تحليل درس ادبيات فارسي و روش مطالعه آن براي کنکور سراسري!

 

به نام خداوندگار عشق ...

 

مقدمه :  اهمیت درس زبان و ادبیات فارسی بر کسی پوشیده نیست . چه کسانی که در امر آموزش مشغول فعالیت اند ، چه دانش آموزانی که برای ترسیم آینده ای بهتر ، حداقل یک بار کنکور را تجربه می کنند . همه و همه واقف به این حقیقت هستند .

این درس با ضریب چهار نقش مهمی در بهبود تراز و رتبه ی داوطلبین دارد . برای کسانی که این درس را تنها به خاطر اهمیت اون بالاجبار و از سر ناچاری می خوانند شاید کمی سخت به نظر بیاد . تعجب نکنید! هستند کسانی که خیلی از شعر و شاعری خوششون نمیاد! اما این یک روی سکه است . زبان و ادبیات فارسی برای ما فارسی زبان ها تنها یک درس نیست . یک هویته ، یک فرهنگه ، برای تمامی اقوامی که سال های سال در این سرزمین زندگی کردند ،   لُر ، تُرک ، کُرد ، فارس ، بلوچ و ...  فرقی نمیکنه . اون یک نمادِ ، همچون پوستین چرم کاوه ی آهنگر که آنرا بر سر نیزه کرد و تمام ایران در زیر سایه اش ،فریاد عدالت خواهی و مبارزه با ظالم را فریاد زدند .

این زبان ، زبان حماسه است . از حماسه ی دلاوری های آرش کمان دار که جان بر سر عظمت و بزرگی کشورش داد گرفته تا افسانه ی پهلوانی های رستم دستان با رخش غیرتمندش .این زبان ، زبان عاشقان دل سوخته است . عاشقانی که همه ی وجودشون سرشار از عشقه . نَه عشقی که با وصال معشوق به سرانجام میرسه ، نَه .  عشقی که پس از مرگ هم در جست و جوی یار سر از خاک بلند میکنه .  جداً حیفه که این درس را فقط به خاطر ضریب چهار بودنش بخوانیم!

خب!  خیلی از بحث اصلی دور نشیم . تقسیم بندی این درس از لحاظ مفهومی و همینطور بارم بندی به این شکله :

1 ) آرایه های ادبی ( 2 الی 3 تست )    2 ) قرابت معنایی ( 8 الی 9 تست )     

 3 ) دستور زبان فارسی ( 5 الی 6 تست )

4 ) املاء و لغت ( 4 الی 5 تست )         5 ) تاریخ ادبیات ( 1 الی 2 تست )

که جمعاً 25 سوال را شامل می شود . در ادامه با این مباحث و البته الگوهای مختلف طرح تست

در آزمون سراسری بیشتر آشنا می شویم .

  • آرایه های ادبی : شاید در نگاه اول به خودتون بگید بی خیال این سه تا تست میشم! کی حوصله ی خوندن این همه آرایه رو داره ؟!  اما دقت کنید که این سوالِ تقریباً نصف بچه های کنکوریه!  با جواب دادن به این سه تست ، در نیمه ی بالایی جدول قرار می گیرید! پس ساده از کنارش نگذرید!

این تست رو ببینید :

   آکادمي کنکور - سوال   در کدام گزینه (( تضاد )) وجود ندارد؟

1 ) دیو چو بیرون رود فرشته درآید                                      2 ) سخن کم گوی و چون گویی نکو گوی

3 ) صالح و طالح متاع خویش نمودند                                    4 ) گمان بد مبر بر کَس نکو بر

 این یکی از سوالات ادبیات آزمون سراسری سال 69 در رشته ی انسانیه!

 میدونم به چی فکر می کنید ، به اینکه ای کاش اون موقع کنکور می دادین! مطمئناً توی رشته و دانشگاه دلخواهتون قبول میشدین!

 اما خیلی هم جالب نیست! اون موقع نَه خبری از آی پد بود ، نَه ایکس باکس و نَه اینترنت پرسرعت 4G !

پس با همه ی مشکلات به همین امروز قانع باشید!

از شوخی که بگذریم ، دیگه از این نوع سوالات در کنکور خبری نیست.

الگوهای طرح تست توی مبحث آرایه های ادبی در این چند سال به این صورته :

 

الگوی شماره 1 :  در صورت تست ، بیتی را می دهند و آرایه های آن را می خواهند .

     آکادمي کنکور - سوال آرایه های بیت زیر کدام اند؟                 ( سراسری – تجربی – 94 )

    (( گردد از دست نوازش پایه ی معنی بلند .... مور را شیرین سخن دست نوازش کرده است ))

1 ) کنایه – حس آمیزی – تضاد – مجاز                                            2 ) کنایه – تشخیص – حسن تعلیل – جناس تام

3 ) استعاره – حس آمیزی – مجاز – اسلوب معادله                               4 ) استعاره – تلمیح – اسلوب معادله – حسن تعلیل

  سعی کنید از آرایه ای شروع کنید که فکر می کنید براتون راحت تره! من از تضاد در گزینه ی اول شروع می کنم . تضادی در عبارت به چشم نمیخوره . این گزینه حذف میشه! در گزینه ی دوم جناس تام رو بررسی می کنیم : واژه ی (( دست )) دو بار در عبارت اومده ، اما هر دو بار به یک معنی! پس این گزینه هم رد میشه! خب! حالا پیدا کردن جواب بین دو گزینه خیلی راحت تره! قبول دارید؟!  آرایه هایی که بین هر دو گزینه تکراری هستند رو کنار میگذاریم! چون به طور حتم در عبارت وجود دارند .  (( سخن شیرین )) حس آمیزی دارد . (( دست سلیمان )) هم مجاز از قدرت سلیمان است . همونطورکه می بینید همه ی آرایه های گزینه ی سوم در عبارت موجود است . جواب ما گزینه ی سوم! علت رد گزینه ی چهارم آرایه ی حسن تعلیله که

در عبارت وجود نداره .   البته انتخاب آرایه با خود شماست! فی المثل می توانستید به جای جناس تام در گزینه ی دوم ، حسن تعلیل را انتخاب کنید . در این صورت همان جا دو گزینه حذف میشد!

 

الگوی شماره 2 :  در صورت تست چند آرایه را می دهند و گزینه ای که تمامی آرایه ها را شامل می شود می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال در کدام بیت هر سه آرایه ی (( تشبیه – استعاره – کنایه )) وجود دارد؟   ( سراسری – ریاضی – 94 )

1 ) تو قله ی خیالی و تسخیر تو محال ..................................... بخت منی که خوابی و تعبیر تو محال

2 ) بعد یک عمر قناعت دگر آموخته ام ................................... عشق گنجی است که افزونی اش از انفاق است

3 ) چون که گُل رفت و گلستان درگذشت ................................. نشنوی زان پس ز بلبل سرگذشت

4 ) به صحرای هوس تا کِی دلا! سر در هوا گردی ..................... نمی بینی رهی ، ترسم که گم گُردی چو واگردی

   جواب دادن به این تیپ سوالات نسبتاً راحت تره!   یکی از آرایه ها را انتخاب کرده و هر چهار گزینه را از بالا به پایین

 در پیِ یافتنش بررسی می کنیم ،  از تشبیه شروع می کنیم :

در گزینه اول : (( تو قله ی خیالی )) تشبیه داره  ( تو همانند قله ی خیال هستی ) .  

در گزینه ی دوم : (( عشق گنجی است )) تشبیه داره . در گزینه ی سوم : تشبیه به چشم نمیخوره! پس این گزینه رد میشه!  و اما در گزینه ی چهارم!  (( صحرای هوس )) نیز تشبیه داره ،

می رویم سراغ استعاره!  در گزینه ی اول حالتی از استعاره به چشم نمیخوره! در گزینه ی دوم نیز استعاره نداریم! جواب روشنه! گزینه ی چهارم!

 

الگوی شماره 3 :  این الگو ، ترتیب توالی آرایه ها! نام دارد . در صورت تست یک سری آرایه به ما می دهند و ترتیب وجود آنها در گزینه ها را از ما می خواهند :

آکادمي کنکور - سوال آرایه های (( تضاد – ایهام – تناقض – تشخیص – حسن تعلیل )) در کدام ابیات یافت می شود؟    ( سراسری – ریاضی – 94 )

الف ) دلی کز خرمن شادی نشد یک دانه اش حاصل ........................... چنین در دام غم ، تا کِی به بوی دانه بنشیند

 ب ) زان رو به کوی دوست گذارم نمی فتد .................................... بگرفت اشک دیده ی من رهگذار من

 ج ) چو تو برخیزی و از ناز خرامان گردی ................................... سرو بر طرف گلستان به حیا بنشیند

  د ) در راه عشق بُعد منازل حجاب نیست ...................................... دوری گمان مبر که بود مانع وصال

  ه ) حلقه ی دام نجات است خم طره ی دوست ................................. وای بر حالت مرغی که در این دام نبود

1 ) ب – الف – ه – ج – د                                            2 ) ج – د – الف – ه – ب

3 ) د – الف – ه – ج – ب                                            4 ) د – ج – الف – ب– ه 

 

   این شاید سخت ترین و زمانبر ترین نوع طرح تست در آرایه باشه!   اما با یک ترفند ساده آسون میشه!  

 به این ترتیب عمل می کنیم :

 یکی از آرایه های صورت تست رو ( پیشنهاد من آرایه ی اول یا آخره! ) انتخاب می کنیم . حالا در چهار گزینه بررسی می کنیم و می بینیم که اون آرایه کدام حروف رو شامل میشه . حالا

 بیت های اون حروف را از لحاظ داشتنش بررسی می کنیم :

 من اینجا آرایه ی آخر ( حسن تعلیل ) رو انتخاب می کنم . حسن تعلیل به عنوان آخرین

آرایه ی صورت تست ، در گزینه ها ، حروف ( د – ب – ه ) رو شامل میشه! ( اسمش یادتون باشه! ترتیب توالی! ) حالا وقتِ بررسی کردنه!

 در بیت (( د )) حسن تعلیلی وجود نداره! پس گزینه ی نخست به همین سادگی رد میشه!

 در بیت (( ب )) شاعر نرفتن به کوی معشوق رو جلوگیری اشک از رفتنش میدونه!  پس گزینه های دوم و سوم رو نگه میداریم!

 در بیت (( ه )) نیز حسن تعلیل وجود نداره!  گزینه ی چهارم هم حذف میشه!

 خب! دو گزینه باقی مونده!  حالا همین کارها رو برای دو گزینه ی دوم و سوم تکرار میکنیم .  من تشخیص رو ( که آرایه ی یکی مونده به آخره! ) انتخاب می کنم . با توجه به ترتیب توالی باید

دو بیت (( ه )) و (( ج )) رو بررسی کنیم :

 در بیت (( ه )) تشخیصی به چشم نمیخوره! پس گزینه ی دوم هم رد میشه!

 جواب ما گزینه ی سومه!    

 

  • قرابت معنایی :  این بخش به تنهایی 9 تست در آزمون داره . ( چیزی حدود یک سوم سوالات رو شامل میشه ) در بین این پنج مبحث ، شاید تنها مبحثی باشه که نحوه ی طرح سوال

 در موردش خیلی دستخوش تغییرات نشده . کلید موفقیت در زدن تست های قرابت درست خواندن بیت هاست!   درست خوانی واژه هایی که شبیه هم هستند و تنها در یک مصوت می توانند معنای کاملاٌ

 متفاوتی داشته باشند ( مثل دو واژه ی مِهر و مُهر )  یا توجه به درنگ و مکث درون عبارات ، یک درنگ میتونه معنای عبارت رو عوض کنه!  و ...

 مسلماً تسلط بر این ریزه کاری ها شما را بیش از پیش در این مبحث قوی میکنه ، جزوات و کتاب های بسیاری در مورد همین نکات نوشته شده .

 اما از من می شنوید روح لطیف شعر رو با غرق شدن در نکته های بعضاٌ دستوری زبان! آلوده نکنید!  شعر به قول عزیزی ،  همچون گُلی است که در سایه ی تشریح می پژمرد!

 می خواهید توی این قسمت حرفی برای گفتن داشته باشید ؟  شعر بخوانید! تا می توانید! نَه فقط به قصد تست زدن! نَه!  در خانه های ما ایرانی ها معمولاً یک دیوان حافظ پیدا می شود .

چه چیزی بهتر از این!  هم صحبتی با استاد عشق!  شبی یکی دو بیت حافظ خواندن خیلی برنامه ریزی شما را به هم نمی زند!  اما بهتون قول میدم بعد از مدتی ، هر شعری رو که ببینید

 خیلی راحت از پسِ معنی و مفهومش برمی آیید!  در ثانی از رندی های عاشقانه ی حافظ هم بی نصیب نمی مانید!  حداقلش این است که عاشق تر از قبل می شوید!!

 تا به اینجا بیشتر راه رو رفتیم!  حالا باید پِی به منظور اصلی شاعر که بعضاً در پشت

 معنای لفظی و ظاهری بیت پنهان شده ببریم!  اصلاً سخت نیست! فقط کافیه با یک سری از مفاهیم که شاعران ما اغلب در شعرهای خودشون از اونها استفاده می کنند ، آشنا شویم!

 الگوی شماره 1 :  چهار بیت را در چهار گزینه می دهند که مفهوم یکی با سه تای دیگر متفاوت است . باید آن را بیابیم :

 آکادمي کنکور - سوال مفهوم کدام بیت با سایر ابیات متفاوت است؟          ( سراسری – ریاضی – 94 )

 1 ) من بعد حکایت نکنم تلخی هجران ........................................ کان میوه که از صبر برآمد شکری بود

 2 ) شکیبایی کنم چندان که یک روز ......................................... درآید از در مهر ، آن دل افروز

 3 ) پس از چندین شکیبایی ، شبی یارب توان دیدن ........................... که شمع دیده افروزیم در محراب ابرویت

 4 ) تا نباید گَشتنم گِرد درِ کس چون کلید ............................................. بر در دل ز آرزو قفل شکیبایی زدم

   در هر چهار گزینه از صبر و شکیبایی صحبت شده ، اما با کمی دقت و البته صبوری! شما هم به تفاوت گزینه ی چهارم با سایر گزینه ها آگاه میشید!

 در گزینه ی نخست : شاعر میگه : دیگر بعد از این از تلخی دوری از یار صحبتی نمی کنم!  چون میوه ای که از صبر به عمل میاد مثل شکر شیرینه! ( این یعنی شاعر امیدواره که صبرش

 اونو به وصال معشوق برسونه )

 در گزینه ی دوم : آنقدر صبر می کنم تا که یک روز آن زیبارو از در عشق و دوستی خودش را به من نشان دهد!

 در گزینه ی سوم : پس از صبر و شکیبایی بسیار می توان یار را دید و در محراب ابرویش شمع برافروخت!     تا اینجا هر سه گزینه یک معنی و مفهوم مشترک دارند .

و اما در گزینه ی چهارم : در اینجا هم شاعر صبوری را پیشه می کند ، اما نَه به خاطر رسیدن به معشوق!  بل به خاطر اینکه دیگر عاشق کسی نشود!  این کجا و آن کجا!  جواب گزینه ی چهارم!

 الگوی شماره 2 :  بیت یا عبارتی را در صورت سوال می دهند و در بین چهار گزینه ، بیتی را می خواهند که با آن قرابت معنایی داشته باشد و یا برعکس! هیچ تناسبی با آن نداشته باشد .

آکادمي کنکور - سوالبیت (( خیمه ی انس مزن بر در این کهنه رباط ...................................... که اساسش همه بی موقع و بی بنیاد است )) با کدام بیت تناسب مفهومی دارد؟  ( سراسری – ریاضی – 94 )

 1 ) با همه زشتی ، ز دنیا چشم پوشی مشکل است .................................................. هیچ مکروه این قَدَر در دیده ها مرغوب نیست

 2 ) رهروان عقل ساحل را به جان دل بسته اند .......................................................... ما دل خود را به راه عشق بر دریا زدیم

 3 ) سازگاری چرخ را با من نبود از راه لطف ................................................................ چند روزی بهر ویرانی مرا آباد داشت

 4 ) در گلشنی که خرمن گُل می رود ز باد ................................................................. دلبستگی به خار و خس آشیانه چیست

  مفهوم بیت در صورت سوال اینه : خیلی به این کهنه رباط ( دنیای مادی ) دل نبند! چون فانی و از بین رفتنی است!  گزینه ها رو با توجه به این مفهوم بررسی می کنیم :

 گزینه ی اول : چشم پوشی ( نادیده گرفتن ) دنیا با وجود زشتی ها و بدی های اون مشکل است! و در ادامه می گوید : هیچ مورد مکروهی به اندازه ی دنیا در نگاه مردم جذاب نیست!

 این درست نقطه ی مقابل مفهوم مورد نظر ماست!

 گزینه ی دوم :  آدم های عاقل دلبسته ی ساحل هستند ( از ریسک کردن می ترسند! ) اما انسان های عاشق که تابع قلب خودشون هستند ، دل به دریا می زنند! ( مفهوم تقابل عقل و عشق )

 گزینه ی سوم :  روزگار این چند وقت  از سر لطف و مهربانی ، به دلخواه من نبود!  این در واقع آرامش قبل از طوفان بود! 

 و اما در گزینه ی چهارم :  شاعر می گوید :  در گلستانی که گُل با همه ی زیبایی خودش روزی از بین میره ( منظور دنیا و ظواهر زیبای مادی اونه! )  دلبستگی به خار و خس

 ( چیزهای کوچک و کم اهمیت ) چه فایده ای دارد؟!   همونطور که می بینید این بیت با مفهوم صورت سوال یکی است!  جواب ما همین گزینه است!  

 البته الگوهای دیگری هم وجود دارند که مورد استفاده قرار می گیرند ، مثل آوردن معنای کنایی در مقابل عبارت و ...    قدر مسلم پاسخ به این نوع تست ها برای شما مثل آب خوردن است! 

 

  • زبان فارسی :   برای خیلی از دانش آموزها این مبحث بیشتر به یک کابوس شباهت دارد!  البته از این جهت که کمی از حالت رمانتیک گونه! ادبی به دور هم هست ، کسل کننده

 به نظر میاد!  قبول!!  اما هیچ کدام اینها نباید باعث شود که ما قید این شش تست را بزنیم!  مضاف بر اینکه خیلی ها راحت میدان را خالی می کنند و پاسخ نامشان در این قسمت سفید

 و دست نخورده باقی می ماند!   خلاقیت طراحان تست در این چند سال البته کار را کمی مشکل تر هم کرده است!  و آن آوردن چند مفهوم در قالب یک سواله! 

 خب! برای رسیدن به مطلوب باید تن به سختی داد :    به قول شاعر :  در بیابان گر به شوق کعبه خواهی زد قدم .................................... سرزنش ها گر کند خار مغیلان غم مخور

 در ادامه الگوهای طرح تست در بخش زبان فارسی در سه سال اخیر ( 92 – 93 – 94 ) را  به تفکیک مبحث ، با هم بررسی می کنیم .  هر سال ، طراحان سوال کنکور الگوهای

 جدیدی را رو می کنند!  پس خیلی بر روی این قضیه که امسال هم از روی همین الگوها تست بدهند حساب نکنید!  تجربه ثابت کرده اعتماد به این عزیزان طراح عواقب ناگواری در پی داره!

 اما یقین داشته باشید با تسلط بر روی همین الگوها ، از پسِ هر نوع تستی برمیاین! 

 

  مفهوم واج

 الگوی شماره 1 :  واژه یا واژه هایی را می دهند و الگوی هجایی آن را می خواهند :

آکادمي کنکور - سوال الگوی هجایی واحد های زبانی واژ های (( ابر ، همه ، تویی ) در کدام گزینه درست است؟   ( سراسری – تجربی – 93 )

 1 ) ( ص م ص ص )( ص م ص ص )( ص م م ص )

 2 ) ( م ص ص )( ص م ص ص )( ص م ص م )

 3 ) ص م ص ص )( ص م ص م )( ص م ص م )

 4 ) ( م ص ص )( ص م ص م )( ص م ص م )

  از این راحت تر نمیشه! فقط کافیه با سه الگوی هجایی اشنا باشید و بدونید که در زبان فارسی هیچ واژه ای با مصوت آغاز نمی شود! همین!!

 الگوی شماره 2 : شمردن تعدا واج های هسته ی گروه اسمی است!

آکادمي کنکور - سوال  تعداد واج های هسته ی دومین گروه اسمی در عبارت زیر چند تاست؟   ( سراسری – تجربی – 94 )

 (( در این سفر دور و دراز ، در کوره راه های پر نشیب و فراز ، همه جا نغمه های آسمانی تو ، تسلی بخش دل ماست ))

 1 ) شش                                                              3 ) هشت

 2 ) هفت                                                              4 ) نُه

  در این جور سوالات ، طراح با یک تیر چند نشان را میزند! ممکنه به جای هسته ی گروه اسمی ، تعداد واج

 گروه بدلی را بخواهند! خلاصه برای هر نوع سوالی باید آمادگی داشته باشید!

 مفهوم تکواژ

  الگوی شماره 1 : چندین واژه را می دهند و آنهایی را که از یک تکواژ درست شده اند می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال  در میان واژگان داده شده ، چند واژه از یک تکواژ درست شده اند؟  ( سراسری – ریاضی – 92 )

  (( کیش – کوشا – پسین – هاله – زمین – پروانه – نوشین – بحران – نالان – خسته – تمنا – کین – خنده – معنا – رهاورد – آوا – ماله – فرآیند – سیمین – بیگانه ))

 1 ) ده                                       2 ) یازده     

 3 ) دوازده                                  4 ) سیزده                                                     

  فقط کافیه تشخیص بدید ، هر کلمه از یک تکواژ ساخته شده یا بیشتر!  مثلا : واژه ی کیش >> معلومه که یک تکواژ داره!  واژه ی کوشا >> (( کوش + ا >> دو تکواژ داره و حساب نمیشه!

 و ... >> در نهایت کلماتی که یک تکواژ دارند را بشمرید! >> این جا دوازده واژه تکواژی! هستند . پیدا کردنش با خودتون!

الگوی شماره 2 :  در چهار گزینه ی داده شده ، کمتربن یا بیشترین تعداد تکواژ را می خواهند؟

آکادمي کنکور - سوال  در مصرع های زیر کمترین تعداد تکواژ مربوط به کدام گزینه است؟      ( سراسری – هنر – 94 )

 1 ) ز نارسایی طومار عمر می ترسم                                                          3 ) گریه ی مستانه آخر ، عقده ام از دل گشود

 2 ) سال ها در طلبت گوشه نشینی کردم                                                   4 ) ز سحرانگیزیت ای چشم کافرکیش حیرانم

الگوی شماره 3 : عبارتی را می دهند و تعداد تکواژ آن را می خواهند .

  آکادمي کنکور - سوالعبارت (( همسنگی آوایی و معنایی ، در شعر شکلی پویا و بسیار هنرمندانه ایجاد می کند و در تقویت موسیقی زبان موثر است )) چند تکواژ دارد؟  ( سراسری – تجربی – 94 )

 1 ) سی و شش                                                                  2 ) سی و چهار                                     

 2 ) سی و پنج                                                                    4 ) سی و سه

  به طور حتم راه حل رو میدونید و براتون ساده ست! توصیه ی من به شما اینه که پاسخ به این جور سوالات رو که یه کم زمانبر هستند بزارید برای آخر! 

 مفهوم واژه و ساختمان آن

 الگوی شماره 1 :   گاهی عبارتی را می دهند و تعداد تکواژ و واژه را با هم می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال در عبارت (( گزارشگر ،  مانند مهندسی است که می خواهد بنایی را بسازد . ابتدا وضع زمین و تناسب ساختمان را در ذهن خود مجسم می کند . سپس به طرح ریزی می پردازد ))

 چند تکواژ و واژه وجود دارد؟        ( سراسری – تجربی – 92 )

 1 ) چهل و پنج – بیست و هشت                                                          3 ) چهل و شش – بیست و هشت

 2 ) چهل و پنج – بیست ونُه                                                               4 ) چهل و شش بیست و نُه

 الگوی شماره 2 : عبارتی را می دهند و تعداد واژه های مرکب ، مشتق و مشتق – مرکب را می خواهند .

      در عبارت (( زمان ما نیز ، عصر دانشوران خبیر و دل آگاه در قلمرو مطالعات تخصصی است و ادبیات همچون دیگر دانش ها امروز به شاخه های گوناگون و رشته های متعدد و مستقل دقیق

  به صورتی تقسیم شده است که هر یک به آسانی می تواند همه ی عمر کوتاهی را که نصیب هر یک از ماست ویژه ی خود سازد ، بدون آنکه تشنگی مان را برای دست یابی به معرفت ژرف تر فرو نشاند ))

  به ترتیب چند واژه ی (( مرکب )) و چند واژه ی (( مشتق – مرکب )) وجود دارد؟             ( سراسری – تجربی – 93 )

 1 ) دو – دو                              2 ) دو – سه                              3 ) سه – دو                                 4 ) سه – سه 

 الگوی شماره 3 :  در صورت سوال ، فرمولی را می دهند و تعداد واژ هایی که مطابق با آن هستند را می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال  از میان واژه های زیر ، ساختمان چند واژه از (( اسم + بن مضارع + پسوند )) ساخته شده است؟           ( سراسری – هنر – 94 )

 (( دلسوزی – خویشتن طلبی – پدرخوانده – چاره اندیشی – کارگزاران – سرگردانی – طبقه بندی – سخن پراکنی – آیینه بندان – شناسنامه – احوالپرسی ))

 1 ) هفت                                                     2 ) هشت                                           

 3 ) نُه                                                         4 ) دَه

 الگوی شماره 4 :  در صورت سوال واژه هایی را می دهند و گزینه ای را که ساختمان واژه هایش مطابق با واژه های صورت سوال است می خواهند .

 آکادمي کنکور - سوال  ساختمان کدام گروه از واژه ها به ترتیب معادل (( ناسپاس – منشی گری – روزانه – کشتار )) است؟             ( سراسری – تجربی – 94 )

 1 ) نافرمان – صوفی گری – مردانه – دیدار                                            3 ) نامعلوم – خوالیگری – شکرانه – برخوردار

 2 ) ناشناس – یاغی گری – محرمانه – گرفتار                                         4 ) نارس – آهنگری – شبانه – شنیدار

 طراح سوال کمی کار ما را بیشتر کرده!  اول باید ساختمان واژه ها در صورت تست رو تشخیص بدیم ، بعد اون رو با گزینه ها مطابقت بدهیم!

 مفهوم گروه و انواع آن

 الگوی شماره 1 :  عبارتی را می دهند و تعداد وابسته ها ( پیشین ، پسین یا هر دو ) را می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال  در عبارت زیر جنذ وابسته به کار رفته است؟                      ( سراسری – خارج از کشور – 92 )

  (( عطار نیشابوری یکی از برجسته ترین شاعران زبان فارسی است که به درجه ی والایی از کمال معرفت دست یافت و آنچه را که سنایی در آغاز کار از سرمایه های عرفانی

   به عرصه ی شعر فارسی وارد کرد ، با هنرمندی به کمال نسبی نزدیک ساخت ))      

 1 ) یک                                          2 ) دو

 3 ) سه                                          4 ) چهار

 الگوی شماره 2 :  به طور مستقیم وابسته ای را در گزینه ها می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال  در کدام عبارت (( شاخص )) یافت می شود؟     ( سراسری – خارج از کشور – 92 )

 1 ) سجده ی شکر کرد خدای را عزوجل بر سلامت امیر و نامه نبشته آمد

 2 ) روز دوشنبه ، امیر مسعود شبگیر برنشست و به کران رود هیرمند رفت

 3 ) از قضای آمده ، پس از نماز امیر کشتی ها بخواست و ناوی ده آوردند

 4 ) امیر از آن جهان آمده ، به خیمه فرود آمد و جامه بگردانید و تر و تباه شده بود

 الگوی شماره 3 :  از نقش های تبعی سوال می دهند .

آکادمي کنکور - سوال در کدام بیت نقش تبعی یافت می شود؟           ( سراسری – تجربی – 94 )

 1 ) دل اگر بار کشد بار نگاری باری ............................................... سر اگر کشته شود بر سر کاری باری

 2 ) جمال عارض خورشید و حسن قامت سرو .............................................. تو را رسد که چو دعوی کنی بیان داری

 3 ) بدین روش که تو طاووس میکنی رفتار ................................................... نه برج من که همه عالم آشیان داری

 4 ) بدین صفت که تویی دل چه جای خدمت توست ............................................. که با چنین صنمی دست در میان داری

 الگوی شماره 4 :  آوردن هسته ی گروه اسمی در مقابل عبارت است .

آکادمي کنکور - سوال هسته ی گروه اسمی روبه روی همه ی گروه ها درست است به جز :

 1 ) تعیین ارزش دقیق معنایی عناصر زبان ( ارزش )                                                3 ) رابطه ی همنشینی هر واحد زبانی با واحد زبانی دیگر ( رابطه )

 2 ) مجموعه آثار ادبی گذشته ی این مرز و بوم ( مجموعه )                                       4 ) کوچکترین واحد زبانی با معنای مستقیم و غیرمستقیم ( واحد )

 الگوی شماره پنج  :  تعداد ترکیب های وصفی و اضافی را می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال تعداد ترکیب وصفی در کدام بیت بیشتر است؟          ( سراسری – هنر – 94 )

 1 ) چشم بد دور از آن سلسله ی زلف دراز .................................................... که ز هر حلقه ی او عالم دیگر پیداست

 2 ) گرچه ز آیینه روشن ننماید جوهر ............................................................. خط نارسته از آن چهره ی انور پیداست

 3 ) آه گرمی که گِره در دل پر خون من است ............................................ همچو داغ از جگر لاله ی احمر پیداست

 4 ) پرده ی معنی روشن نشود صائب لفظ .................................................... عالم آشوبی از آن زلف معنبر پیداست

 مفهوم جمله و اجزای آن

 الگوی شماره 1 :  بیت یا عبارتی را می دهند و نقش های اصلی و تبعی کلمات مشخص شده در آن را می خواهند .

آکادمي کنکور - سوال  نقش های اصلی و تبعی واژه های مشخص شده در بیت زیر به ترتیب کدام است؟             ( سراسری – ریاضی – 92 )

    (( چرا غم دگران می کند پریشانم .......................................................... اگر نَه رشته ی جان ها به یکدیگر بسته است ))

 1 ) نهاد – قید – مفعول – مفعول                                          3 ) مضاف الیه – مُسند – نهاد – مفعول

 2 ) نهاد – مُسند – مفعول – نهاد                                          4 ) مفعول – قید – مفعول – نهاد

 الگوی شماره 2 :  متمم اسم گاهی مستقیم مورد سوال واقع میشه! ( دقت کنید اون رو با متمم فعل اشتباه نگیرید! )

آکادمي کنکور - سوال  در کدام عبارت متمم اسم وجود دارد؟                       ( سراسری – ریاضی – 94 )

 1 ) عنصری برخلاف فرخی ، به جای تغزل بیشتر به وصف می پردازد

 2 ) واژگان و تعبیرهای مناسب و برگزیده ، به نوشته ارزش هنری می بخشد

 3 ) در شعر اسدی ، حس دینی و علاقه به مبانی اسلام بر همه چیز غلبه دارد

 4 ) ناصر خسرو ، نتیجه ی تاٌملات فلسفی خود را در آثاری به نثر استوار فارسی بر جای گذاشت

 الگوی شماره 3 :  عبارتی را می دهند و چند جزئی بودن عبارت های آن را می خواهند

آکادمي کنکور - سوال  جمله ی دوم عبارت زیر چند جزئی است؟                          ( سراسری – تجربی – 94 )

   (( باید گفت جهان بینی مولانا ، شعر او را از لحاظ گستردگی حوزه ی عاطفی و هیجان های روحی ممتاز ساخته است و در زبان شعر او منعکس شده و به

      آن تحرک و شوری بی نظیر ارزانی داشته است ))

 1 ) سه جزئی با مُسند                                                         3 ) چهار جزئی با متمم و مفعول

 2 ) سه جزئی با مفعول                                                       4 ) چهار جزئی با مُسند و مفعول

    از الگوی نموداری جملات چند جزئی غافل نشید!    چند سالی میشه سوالی به این صورت طرح نشده!  شاید ورق برگشت!  پس خودتون رو آماده کنید! 

 مفهوم املاء ، لغت و تاریخ ادبیات

   در مورد این سه مبحث روش هایی وجود داره که میتونه به شما کمک بکنه تا این مطالب در دراز مدت در ذهن شما تثبیت بشه!

   در مورد املاء ، سعی کنید جفت های املایی ( کلمات با تلفظ یکسان ) مثل ( نواحی و نواهی ) یا ( حیات و حیاط ) را با هم و در عبارت یاد بگیرید . اين کلمات هم در کتاب زبان فارسي و هم در کتاب هاي ادبيات فارسي وجود داره! سعي کنيد از ابتداي سال کم کم با برنامه اي که جلو ميريد اين لغات رو ياد داشت کنيد و کنار هم بنويسيد همچنين سعي کنيد براي هر لغت هم خانواده اي پيدا کنيد تا با استفاده از ريشه کلمه بتونيد املاي صحيح لغات رو پيدا کنيد!

 

  تاریخ ادبیات هم که دیگه نیازی به توضیح نداره!  نام شعرا و نویسنده ها با آثارشون مورد سواله! براي اينکه تاريخ ادبيات رو بدون هيچ فشار ، آزردگي خاطر و براي هميشه به خاطر بسپاريد ، سعي کنيد از اوايل مهر شروع به خوندن تاريخ ادبيات بکنيد! اولش سعي کنيد به صورت روزنامه وار و بدون هيچ فشاري تاريخ ادبيات رو بخونيد . تنها روزي 15 دقيقه مطالعه کنيد. احتمالا مطالب در ابتدا کمي براي شما غريبي مي کنه. اما وقتي شما در روز هاي بعدي برمي گرديد و نگاهي به تاريخ ادبيات هايي که خونديد مي اندازيد ديگه باهاش احساس سردي و غريبگي نميکنيد بلکه مثل يک دوست صميمي ميتونيد گرماي وجودش رو حس کنيد و تازه از خوندنش هم لذت ببريد! با اين روش تا انتهاي سال همه تاريخ ادبيات و درآمدهاي ابتداي فصل ها در حافظه بلند مدت شما تثبيت ميشه! هرگز سعي نکنيد يه صبح تا ظهر بچسبيد به تاريخ ادبيات چون وقت خودتون رو هدر داديد!

در مورد لغت هم توصيه من به شما اينه که لغات رو از متن کتاب درسي ادبيات بخونيد چون اينطوري بين داستاني که ميخونيد و لغاتي که به خاطر ميسپاريد يه ارتباط منطقي در ذهن شما ايجاد ميشه که باعث ميشه ديگه لغات خيلي بهتر در حافظه بلند مدت شما بشينه! به معناي دوم و سوم لغات که واژه نامه انتهاي کتاب درسي اومده توجه ويژه اي داشته باشيد.

 

  یقین داشته باشید اگه اين بخش رو ذره ذره از ابتداي سال بخونيد يه راحتي از پس تستاش بر خواهيد آمد! ارزشش رو هم داره!  چون روی هم نزدیک به 25% سوالات ادبیات رو شامل میشه! 

 

     موفق باشید...

   رضا اشرفی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

به این مطلب امتیاز دهید:
لطفا برای امتیاز دادن به این مطلب وارد شوید.
تعداد افراد امتیاز دهنده: 1 | امتیاز: 5 از 5