فهرست
 
  1. تنفس
    1. تنفس پوستی
    2. تنفس نایی
    3. تنفس با آبشش
    4. تنفس با شش
      1. تنفس با شش در مهره داران
      2. تنفس با شش در پرندگان

تنفس : به تبادل گازی بین محیط زنده و محیط زیستش گفته می‌شود که به دو صورت عمومی و تنفس به صورت هوازی است.در تنفس عمومی جانور O2 را از محیط گرفته و به سلول ها تحویل می‌دهد و همزمان Co2 حاصل از تنفسش را به محیط دفع می‌کند.تنفس سلولی هوازی در میتوکندری ها انجام می‌شود تا O2 مورد نیاز چرخه ی سیتریک اسید را فراهم کند.(با مکانیسم اسید سیتریک در فصل 8 پيش دانشگاهي آشنا خواهید شد.)
تصمیم گرفتیم بر خلاف کتاب درسی تنفس را از جانداران ساده بررسی کنیم تا برسیم به مهره داران خشکی زی و در نهایت انسان...

گنجشک

تنفس

 

تنفس پوستی

 

 اندازه بدن جانورانی با این مکانیسم تنفسی، کوچک بوده و نسبت سطح به حجم بدن آنها زیاد است.

  سلول ها متابولیسم پایینی دارند و هر سلول نیاز کمتری به اکسیژن دارد.

  این جانور باید در آب یا محیط مرطوب زندگی کند.

 تبادلات گازی به صورت انتشار ساده ( بدون مصرف ATP و در جهت شیب غلظت) انجام می پذیرد.

آکادمي کنکور - تنفس پوستي

دستگاه نایی

 

  در حشرات و برخی بندپایان دیده میشود.

  شامل شبکیه ای از لوله های درونی به نام لوله های نایی است که در سراسر بدن منشعب شده و بطور مستقیم و بدون دخالت سیستم گردش مواد تبادلات گازی را انجام میدهد.

  هوا از طریق منافذ کوچکی روی سطح بدن حشره به نام اسپیراکل به لول های نایی وارد میشود.

  در تنفس نایی ، سیستم گردش خون و مویرگ ها نقشی ندارن و بنابراین در این جانور خون روشن و خون تیره معنایی ندارد!

آکادمي کنکور - تنفس نايي

آبشش

 

  آبششها برای تبادلات گازی در آب سازگار شده اند اما ششها و تنفس نایی حشرات برای برای تبادلات گازی در هوا سازگارند.

سوال : چرا آبششها خارج از بدن قرار دارن اما ششها و سیستم نایی در داخل بدن دیده میشن ؟

 حتما می دونین که سطوح تنفسی به خاطر حل کردن گازهای تنفسی همیشه باید مرطوب باشن جانورانی که آبزی هستن هیچوقت نگران از دست دادن رطوبت نیستن چون سطوح تنفسی آنها یعنی آبششها خارج بدن قرار گرفته اما جانورانی که در هوا تنفس میکنن دائماً با مشکل از دست دادن رطوبت مواجهن و بنابراین تنفسها و سیستم نایی درون بدن قرار گرفتن!

 در ماهیان استخوانی هر آبشش دارای رشتههای آبششی است که در داخل آب و بیرون از بدن امتداد مییابند که آب روی آنها جریان دارد.

 شبکه ای از مویرگ های خونی به رشته های آبششی می رسند و باعث تسهیل انتشار O2 و CO2 بین خون و آب میشود.

  خون مویرگ ها بر خلاف جریان آب حرکت میکند تا خون مملو از اکسیژن شود.

  انتشار اکسیژن و دی اکسید کربن تأثیر  و این انتشار به طور همزمان و در جهات متقابل رخ میدهد.(علت : همانطور که غلظت اکسیژن در بیرون از آبششها بیشتر از داخل آنهاست، دی اکسید کربن نیز در داخل آبششها غلظت بیشتری از بیرون دارد در نتیجه همان مکانیسم متقابل که موجب ورود اکسیژن میشود. باعث میشود تا دی اکسید کربن با همان شدت خارج شود.)

 

 

 

 

 

آکادمي کنکور - تنفس با آبشش

 

 

 

 

شش

 

مهرهداران

 

 در طی تکامل مهرهداران، سطح ششها افزایش یافته است.

  بیشتر مهرهداران ساکن خشکی شش دارند.

آکادمي کنکور - تنفس با شش

پرندگان

 

 

 پرندگان کارآمدترین سیستم تنفسی در بین مهرهداران را دارند.

  ششهای صورتی رنگ پرندگان دارای انشعاباتی هستند که کیسه هوایی نام دارند.

  هنگام دم حدود 70 درصد هوا (تهویه نشده) وارد کیسههای هوایی عقبی میشود و هوای دم قبلی(تهویه شده) از ششها وارد کیسههای هوایی پیشین (جلویی) میشود. همچنین 30 درصد از هوا هنگام دم وارد ششهای پرنده میشود در نتیجه ششهای پرنده در هم در دم و هم در بازدم تهویه هوا دارد.

  همانطور که در شکل میبینید هنگام دم همه کیسههای هوایی از هوا پر میشود ولی نوع هوای پر شده متفاوت است.

  در هنگام بازدم هوای تهویه نشده از کیسههای هوایی عقبی وارد ششها میشود تا تهویه شود و هوای تهویه شده کیسههای هوایی جلویی(پیشین)از بدن خارج میشود.

  همانطور که در شکل میبینید در هنگام بازدم همه کیسههای هوایی فاقد هوا میشوند و ششها مملو از هوا میشوند.

  با توجه به شکل جریان هوا در ششهای پرندگان یک طرفه ( از عقب به جلو) و در نای دو طرفه است.

  دیواره کیسههای هوایی تبادل گاز ندارند.

  تعداد کیسههای هوایی پرندگان 9 عدد است که یکی از آنها بین دو نیمه بدن مشترک است.

  هوای کیسههای هوایی عقبی پرنده همیشه تهویه نشده و کیسههای هوایی جلویی همیشه از نوع تهویه شده است.

سازگاری های غاز های وحشی

1. کارایی بالای ششها

2.  قدرت پیوستگی زیاد هموگلوبین خون

3. تعداد فراوان مویرگ ها

4. میوگلوبین ماهیچههای پروازی

(میوگلوبین یک پروتئین ذخیره ای در ماهیچه هاست اما هموگلوبین پروتئین انتقالی است و در خون جریان دارد.)

آکادمي کنکور - کيسه هاي هوادار در پرندگان

آکادمي کنکور - تنفس در پرندگان

آکادمي کنکور - هموگلوبين

آکادمي کنکور - ميوگلوبين

 
به این جزوه آموزشی امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 8 | امتیاز: 4.38 از 5
ایا در پرندگان در بازدم هوایی تهویه نشده واردوارد کیسههای جلویی میشود
سلام. خیر همیشه اینطور یاد بگیرید که در بازدم کیسه ها(چه جلویی و چه عقبی) خالی میشن و همه‌ی هوا ها چه تهویه شده چه نشده از کیسه ها خارج میشه و در دم کیسه ها در حال پرشدن هستند. در هنگام بازدم هوای تهویه نشده یعنی دارای اکسیژن بالا از کیسه های هوایی عقبی وارد شش ها می‌شوند. و هوای تهویه شده( یعنی با غلظت اکسیژن پایین‌تر که قبلا در شش تبادل شده اند) از کیسه‌ هوایی جلویی خارج و وارد نای و سپس خارج از بدن می‌رود.
سلام در خصوص سیستم نایی حشرات میخاستم بدونم اتفاقاتی برای اکسیژن بعد از ورود به بدن حشره میفته چیه ؟ممنونم
سلام. در سیستم تنفس نایی در حشرات حفراتی به نام اسپیراکل وجود داره که دنیای بیرون رو به شاخه های نایی حشرات مرتبط میکنه. هر شاخه نایی دوباره به شاخه های کوچکتر و کوچکتری تقسیم میشه تا جایی که شاخه های نایی نهایی به قطر یک میکرومتر می رسند. تقریبا هر سلول حشرات در مجاورت این شاخه های نایی انتهایی و یا در فاصله خیلی نزدیک به آن قرار دارند که در بسیاری از حشرات اکسیژن میتونه به روش انتشار ساده به این سلول ها برسه تا در نهایت برای تنفس سلولی وارد میتوکندری سلول های حشرات بشه. چون این شاخه های نایی به در مجاورت سلولهاست حتی در بیشتر موارد بدون نیاز به سیستم گردش مواد اکسیژن و دی اکسید کربن میتونه تبادل بشه. موفق باشید .
در بخش مولكول هاى زيستى "ميوگلوبين" را بعنوان پروتئين انتقالى مثال زده بوديد، ولى در اينجا بعنوان پروتئين دخيره اى نام برديد، ايا تفاوتى بين اين دو وجود دارد؟
سلام. بله در هر دوش هم به عنوان پروتئین ذخیره ‌ای نام بردیم و هم به عنوان پروتئین انتقالی چون میتونیم بگیم هم پروتئين ذخیره ای هستش وهم انتقالی.منتها بیشتر در ذخیره اکسیژن برای استفاده ماهیچه ها نقش داره.(در علم زیست شناسی هیچی ۱۰۰٪ نیست) میوگلوبین تقریبا در همه‌ی پستانداران یافت میشه و البته جانوران دیگه !برای مثال وال ها دارای مقادیر فراوانی میوگلوبین در ماهیچه های خودشون هستند. میوگلوبین مثل هموگلوبین هر دو گروه هِم دارند.