فهرست

1- ماهيچه ها

2- ساختار ماهيچه ها

3- چگونگي انقباض ماهيچه هاي اسکلتي

4- تونوس ماهیچه‌ای

ماهيچه ها: حرکت به صورت هاى مختلف در همهٔ سلول هاى زنده ديده مى شود(هم سلول هاي يوکاريوتي  و هم پروکاريوت ها داراي حرکت هستند)، ولى سلول هاى ماهيچه اى اختصاصا براى
حرکت تمايز يافته ا ند. سلول هاى ماهيچه اى به صورت تارهاى قابل انقباض درآمده اند و به سه نوع ماهيچهٔ مخطط، ماهيچهٔ صاف(دوکي ٔشکل و تک هسته اي که در بافت لوله گوارشي قرار دارند)ماهيچه هاي قلبي(مخطط و منشعب که محدود به قفسه سينه مي شوند.)در اين فصل ما به ساختار و نحوه انقباض ماهيچه هاي مخطط مي پردازيم :


ساختار ماهبچۀ مخطط (ماهيچۀ اسکلتي): واحد ساختارى ماهيچه هاى مخطط تارهايي به قطر 10 تا 100 ميکرون است که طول متفاوت دارند و ميون ناميده مي شوند. ميون ها، در ماهيچه به وسيلهٔ سيماني از بافت پيوندى در کنار يکديگر قرار دارند وغلافى پيوندي (سلول هايي با فضاي بين سلولي زياد و داراي رشته هاي کلاژن)مجموعه آن ها را مي پوِشاند.
تارها به هم مي پيوندند و زردپى هاي(داري ِِرشته هاي به هم فشرده و کشسان) را مى سازند. زردپى از نوع بافت پىوندي بسيار مقاوم است و نيروي انقباض ماهيچه را به استخوان ها منتقل مي کند. اگر يک تار ماهيچهاي مخطط را در زير ميکروسکوپ بررسي کنيم، وجود لايه هاي تيره و روشن را که به آنها منظرهٔ مخطط )خط دار( مي دهد، مشاهده مى کنيم ) (. در ماهيچهٔ قلبى نىزهمين تناوب لايه ها تيره و روشن وجود دارد، ولي ماهيچه هاى صاف وضع متجانس دارند و خط دار نيستند. هر تار ماهيچه اي از پوششى به نام سارکولم احاطه شده و درون آن چندين تارچه وجود دارد.هسته ها و تعدادى ميتوکندري و کمى سارکوپلاسم )سىتوپلاسم از توالى تعدادى سارکومر درست شده است و هر سارکومر بخشي است که بىن دو خطّ Z قرار دارد )(. پس از هر خط Z يک نوار روشن و در دنبال آن ىک بخش تيره وجود دارد. اين بخش تيره، خود به وسيلهٔ يک صفحه بسيار روشن، به دو بخش برابر تقسىم شده است. پس از بخش تيره يک نوار روشن ديگر وجود دارد که به خط Z بعدى ختم مي شود. هر سارکومر از رشته های ضخیم و نازک تشکیل شده است. پروتئین میوزین در ساختار رشته هاي ضخیم و پروتئین اکتین در ساختار رشته هاي نازک وجود دارد. رشته های ضخیم و نازک در هنگام انقباض درهم فرو مي روند و در نتیجه سارکومر کوتاه مي شود.

ساختار ماهيچه

ساختار ماهيچه ها

 

یک دسته تار ماهیچه‌ای

 

غلاف پیوندی دو سر مجموعهی تارها را به هم پیوند میدهد و زردپی(بافت پیوندی رشتهای) در دوسرماهیچهها را میسازند.

 

آکادمي کنکور - ساختار ماهيچه ها

 

 

 

آکادمي کنکور - تار ماهيچه اي و پوشش پيوندي آن

 

آکادمي کنکور - سارکومر  و ميوفيبريل

یک تار ماهیچه‌ای

 

 

به غشاي پيوندگي که يک ميون(سلول ماهيچه اي) را مي پوشاند سارکولم مي​گويند.

میون ها درون سیمانی از جنس بافت پیوندی قرار دارند و غشایی پیوندی مجموع آنها را احاطه کرده است.

 درون هر تار میتوان تارچهها، هستهها، تعدادی میتوکندری وسارکوپلاسم (سیتوپلاسم سلولهای ماهیچهای را دید.)

 

  یک تارچه(یک میوفیبریل)

 

هر تارچه از توالی تعدادی سارکومر تشکیل شده است.هر سارکومر از رشتههای نازک و ضخیم تشکیل شده است.

 

سارکومر

 

 هر سارکومر بین دو خط Z قرار دارد.

 هر سارکومر از رشتههای نازک و ضخیم ساخته شده است:

      پروتئین  میوزین>  رشتههای ضخیم

      پروتئین اکتین> رشتههای نازک

با توجه به شکل رو به رو :

 در دو طرف خط z نوار روشن قرار دارد که فقط از رشته‌‌های نازک اکتین ساخته شده است.

 به دنبال نوار روشن نوار تیره قرار دارد که از هر دو رشتهی ضخیم(میوزین) و نازک (اکتین) ساخته شده است.

 در وسط نوار تیره یک صفحهی بسیار روشن قرار دارد که فقط از رشتههای ضخیم میوزین ساخته شده است.

 

 

و آماااا انقباض ماهیچه‌های اسکلتی...!!
انقباض این ماهیچه‌ها زمانی اتفاق می‌افتد که سارکومر کوتاه می‌شود و به دنبال آن فیبر‌های(تار‌های) ماهیچه‌ای کوتاه می‌شوند. ما برای اینکه درک بهتری از مکانسیم انقباض داشته باشیم مجبوریم یکم مفصل‌تر از کتاب براتون توضیح بدیم تا قضیه براتون حسابی جا بیفته! در حد یک قرمه سبزی جا افتاده!

زمانی‌که پیام عصبی حرکت منقل میشه یک انتقال دهنده‌ي عصبی به نام استیل کولین به فضای بین نورون حرکتی و تار ماهیچه‌ای آزاد میشه و به گیرنده‌هاش در سطح غشای تار متصل میشه و پتانسیل عمل رو ایجاد می‌کنه... این پتانسیل عمل باعث باز شدن کانال‌های کلسیمی شبکه‌ي سارکوپلاسمی شده و کلسیم ضخیره شده آزاد میشه ...! کلسیم آزاد شده طی مکانسیم خاصی باعث آشکار شدن جایگاه فعال اکتین میشه از طرفی ATP متصل به سر میوزین هم تجزیه میشه و باعث میشه سر میوزین به جایگاه فعال اکتین متصل شه  و در نتیجه طول سارکومر کوتاه بشه و انقباض ماهیچه اتفاق بیفته !

 برای اتمام انقباض آنزیم خاص استیل کولین رو غیر فعال میکنه و در نتیجه کلسیم دوباره به شبکه‌ی سارکوپلاسمی برمیگرده! سر میوزین با ATP پوشانده میشه و جایگاه فعال اکتین هم دور از دسترس میشه، این عوامل باعث برگشتن طول سارکومر به حالت اولیه میشه!

 

 

آکادمي کنکور - نحوه انقباض ماهيچه ها

آکادمي کنکور - نحوه انقباض ماهيچه ها

 
آکادمي کنکور - انقباضات ايرومتريک و ايزوتونيک

              ایزوتونیک > طول ماهیچه ر ا تغییر می‌دهد. مثل حرکات روزمره‌ی بدن
انقباضات   
              ایزومتریک > طول ماهیچه را تغییر نمی‌دهد.مثا ثابت نگه‌داشتن وزنه بالای سر 


تونوس ماهیچه‌ای : انقباضات خفیف ماهیچه‌ها در حالت استراحت است که باعث سختی نسبی آن‌ها می‌شود و به هنگام خواب متوقف می‌شود.درتونوس تار‌های ماهیچه‌ای به نوبت منقبض می‌شوند به 
همین دلیل خسته نمی‌شوند. وقتی که می‌خوابیم تونوس پلک و گردن از بین میره و در نتیجه پلک‌ها بسته میشه و گردن میفته ...!

 

عليرضا سياحي

مهر 94

به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 10 | امتیاز: 3.5 از 5
با سلام و خسته نباشید در هر میون یا تار شبکه سارکو پلاسمیک هم دیده میشه اما تو قسمت بالا گفته نشده
میون یا تار یک سلوله و طبیعیه که درونش شبکه سارکوپلاسمی وجود داشته باشه.یعنی یه جوری بدیهیه. بخاطر این شاید ننوشتیم
سلام ببخشید میشه گفت ک میزان دی ان ای در نورون بیشتره یا استئوسیت یا میزان صرف انرژی در کدام بیشتره؟
نورون ها همگی یک جسم سلولی دارن و تک هسته ای هستن دلیلی نداره DNA بیشتری داشته باشن ولی استئوسیت ها یا همون سلول های استخوانی دو هسته ای بیضی شکل هستن پس DNA بیشتری دارن قطعا. اخه اینا داخل کتاب نیست من نمیدونم اینارو شما از کجا خوندی داری میپرسی اصلا تو کنکور نمیادش. درمورد صرف انرژی هم بستگی به فعالیت سلول داره اصلا نمیشه جواب قطعی به این سوال داد