطي

بخش حسي

اطلاعات اندام هاي حس (پوست،چشم، گوش، زبان و بيني) را به دستگاه عصبي مرکزي هدايت مي کند.

بخش حرکتي

دستگاه عصبي پيکري : شامل  نورون هاى حرکتى محيطي که ماهيچه هاي اسکلتي را تحريک مي کنند،

تحت کنترل آگاهانه ما قرار دارند. اين نورون ها دستگاه عصبى پيکري را تشکيل مي دهند.

آکادمي کنکور - نکتهبعضى از فعاليت ها در اين دستگاه، نظير انعکاس هاي نخاعي غيرارادي اند. انعکاس هاي نخاعي، پاسخ هاي حرکتي مهره داران به محرک هاي محيطي اند و براى حفظ حيات آنها انجام مي شوند.

انعکاس ها بسيار سريع اند، زيرا در انجام آنها، اغلب نخاع و دستگاه عصبى محيطى درگيرند و مغز نقشى ندارد

آکادمي کنکور - نکتهنکته: چون انعکاس ها بسيار سريع هستند در اعصاب مربوط به انعکاس نورون هاي ميلين دار هستند و به اين شکل با هدايت جهشي پيام سرعت هدايت آن افزايش مي يابد .

آکادمي کنکور - نکتهنکته : لزوما همه​ي انعکاس ها مربوط به دستگاه عصبي پيکري نمي شود و انعکاس هاي ماهيچه هاي غير ارادي ماننده ماهيچه هاي لوله گوارش تنها مربوط به دستگاه عصبي خود مختار است.

دستگاه عصبي خودمختار : تنظيم انقباض ماهيچه هاي قلبي(ماهيچه هاي منشعب و مخطط) و صاف(ماهيچه هاي دوکي شکل و تک هسته اي) و همچنين تنظيم کار غده ها(همه​ي غده هاي برون ريز و برخي غده هاي درون ريز) آگاهانه انجام نمي شوند. اين اعمال را دستگاه عصبي خودمختار تنظيم مي کند.

اعصاب پاراسمپاتيک  و اعصاب سمپاتيک دو بخش دستگاه عصبي خودمختار هستند که حالت پايدار بدن را حفظ مي کنند. عمل اين دو بخش به طور معمول بر خلاف يکديگر است.

اعصاب سمپاتيک : بخش سمپاتيک در مواقع هيجان هاى رواني يا جسمى بر پاراسمپاتيک غلبه دارد و بدن را به حالت آماده باش نگاه مي دارد. ممکن است چنين حالتي را در هنگام شرکت درمسابقهٔ ورزشى يا پاسخ دادن به سؤالات امتحاني تجربه کرده باشيد. در اين حالت بخش سمپاتيک سبب افزايش فشار خون، ضربان قلب و تعداد تنفس ، گشادي مردمک ، جلوگيري از ترشح و توليد بزاق ، گشادي نايژه ها ، تحريک ترشح هورمون اپي نفرين و نور اپي نفرين از کليه ها مي شود و همچنين جريان خون را به سوى قلب و ماهيچه هاي اسکلتي هدايت مي کند.

آکادمي کنکور - نکتهنکته :  اعصاب سمپاتيک به گره سينوسي-دهليزي و عضله ميوکارد قلب وارد مي شوند <  افزايش تعداد و شدت زنش قلب

آکادمي کنکور - نکتهنکته : اعصاب پاراسمپاتيک فقط به گره سينوسي-دهليزي وارد مي شوند < کاهش تعداد ضربان قلب

اعصاب پاراسمپاتيک : عمل پاراسمپاتيک باعث برقرارى حالت آرامش در بدن مى شود. در اين حالت فشار خون کاهش مييابد و ضربان قلب کم مي شود. پاراسمپاتيک در دستگاه گوارش، باعث آغاز فعاليت هاى گوارشى مي شود.  همچنين باعث تنگي مردمک، تنگي نايژه ها، تحريک خروج ادرار از مثانه مي شود.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : اعصاب سمپاتيک و پاراسمپاتيک دائما فعال هستند.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : به طور معمول اعصاب سمپاتيک تحريک کننده و اعصاب پاراسمپاتيک بازدارنده اند ولي پاراسمپاتيک در مورد روده ، معده و مثانه تحريک کننده است.

 

 

 

انعکاس زردپي زير رانو :

آکادمي کنکور - انعکاس زردپي زير زانو

وقتى پاهاى شما در وضعيتي که در شکل مي بينيد به حالت آويزان قرار گيرند، اگر به زرد پى زير زانو ضربه اى وارد شود، پا ناگهان به سمت جلو حرکت مي کند. ضربهٔوارد شده به زردپي، نورون حسي متصل به ماهيچهٔ جلو ران(نه زردپي) را تحريک مي کند. نورون حسى پيام عصبى را به نخاع ارسال مي کند و نورون حرکتى مربوط، تحريک مي شود و در نتيجه ماهيچه منقبض مي شود و پا به سرعت بالا مي آيد. نورون حسى همچنين يک نورون رابط را در نخاع تحريک مي کند و آن، نورون حرکتي مربوط به ماهيچهٔ عقب ران را از فعاليت بازمي دارد. در نتيجه اين ماهيچه در حالت استراحت قرار مي گيرد.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : مطابق شکل رو به رو زردپي زير رانو به استخوان ران، استخوان درشت ني و کشکک متصل است . 

آکادمي کنکور - نکتهنکته : کشکک با هيچ استخواني مفصل ايجاد نمي کند.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : طبق جمله بالا که گفته نورون رابط ، نورون حرکتي مربوط به ماهيچهٔ عقب ران را از فعاليت بازمي دارد انتقال دهنده عصبی ممکنه همیشه باعث تحریک سلول پس سیناپسی نشه! یا به عبارتی دیگه میتونیم بگیم همه سیناپس ها تحریکی نیستند بلکه بعضی ها سیناپس ها بازدارنده هستند. در بعضی موارد انتقال دهنده های عصبی اثر معکوس دارند در چنین حالاتی انتقال دهنده شیمیایی ترشح شده باعث پلاریزه شدن بیش از حد(هیپرپلاریزاسیون) غشای نورون بعدی(در اينجا غشاي نورون حرکتي ماهيچه عقب ران) میشه یعنی اینکه درون رشته بیش از حد طبیعی(با آرامش)بار منفی میگیره و مثلا به 85- میلی ولت میرسه. در این حالت نیروی بیشتری برای تحریک چنین رشته ای لازمه که وجود نداره!به چنين وضعی پتانسیل پس سیناپسی بازدارنده گفته میشه که البته کتاب درسی حرفی در موردش نزده اما دونستنش مهمه!

آکادمي کنکور - نکتهنکته : نمونه ای از سیناپس های باز دارنده را میتوان در انعکاس های نخاعی مربوط به انقباض عضلات مشاهده کرد.در سیناپسی بین نورون رابط  و نورون حرکتی ماهیچه عقب ران سیناپس بازدارنده وجود دارد.

آکادمي کنکور - نکتهنکته : طبق شکل در انعکاس نخاعي 4 نورون دخيل هستند : 1 نورن رابط، 1 نورن حسي و 2 نورون حرکتي

آکادمي کنکور - نکتهنکته :  در انعکاس زردپي زير زانو 5 سيناپس داريم که 3 تاي آن فعال و تحريکي است و  يکي فعال و مهاري و يکي غير فعال است:

1. سيناپس بين نورون حرکتي عضله  جلوي ران و ماهيچه جلوي ران (سيناپس تحريکي)آکادمي کنکور - نخاع

2. سيناپس بين نورون رابط و نورون حرکتي عقب ران(سيناپس مهاري)

3. سيناپس بين نورون حسي و نورون رابط ( سيناپس تحريکي)

4. سيناپس بين نورون حسي و نورون حرکتي عضله جلوي ران(سيناپس تحريکي)

5. سيناپس نورون حرکتي عقب ران و ماهيچه عقب ران(سيناپس غير فعال)

آکادمي کنکور - نکتهنکته : تعداد سيناپس هاي نورون – ميون2 تاست و تعداد سيناپس هاي نورون- نورون3  تا.

بخش های مختلف نخاع

ریشه پشتی

درون  نخاع

بخش سفید: آکسون نورون حسی میلین دار

بخش خاکستری: بخشی از آکسون نورون حسی فاقد میلین

خارج از نخاع : جسم سلولی ، بخشی از دندریت و آکسون نورون حسی

ریشه شکمی

درون نخاع

بخش سفید: آکسون نورون حرکتی

بخش خاکستری: دندریت  و جسم سلولی

خارج از نخاع : آکسون نورون حرکتی

بخش خاکستری پروانه شکل

بخشی از آکسون نورون حسی ، نورون رابط، دندریت  و جسم سلولی نورون حرکتی

آکادمي کنکور - نکتهنکته : دستگاه عصبی محیطی نورون رابط ندارد.

 

آکادمي کنکور نخاع


 

مولف : علیرضا سیاحی

آبان 94

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 7 | امتیاز: 4/86 از 5
مگه نگفته بوديد كه اغلب انعكاس ها توسط مغز اداره ميشه چرا اينجا برعكس نوشتيد؟
سلام خسته نباشید. ببخشید چرا میگید 5 سیناپس ولی توی شکل کتاب درسی 6 سیناپس نمایانه؟ در ضمن سیناپس غیر فعال هم جزء سیناپس ها حساب میشه برای کنکور؟
1. سلام دوست عزیز... با توجه به توضیحات کتاب میتونم بگم ، سیناپس جایی هست که پایانه های اکسون!! نورون پیش سیناپسی با دندریت و جسم سلولی ، اکسون سلول پس سیناپسی فضای سیناپسی برقرار کنه...که ۳ تا سیناپس نورون_نورون در بخش خاکستری نخاع و ۲ تا هم سیناپس نورون_میون بین اکسون نورون حرکتی با ماهیچه های جلویی و عقبی ران هست...( بین میون و دندریت! نورون حسی سیناپس برقرار نیست ) که در مجموع ۵ تا میشه. 2. سیناپس غیرفعال (انتقال دهنده عصبی اگزوسیتوز نمیشه) جزء سیناپس هست با توجه توضیحات بالایی که گفتم... وقتتون بخیر..