فهرست

1- تراوش 

2- بازجذب

3-  ترشح 

4- نکات باقی مانده تشکیل ادرار 

5- نقش کلیه ها در تنظیم تعادل اسیدی و بازی محیط داخلی بدن    

6- نحوه تخلیه ادرار 

 

تشکیل ادرار: ساخته شدن ادرار نتیجه سه پدىدهٔ تراوش، بازجذب و ترشح مواد در نفرون هاست. حجم زیادی از مواد موجود در پلاسمای خون با عبور خون از گلومرول به درون کپسول بومن
تراوش می شود. در دنبالهٔ لولهٔ ادراری، پس از بازجذب بسیارى از اىن مواد به خون و ترشح مواد دیگر از خون به درون لوله، ترکىب نهایی ادرار مشخص می‌شود.

 

آکادمي کنکور-تشکيل ادرار در لوله هنله

 

تشکیل ادرار

تشکیل ادرار

 

تراوش(خون > لوله هنله)

فشارخون در مویرگ هاى گلومرول باعث تراوش پلاسما به درون نفرون می‌شود به این پدیده تراوش می​ گویند.

درگلومرولها انجام میشود.> فقط در بخش قشری(دانه دار) کلیه انجامیشود.

۳ عامل در تراوش نقش دارد :

  فشار خون بالای مویرگهای گلومرولی(یادتون هست چه عواملی باعث فشار خون میشن؟؟)

  نفوذپذیری زیاد مویرگهای گلومرولی(البته نسبت به گلبولهای قرمز و مولکولهای درشت مانند پروتئین نفوذناپذیرند.‌‌)

  مویرگهای گلومرولی به علت پیچخوردگی سطح وسیعی را برای ترواش فراهم کردهاند.

حجم مایع تراوش شده در 24 ساعت به میزان 180 لیتر است اما کل این میزان به صورت ادرار دفع نمیشود.

بازجذب(لوله هنله > خون)

در حدود 99 درصد موادی که در گلومرول ها تراوش شده اند، دوباره در مویرگ های اطراف لولهٔ ادرارى جذب خون مى شوند و به اىن ترتیب از هدر رفتن موادی مانند گلوکز و سدیم جلوگیری مى شود.

بازجذب مواد به خون در کلیه ها به دو صورت فعال و غىرفعال صورت می گیرد: جذب فعال مواد برخلاف شیب انتشار آنها صورت می گیرد و به ATP نیاز دارد. بازجذب گلوکز به همین صورت است. باز جذب غىرفعال نتیجهٔ اختلاف غلظت است،مثلاً در لولهٔ جمع کنندهٔ ادرار تراکم اوره بىش از مایع بین سلولی است
و در نتیجه مقداری اوره به مایع بىن سلولی باز می گردد و به دنبال آنآب نىز باز جذب می‌شود.

حدود 99درصد موادیکه در گلومرولها تراوش شدهاند به روشهای مختلف بازجذب میشوند و در نتیجه طی 24 ساعت فقط 1/5 لیتر ادرار ازبدن دفع میشود.

زمانیکه مایع تراوش شده به لولهی پیچخوردی نزدیک میرسد عمل بازجذب شروع میشود و تا لولهی جمع کنندهی ادرار ادامه دارد.

با توجه به شکل بالای این صفحه :

  بیشترین بازجذب در لولهی خمیده نزدیک رخ میدهد.

  بازجذب گلوکوز و آمینواسید به روش فعال (صرف ATP) فقط در لولهی خمیده نزدیک انجام میشود.

  بازجذب بیکربنات(-HCO3) در لولهی خمیدهی نزدیک غیرفعال و در لولهی خمیدهی دور فعال است.

  در بخش نازک نزولی هنله فقط بازجذب آب دیده میشود.(شاخه غلیظ کنندهی ادرار)

  در بخش صعودی هنله NaCl بازجذب میشود (نازک صعودی: غیر فعال و ضخیم صعودی : فعال )

  بازجذب اوره فقط در مجاری جمع کنندهی ادرار انجام میشود.

  در مجاری جمع کنندهی ادرارNaCl به روش فعال بازجذب میشود.

ترشح (خون > لوله هنله)

 

انتقال مواد از خون به لولهی ادراری است و عکس بازجذب است.

به صورت انتقال فعال انجام میشود.

یونهای هیدروژن و پتاسیم و بعضی از داروها مانند پنی سیلین به وسیلهی ترشح از خون دفع میشوند.

 
هورمون آلدسترون از بخش قشری فوق کلیه ترشح می‌شود و باعث تحریک ترشح پتاسیم می‌شود.
محل بازجذب اوره (به صورت غیر فعال)  فقط مجاری جمع کننده‌ی ادرار است.
هورمونی به نام ADH در هیپوتالاموس ساخته می‌شود و در هیپوفیز پسین ذخیره می‌گردد. در صورتیکه بدن نیاز به حفظ آب داشته باشد این هورمون به خون ترشح شده و روی مجاری جمع کنده‌ی ادرار اثر می‌گذارد و نفوذ پذیریشان را به آب بیشتر می‌کند تا آب بیشتری بازجذب شود و ادرار غلیظ‌تر شود.(سال آینده با این هورمون آشنا می‌شوید.)
 
با افزایش قلیایی شدن محیط داخلی بدن از کلیه ها بی کربنات بیشتری دفع می​گردد. و با اسیدی شدن بیشتر محیط داخلی بدن یون هیدروژن بیشتر از کلیهها دفع می​گردد. پس با خوردن زیاد غذاهای حیوانی محیط داخلی بدن اسیدی تر شده و دفع یون هیدروژن از کلیه بیشتر می‌گردد.
آکادمي کنکور - نحوه تخليه ادرار
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 4 | امتیاز: 5 از 5